Kategorie

Różne normy czasu pracy pracowników samorządowych

Jarosław Żarowski
inforCMS
Wobec pracowników samorządowych możliwe jest stosowanie elastycznych norm czasu pracy. Ważne jest jednak indywidualne podejście do pracownika i dobór odpowiedniej normy pracy w określonej dziedzinie działalności samorządu.

Obowiązująca od początku br. ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (dalej: ustawa o pracownikach samorządowych) nie określa norm czasu pracy zatrudnionych w samorządach. W tej kwestii należy więc stosować przepisy ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.)

Jest to zasadnicza zmiana w stosunku do obowiązującej do końca ub.r. ustawy z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (dalej: ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych), która ustalała sztywne normy czasu pracy – nie więcej niż 8 godzin na dobę i 40 godzin na tydzień. Nie dotyczyły one tylko zatrudnionych na stanowiskach pomocniczych i obsługi.

W ustawie o pracownikach samorządowych (art. 42 ust. 1) zachowano wymóg, aby regulamin pracy określał rozkład czasu pracy w sposób zapewniający obywatelom załatwianie spraw w dogodnym dla nich czasie.

Elastyczna norma tygodniowa

W podstawowym systemie czasu pracy, określonym w k.p. (art. 129), czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Oznacza to, że tylko dobowa norma czasu pracy musi być sztywna – nie może być nigdy dłuższa niż 8 godzin. Natomiast w niektórych tygodniach czas pracy może przekroczyć 40 godzin i praca może być wykonywana więcej niż przez 5 dni, co powinno zostać zrekompensowane odpowiednio krótszym czasem pracy i większą liczbą wolnych dni w innych tygodniach.

Warunkiem jest, aby okres rozliczania czasu pracy nie był dłuższy niż 4 miesiące. Wydłużenie okresu rozliczeniowego (do 6 miesięcy, a jeżeli jest uzależnione nietypowymi warunkami organizacyjnymi lub technicznymi – do 12 miesięcy) możliwe jest tylko przy pilnowaniu mienia, ochronie osób oraz w rolnictwie i hodowli.

Elastyczna norma dobowa i tygodniowa

W samorządach przydatne jest stosowanie równoważnego systemu czasu pracy, w którym dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy nawet do 12 godzin, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją (art. 135 k.p.). Okres rozliczeniowy nie powinien przekraczać miesiąca. Może być wydłużony do:

• 3 miesięcy – w szczególnie uzasadnionych przypadkach,

• 4 miesięcy – przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych.

W równoważnym systemie również obowiązuje przeciętna 40-godzinna tygodniowa norma czasu pracy. Przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy musi zostać zrekompensowane skróceniem czasu pracy w inne dni albo dodatkowymi dniami wolnymi.

Możliwe jest też czasami stosowanie innych systemów równoważnego czasu pracy (art. 136 i 137 k.p.) przy:

• pracach polegających na dozorze urządzeń lub związanych z częściowym pozostawaniem w pogotowiu do pracy – z przedłużeniem dobowego wymiaru czasu pracy maksimum do 16 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym miesiąca,

• pilnowaniu mienia, ochronie osób, w zakładowych strażach pożarnych lub zakładowych służbach ratowniczych – z przedłużeniem dobowego wymiaru czasu pracy maksimum do 24 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym zasadniczo miesiąca (może wynosić 3 miesiące – w szczególnie uzasadnionych przypadkach, 4 miesiące – przy pracach uzależnionych od pór roku lub warunków atmosferycznych).

Przepisy k.p. przewidują ponadto inne systemy czasu pracy zbliżone do równoważnego (art. 143 i 144 k.p.):

• skrócony tydzień pracy – w którym praca wykonywana jest przez mniej niż 5 dni w tygodniu, przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy maksimum do 12 godzin;

• tzw. system weekendowy – w którym praca świadczona jest wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta, przy dopuszczeniu wydłużenia dobowego wymiaru czasu pracy nie więcej niż do 12 godzin.

Oba systemy mogą być stosowane wyłącznie na pisemny wniosek pracownika. Okres rozliczeniowy czasu pracy nie może przekroczyć miesiąca.

 

Czytaj także: Wynagrodzenia w samorządzie w pytaniach i odpowiedziach >>

 

 

Dłuższy czas pracy

Przy pracach w tzw. ruchu ciągłym dopuszczalne jest odstąpienie od zasady przeciętnie 40-godzinnego tygodnia pracy. Chodzi o prace, które nie mogą być wstrzymane ze względu na:

• technologię produkcji lub

• konieczność ciągłego zaspokajania potrzeb ludności.

W takich przypadkach możliwe jest przedłużenie tygodniowego wymiaru czasu pracy przeciętnie do 43 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 tygodni. Jednego dnia w niektórych tygodniach okresu rozliczeniowego dobowy wymiar czasu pracy może być przedłużony do 12 godzin. Za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin na dobę pracownikowi przysługuje 100% dodatek do wynagrodzenia (art. 138 k.p.).

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego (dalej: SN) wynika, że stosowanie tego systemu dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy ściśle zachodzą przesłanki określone w k.p. W wyroku z 5 maja 1999 r. (sygn. akt I PKN 671/98) SN uznał, że nie może być on stosowany na stacji paliw CPN.

Dopuszczalne jest więc stosowanie systemu pracy w ruchu ciągłym u takich samorządowych pracodawców, jak np. zakłady wodociągów, zakłady energetyki cieplnej.

Czas pracy wyznaczony zadaniami

W przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykonywania pracy może być stosowany system zadaniowego czasu pracy. Pracodawca, po porozumieniu z pracownikiem, powinien ustalić czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań z uwzględnieniem norm czasu pracy określonych w art. 129 k.p. – 8 godzin na dobę i 40 godzin w tygodniu (art. 140 k.p.).

Przyjmuje się, że system zadaniowy można stosować, gdy nie jest konieczne rozpoczynanie i kończenie pracy o ustalonej porze dnia. Kluczowe jest tu indywidualne zaangażowanie pracownika, a nie praca w zespole pod bezpośrednim nadzorem przełożonego, zapotrzebowanie na pracę jest zmienne (a więc np. niekiedy wobec specjalisty przygotowującego projekty finansowane z funduszy unijnych). Można go też stosować, jeżeli trudno jest kontrolować czas pracy (np. wobec pracowników wykonujących samodzielnie zadania w terenie). Zgodnie z wyrokiem SN z 15 listopada 2006 r. (sygn. akt I PK 117/06) w systemie zadaniowym pracownikowi powinny być wyznaczone do wykonania konkretne zadania, nie zaś obowiązki o charakterze otwartym, które mogą podlegać zmianom w zależności od bieżących potrzeb pracodawcy.

PRZYKŁAD

W urzędzie stanu cywilnego obowiązuje miesięczny okres rozliczeniowy. Zatrudniony w tym urzędzie pan Andrzej w październiku pracował przez 2 tygodnie w miesiącu po 48 godzin (przez 6 dni po 8 godzin). Ile godzin powinien przepracować w pozostałych dwóch tygodniach?

W dwóch ostatnich tygodniach października p. Andrzej powinien pracować po 32 godziny (przez 4 dni po 8 godzin).

Z orzecznictwa

W systemie równoważnego czasu pracy pracą w godzinach nadliczbowych jest praca ponad normę dobową wynikającą z harmonogramu pracy, a także praca w czasie przekraczającym przeciętną normę tygodniową.

Wyrok SN z 10 marca 2005 r., sygn. akt II PK 241/04

PRZYKŁAD

Pracownik jest zatrudniony w ruchu ciągłym w 4-tygodniowym okresie rozliczeniowym. Przez 3 tygodnie pracuje: jednego dnia tygodnia – 12 godzin, w pozostałe 4 dni – po 8 godzin (czyli w tygodniu – 44 godziny). Jak pracuje w ostatnim tygodniu?

W czwartym tygodniu pracownik pracuje po 8 godzin dziennie (40 godzin tygodniowo).

 

Czytaj także: Jak wynagradzać za dodatkowe obowiązki podczas wykonywania pracy >>

 

Z orzecznictwa

Wynikające z art. 140 k.p. wymaganie „porozumienia” z pracownikiem nie oznacza uzgodnienia, lecz konsultację. Brak takiego porozumienia nie powoduje nieskuteczności ustanowienia zadaniowego systemu czasu pracy, ale w razie sporu rodzi po stronie pracodawcy obowiązek wykazania, że powierzone pracownikowi zadania były możliwe do wykonania w granicach norm czasu pracy określonych w art. 129 k.p.

Wyrok SN z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II PK 148/07

Jarosław Żarowski

Podstawy prawne:

• Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458)

• Ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1593; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 170, poz. 1218) – nieobowiązująca

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 115, poz. 958)

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    24 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Whistleblowing – co z ustawą?

    Whistleblowing – co z ustawą? Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej dyrektywę o sygnalistach? Czy warto na nią czekać?

    Zmiany dla nauczycieli - godziny karciane

    Godziny karciane wrócą do szkół? Zdaniem nauczycieli dojdzie do tego poprzez zwiększenie czasu pracy. Propozycje zmian przedstawiło MEiN.

    Co się musi znaleźć w aktach budynku?

    Dokumentacja techniczna budynku jest bardzo ważna. Przedstawiamy podstawowe informacje na jej temat i wyjaśniamy, czy może ona zostać odtworzona.

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN. Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycje zmian dla nauczycieli, w tym podwyżek wynagrodzeń. Nauczyciele mają jednak pracować więcej.

    Do 8 lat więzienia za zakażenie koronawirusem?

    Zakażenie koronawirusem. Wiceminister sprawiedliwości zapowiada wysokie kary, takie jak np. za zakażenie wirusem HIV. Sprawcy może grozić nawet 8 lat więzienia.

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany. Zmniejszenie liczby stopni awansu zawodowego, egzamin na mianowanie oraz zmiany w urlopach dla nauczycieli - to niektóre propozycje MEiN.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r. - ile wyniosą? Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycję wynagrodzeń. Nauczyciel dyplomowany zarobi nawet 7750 zł.

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19 – dla kogo? Jakim preparatem będzie można się zaszczepić?

    Darmowe przejazdy komunikacją w Dzień bez Samochodu - 22 września

    22 września w Dzień bez Samochodu darmowe przejazdy komunikacją zbiorową w Warszawie i w wielu innych miastach.

    Polski Ład - dochody gmin w 2022 r.

    Polski Ład. Wiceminister Finansów Sebastian Skuza zapewnia, że żadna gmina w 2022 nie będzie miała mniejszych dochodów niż prognozowała przed Polskim Ładem.

    Wynagrodzenia i zatrudnienie w samorządach

    Wynagrodzenia w samorządach - czy będą podwyżki w 2022 roku? Czy spodziewana jest redukcja etatów w urzędach?

    Stan wyjątkowy - do kiedy?

    Stan wyjątkowy - do kiedy? Czy stan nadzwyczajny przy granicy polsko-białoruskiej zostanie przedłużony?

    Podwyżki cen za wodę i ścieki 2021-2024

    Podwyżki cen za wodę i ścieki. Wiceszef Wód Polskich poinformował, że do regulatora trafiło ok. 2,6 tys. wniosków taryfowych od przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych. W ponad 90 proc. przypadków przedsiębiorstwa zawnioskowano o podwyżki cen za wodę i ścieki. Propozycje nowych taryf są składane na trzy lata (2021-2024).

    4 fala COVID - kiedy lockdown?

    4 fala COVID - kiedy lockdown? Minister Zdrowia poinformował w jakiej sytuacji rząd będzie wprowadzał obostrzenia.

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".