Kategorie

Ocena dowodów przy decyzjach o przyznaniu ulg

Marcin Binaś
Ulgi podatkowe
Ulgi podatkowe
fot. Fotolia
Przyznanie ulg podatkowych zależy od decyzji organu. Może on ich odmówić w sytuacji, gdy dowody potwierdzają ich zasadność. Jednak nawet wtedy decyzja odmowna musi być uzasadniona.

W sytuacji gdy organ podatkowy i podatnik oczekują innego rozstrzygnięcia oraz wówczas, gdy organ podatkowy musi podjąć jednostronną decyzję, do której jest zobowiązany przepisami, wątpliwości rozstrzyga na podstawie zebranych dowodów w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. Takie działania organu, na podstawie których decyduje np. o udowodnieniu określonej okoliczności, są dokonywane w ramach tzw. swobodnej oceny dowodów, która została ujęta w art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa).

Swobodna ocena dowodów

Cechą charakterystyczną swobodnej oceny dowodów jest to, że organ podatkowy nie ma prawa do dokonywania ich gradacji, czyli do decydowania, które z zebranych dowodów są bardziej, a które mniej ważne. To również jest uzasadnione tym, że ustawodawca nie wskazał określonych kryteriów czy reguł, jakimi miałby się kierować organ podatkowy przy ocenie poszczególnych dowodów. Gdyby więc podatnik (np. w odwołaniu od decyzji) udowodnił, że organ dokonywał takiej gradacji, należałoby uznać takie działanie za niezgodne z prawem.

Zobacz również: Nadpłata w podatkach lokalnych

Wszystkie zebrane przez organ dowody mają więc taką samą moc dowodową, na którą wpływu nie ma forma czy postać dowodu (np. dokument oryginalny czy potwierdzony za zgodność). Wyjątki dotyczą:

● ksiąg rachunkowych, które jeżeli są prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy – wówczas stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów (art. 193 § 1 Ordynacji podatkowej),

Reklama

● dokumentów urzędowych, które jeżeli są sporządzone w formie przewidzianej przepisami prawa przez organy władzy publicznej, to stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (np. wypis czy wyrys z ewidencji gruntów i budynków dotyczący klasyfikacji nieruchomości budynkowej, która w bezpośredni sposób wpływa na rodzaj i stawkę podatku).

Dokonywana przez organ swobodna ocena dowodów została również potwierdzona przez wskazaną w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę tzw. prawdy obiektywnej, zgodnie z którą „w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym”.

Obowiązek organu podatkowego polegający na zebraniu całego materiału dowodowego i następnie na jego rozpatrzeniu w takim samym wymiarze, czyli obowiązek nakazujący udowodnienie każdego faktu wpływającego na rozstrzygnięcie (poza faktami powszechnie znanymi oraz takimi, które są organowi znane z urzędu) został również wyartykułowany w art. 187 Ordynacji podatkowej. Nakłada on na organ podatkowy (w zakresie faktów znanych organowi z urzędu) obowiązek umożliwienia podatnikowi wypowiedzenia się w tym zakresie.

W zakresie wydawanego rozstrzygnięcia, okoliczności, na których oparł się organ, są więc uznawane za udowodnione tylko wtedy, jeśli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Dokonując swobodnej oceny dowodów, organ powinien uwzględnić m.in., że:

● żaden inny uczestnik postępowania (np. świadek czy biegły) nie ma prawa do oceny zbieranych w trakcie postępowania dowodów,

● objęte nią mogą być jedynie dowody pozyskane przez organ w legalnym trybie, tj. zgodnie z obowiązującą w tym zakresie procedurą,

● ważna dla wydanego rozstrzygnięcia jest kwestia jego zgodności z wewnętrzną wolą osoby podejmującej rozstrzygnięcie lub prowadzącej postępowanie.

Zobacz również: Kryteria różnicowania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi

Z orzecznictwa

Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według „swego widzimisię”; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu.

Wyrok NSA z 13 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2160/98

Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Nie do biegłych, a do organu administracji należy ocena wiarygodności zeznań świadków i innych dowodów zebranych w sprawie.

Wyrok NSA z 20 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA/150/96

Uznaniowe ulgi podatkowe

Pewnego ograniczenia zasada swobodnej oceny dowodów doznaje w zakresie rozstrzygnięć organu podatkowego wydawanych na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej, czyli przyznawania ulg podatkowych. Organ może udzielić ulgi na wniosek podatnika oraz w sytuacji wystąpienia minimum jednej z dwóch przesłanek stanowiących „ważny interes podatnika” lub „interes publiczny”. Ulga taka ma charakter uznaniowy i może przybrać postać:

● odroczenia terminu płatności,

● rozłożenia zapłaty na raty,

● umorzenia.

Reklama

Weryfikując okoliczności wskazane przez podatnika lub podejmując wobec niego działania zmierzające do uzyskania nowych dowodów i informacji, organ podatkowy ma obowiązek ustalić na tej podstawie, czy w danej sprawie zachodzi jedna z dwóch przesłanek warunkujących, co do zasady, udzielenie ulgi. Istota uznania administracyjnego w tym zakresie sprowadza się do tego, że nawet jeśli np. w sprawie wystąpi przesłanka „ważnego interesu podatnika”, to nie obliguje ona organu do wydania pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia.

W praktyce najczęściej podatnicy dążą do wykazania w sprawie zaistnienia przesłanki „ważnego interesu podatnika”, która przez ustawodawcę nie została zdefiniowana. Warto w tym zakresie wskazać na wyrok NSA z 18 maja 2005 r. (sygn. akt FSK 2211/04), w którym sąd stwierdził, że „rozpatrując »ważny interes podatnika« należy mieć na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia”.

Jednak, choć organ ma obowiązek ustalenia wystąpienia jednej z dwóch ustawowych przesłanek przyznania ulg, to z uwagi na zapis, że ulgi „może udzielić”, nie jest stwierdzonymi w tym zakresie okolicznościami związany. Oczywiście, nawet w takiej sytuacji odmowa udzielenia musi zostać uzasadniona.

Decyduje jakość dowodów

Prowadząc postępowanie i gromadząc poszczególne dowody, część organów podatkowych zakłada, że im więcej dowodów się zbierze, to tym lepiej się uzasadni wydane rozstrzygnięcie i tym samym „siła argumentu” organu będzie większa. Jest to błędne przekonanie, gdyż nie o ilość, lecz o jakość w tym przypadku chodzi. Wskazał na to WSA w Warszawie w wyroku z 13 lutego 2015 r. (sygn. akt III SA/Wa 1201/14). Sąd stwierdził, że „nie ilość zebranych dokumentów świadczy o prawidłowym działaniu organu podatkowego. Kompletny materiał dowodowy to taki, który jest wiarygodny i istotny w sprawie”.

Dokonując swobodnej oceny dowodów organy podatkowe powinny więc, zwłaszcza przy podejmowaniu na tej podstawie rozstrzygnięć w przedmiocie ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych, pamiętać o właściwym uzasadnieniu. Jest to niezwykle ważny element każdej decyzji, z którego jej adresat dowiaduje się nie tylko o powodach podjętego rozstrzygnięcia, ale również powinien dowiedzieć się, jakie elementy stanu faktycznego organ uznał za udowodnione, a jakim mocy dowodowej odmówił.

MARCIN BINAŚ

Autor jest specjalistą w zakresie podatków i opłat stanowiących w całości dochody własne gmin, pracownikiem Wydziału Kontroli RIO w Szczecinie

PODSTAWA PRAWNA

● art. 67a, art. 122, art. 187, art. 191, art. 193 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 613; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 978)

Polecamy serwis: Finanse

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Kasy fiskalne 2021
Kasy fiskalne 2021
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    25 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.

    Czternastka dla nauczycieli do likwidacji?

    Czternastka dla nauczycieli - czy zostanie zlikwidowana? Nie tylko samorządowcy, lecz także eksperci są zdania, że przy wprowadzeniu nowego sytemu płac nauczycieli należy zlikwidować jednorazowy dodatek uzupełniający.

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna?

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna? 9 lipca 2021 roku weszły w życie obostrzenia ws. COVID-19 dotyczące wjazdu na Słowację. Zakwestionował je Słowacki Sąd Konstytucyjny.

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych. Od kiedy wejdą w życie nowe obostrzenia w związku z koronawirusem? Czy będą przymusowe szczepienia?

    Aspekty społeczne w nowym prawie zamówień publicznych

    Społeczne zamówienia publiczne to podejście, w którym zamawiający w oparciu o dostępne instrumenty prawne osiągają dodatkowe - w stosunku do głównego celu jakim jest realizacja zamówienia - korzyści społeczne.

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie odbywa się 14 lipca 2021 roku. Można w nim wygrać 5 razy po 50 tys. złotych i 60 hulajnóg elektrycznych. Jak sprawdzić wygrane?