Sygnaliści (whistleblowing) w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Podkreślić należy, że ustawodawca rozstrzygnął, że instytucja zobowiązana powinna umożliwić zgłaszanie ANONIMOWO naruszeń.

Przypominam, że instytucja zobowiązana to nie tylko banki, ubezpieczyciele czy inne podmioty z szeroko pojętego sektora finansowego ale również przy spełnieniu określonych przesłanek przedsiębiorcy, notariusze, adwokaci, radcy prawni, fundacje i stowarzyszenia (ustawa wymienia w art. 2 ust 1 w sumie 25 rodzajów Instytucji zobowiązanych).

Powyższa procedura anonimowego zgłaszania naruszeń powinna określać w szczególności:

1. osobę odpowiedzialną za odbieranie zgłoszeń. Przy czym, w mojej ocenie mogą to być też osoby,
2. sposób odbierania zgłoszeń, np. drogą emailową, listową itp.,
3. sposób ochrony pracownika dokonującego zgłoszenia, zapewniający co najmniej ochronę przed działaniami o charakterze represyjnym, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania,
4. sposób ochrony danych osobowych pracownika dokonującego zgłoszenia oraz osoby, której zarzuca się dokonanie naruszenia, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych,
5. zasady zachowania poufności w przypadku ujawnienia tożsamości osób, o których mowa w pkt 4, lub gdy ich tożsamość jest możliwa do ustalenia,
6. rodzaj i charakter działań następczych podejmowanych po odebraniu zgłoszenia,
7. termin usunięcia przez instytucje obowiązane danych osobowych zawartych w zgłoszeniach.

Zobacz: Pracownicy

W tym miejscu chciałbym uwypuklić, że przedmiotowa procedura powinna więc obejmować nie tylko anonimowe zgłaszanie ale również m.in.:

1. ochronę osób zgłaszających,
2. ochronę praw osób którym zarzuca się naruszenia
3. wszelkie działania podjęte przez Instytucję zobowiązaną w celu oceny prawdziwości zarzutów zawartych w zgłoszeniu oraz, w stosownych przypadkach, w celu zaradzenia zgłoszonemu naruszeniu, w tym takie działania, jak wewnętrzne postępowanie wyjaśniające, dochodzenie, ściganie przestępstw, działania podejmowane w celu odzyskania środków i zakończenie postępowania.

Co prawda nie ma o tym mowie w ustawie, ale chciałbym na zakończenie zwrócić uwagę, że za adekwatność i skuteczność procedur anonimowego zgłaszania przez pracowników lub inne osoby wykonujące czynności na rzecz instytucji obowiązanej rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu odpowiedzialny jest kierownik Instytucji Zobowiązanej (np. w spółkach kapitałowych Zarząd).