Kategorie

Uchylenie i zmiana rozstrzygnięcia uprzedniego jako podstawy wznowienia postępowania

Grzegorz Krawiec
W polskim postępowaniu administracyjnym przyjęto rozwiązanie przewidujące wznowienie postępowania, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Uchylenie rozstrzygnięcia innego podmiotu nie powoduje więc automatycznie uchylenia mocy obowiązującej decyzji opartej na tym rozstrzygnięciu. Wynika to nie tylko z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., ale także z zasady domniemania ważności każdej decyzji administracyjnej – decyzja ta obowiązuje, dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona we właściwym trybie.

Decyzja, która oparta została na uchylonym lub zmienionym rozstrzygnięciu (decyzji lub orzeczeniu sądowym) innego podmiotu, nie traci więc mocy prawnej „automatycznie”, a art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. pozwala na jej wyeliminowanie z obrotu prawnego właśnie poprzez zastosowanie instytucji wznowienia postępowania administracyjnego.

Przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. przewiduje możliwość wznowienia postępowania w sytuacji, gdy „jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę do wydania drugiej (innej decyzji).

Określona decyzja administracyjna czy orzeczenie sądowe, wydane uprzednio (można je nazwać rozstrzygnięciami uprzednimi) stanowią podstawę dla decyzji administracyjnej wydanej następnie w odrębnym postępowaniu (decyzja pochodna, zależna, następcza). Chodzi tu więc o „rozstrzygnięcie jakiejś sprawy lub pojedynczej kwestii zawartej w decyzji administracyjnej lub w orzeczeniu sądowym wydanych w odrębnej i samodzielnej sprawie, które stanowi istotny fakt prawotwórczy w następnej, już innej sprawie administracyjnej w sytuacji, w której nie mogłaby być albo w ogóle wydana decyzja administracyjna, albo nie mogłaby być wydana decyzja administracyjna określonej treści bez stanu prawnego lub faktycznego ukształtowanego lub stwierdzonego wcześniejszym rozstrzygnięciem administracyjnym czy też sądowym innej - odrębnej sprawy” (Uzasadnienie Uchwały 5 sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r., OPK 4/98, ONSA z 1999 r., nr 1, poz. 13).

Do powołania się na art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. konieczne jest zaistnienie warunków w następującej postaci:

1/ wydanie rozstrzygnięcia uprzedniego, które stanowi następnie podstawę do wydania decyzji administracyjnej;

2/ oparcie decyzji następczej na rozstrzygnięciu uprzednim;

3/ uchylenie, zmiana rozstrzygnięcia uprzedniego po wydaniu decyzji następczej.

4/  nie mogą wystąpić przesłanki negatywne (art. 146 § 1 i 2 k.p.a.).

Ad 1) Rozstrzygnięcie uprzednie to pojęcie, które obejmuje decyzje lub orzeczenia sądu w rozumieniu art. 148 § 1 pkt 8 k.p.a.

Reklama

Są to zatem decyzje administracyjne, przy czym należy je rozumieć jako rozstrzygnięcie organu administracji publicznej podjęte w ramach jego właściwości, w granicach i na podstawie przepisów prawa, rozstrzygające indywidualną sprawę z zakresu prawa administracyjnego. Takie materialne ujęcie decyzji jest szerokie i obejmuje nie tylko akty, które w przepisach prawa są wyraźnie określone jako decyzje ale także jako np. pozwolenie, zezwolenie, koncesja, nakaz. Często ustawodawca, by ustalić formę decyzji administracyjnej, posługuje się określeniem czasownikowym: „wydaje”, „cofa”, „przyznaje” itd.

Z kolei orzeczenia sądu to także pojęcie szerokie i obejmuje orzeczenia w sprawach cywilnych i karnych. Szersze znaczenie mają jednak orzeczenia sądów cywilnych stanowiących podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Orzeczenia sądu cywilnego dzieli się na: wyroki (a także nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym i upominawczym), postanowienia i uchwały. Przy czym najważniejsze znaczenie ma wyrok, który jako wynik procesu jurysdykcyjnego ma osądzić sprawę.

Reklama

Przez rozstrzygnięcie uprzednie rozumieć zatem należy akt o charakterze indywidualnym. Z tego też powodu omawiana przyczyna wznowienia postępowania nie odnosi się do aktów normatywnych, które mają charakter generalny (uchylenie podstawy prawnej decyzji administracyjnej). Chodzi w niej o uchylenie, zmianę rozstrzygnięcia, będącego aktem stosowania prawa (decyzją administracyjną, orzeczeniem sądowym), na której oparto decyzję następczą. 

Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nie będzie więc możliwe w następującej okoliczności: „uchwalenie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy też wprowadzanie zmian do planu dotychczasowego jest tylko zmianą prawa miejscowego i nie może być utożsamiane ze stanem prawnym, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zmiana przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu, w skład którego wchodzi działka, na której został zrealizowany przedmiotowy obiekt, niewątpliwie musi być brana pod rozwagę przy udzielaniu pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu, nie może być natomiast przesłanką dla wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego” (Wyrok NSA z 26 lutego 1999 r., IV SA 279/97, LEX nr 46647. Por. również tezę 1 wyroku NSA z dnia 20 stycznia 1998 r., IV S.A. 484/96, LEX nr 43137).

Zmiana podstawy prawnej (o ile nie chodzi o art. 145a k.p.a.) stanowić więc będzie nie przyczynę wznowienia postępowania, lecz podstawę dla zawiązania się nowego postępowania administracyjnego, z nowo określonym przedmiotem; por.: „zmiana stanu prawnego może stanowić przesłankę dla wystąpienia przez stronę o wydanie nowej decyzji, jeśli pozwala na to regulacja zawarta w nowych przepisach. Strona może również ubiegać się o zmianę decyzji na podstawie art. 155 kpa, jeśli zaistnieją przesłanki wymienione w tym przepisie, a zmiana decyzji dotychczasowej miałaby oparcie w stanie prawnym ukształtowanym przepisami, które weszły w życie po wydaniu uprzedniej decyzji” (Teza 2 do wyroku NSA z dnia 20 stycznia 1998 r...).

Ad. 2) Oparcie decyzji następczej na rozstrzygnięciu uprzednim oznacza, iż zachodzić musi związek przyczynowy, na który wskazuje określenie „w oparciu”.

Chodzi zatem o wpływ rozstrzygnięcia uprzedniego na treść decyzji następczej. Wprawdzie obowiązek wykazaniu wpływu na treść decyzji następczej nie wynika wprost z przepisów k.p.a., (lecz jest wskazany w Ordynacji podatkowej – art. 240 § 1 pkt 7), to jednak przyjmuje się, że wpływ taki powinien być wykazany również na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, uregulowanego przepisami k.p.a. Obowiązek taki wynika bowiem z istoty omawianej przyczyny wznowienia postępowania. Samo bowiem oparcie decyzji następczej na rozstrzygnięciu uprzednim oznacza wpływ treści jednego rozstrzygnięcia na inne. Skoro tak, to tym bardziej uchylenie, zmiana jednego rozstrzygnięcia powodować musi konieczność zbadania uchylenia, zmiany na treść decyzji następczej. Konieczne jest zatem wykazanie związku przyczynowego między uchyleniem, zmianą rozstrzygnięcia uprzedniego a treścią decyzji następczej, co oznacza, iż wykazać należy wpływ tego uchylenia, zmiany na istotne dla sprawy okoliczności leżące u podstaw decyzji następczej.

Jako przykład takiej zależności decyzji następczej od rozstrzygnięcia uprzedniego podać można:

A/ wydanie pozwolenia na budowę musi być poprzedzone wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 z późn. zm),

B/ wydanie pozwolenia na użytkowanie uzależnione jest od wydania pozwolenia na budowę, co wynika z art. 55 i 59 Prawa budowlanego;

C/ „Uchylenie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia, na której bezspornie opiera się decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę przesądza o wystąpieniu przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.)”.

Ad. 3) Uchylenie, zmiana rozstrzygnięcia uprzedniego oznacza, iż rozstrzygniecie to - po wydaniu decyzji następczej – zostało wyeliminowane z obrotu prawnego; utraciło byt prawny albo w całości (uchylenie), albo w części (zmiana).

Nie ma przy tym znaczenia, z jakiej przyczyny nastąpiło uchylenie, zmiana. W postępowaniu administracyjnym nie muszą to więc być wyłącznie środki prawne wskazane w art. 154, 155 k.p.a., ale również:

- stwierdzenie nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.),

- wygaśnięcie decyzji (art. 162 § 1 k.p.a.),

- uchylenie decyzji dotychczasowej w wyniku wznowienia postępowania (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.),

- środki wskazane w przepisach szczególnych (art. 163 k.p.a.).

Zmiana, uchylenie rozstrzygnięcia uprzedniego nastąpić może również w postępowaniu sądowym (gdy rozstrzygnięciem tym jest orzeczenie sądowe). Skoro w art. 148 § 1 pkt 8 k.p.a. ustawodawca przewidział, że podstawą decyzji może być również uchylone lub zmienione orzeczenie sądowe, to eliminacja tego orzeczenia sądowego nastąpić może w trybach przewidzianych w przepisach postępowania cywilnego. Chodzi tu o instytucję wznowienia postępowania cywilnego (art. 399 – 4161 kodeksu postępowania cywilnego), której cele są zbliżone do celów wznowienia postępowania administracyjnego. Nie wchodzi zaś w grę skarga o stwierdzenie niezgodności prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 – 42412 k.p.c.), ponieważ  nie zmierza ona do podważenia zaskarżonego wyroku, lecz umożliwia uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie w oddzielnym postępowaniu naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu Państwa (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2009 r., IV CNP 96/08, LEX nr 492152). Celem skargi jest bowiem naprawienie szkody, dlatego też warunkiem tego postępowania, jego zasadniczą przesłanką jest to, że przez wydanie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia została wyrządzona szkoda (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2009 r., I BP 2/09, LEX nr 513002).

Czytaj także: Podstawy, tryby i formy wznowienia postępowania administracyjnego>>

Możliwa jest również sytuacja, w której decyzja administracyjna zostaje uchylona przez orzeczenie sądowe. Wskazać tutaj należy na decyzję administracyjną w formie aktu własności ziemi. Jak wynika z art.4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz.81 z późn. zm.), ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27,poz.250 z późn. zm.) została uchylona, z tym, że pozostała w mocy nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8-11 tej ustawy. Jednocześnie powołany artykuł stanowi, że rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazuje się sądom. Ponadto zgodne z art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (tekst jedn. Dz. U. z 1995r., Nr  57, poz. 299 z późn.zm.) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Natomiast ust. 3 powołanego artykułu stwierdza, że postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust.2, podlega umorzeniu. Zmiana treści aktów własności ziemi należy zatem do kompetencji sądu powszechnego, który swoim orzeczeniem może wpłynąć na moc obowiązującą aktu własności ziemi.

Czytaj także: Nadzwyczajne środki zaskarżenia decyzji w postępowaniu administracyjnym>>

Podsumowanie

W postępowaniu wyjaśniającym konieczne jest więc podwójne ustalenie związku przyczynowego: po pierwsze między rozstrzygnięciem uprzednim a treścią decyzji następczej (punkt 1), a następnie – po ustaleniu uchylenia, zmiany rozstrzygnięcia uprzedniego (punkt 2) –  konieczne jest wskazanie związku przyczynowego między uchyleniem, zmianą rozstrzygnięcia uprzedniego a treścią decyzji następczej. Omawiana przesłanka stanowi jednak dobry przykład uzasadniający twierdzenie, że przepis prawa nie może być stosowany w próżni – tzn. w oderwaniu od innych przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że prowadząc postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., konieczne jest uwzględnienie nie tylko ogólnych norm mających za przedmiot wznowienie postępowania, ale także innych norm regulujących jurysdykcyjne, ogólne postępowanie administracyjne – np. stosować należy zasady ogólne. Zauważyć jednak należy, że stosowanie norm regulujących postępowanie jurysdykcyjne nie oznacza stosowania wszystkich tych norm – i tak, przykładowo, wznawiając postępowanie nie jest konieczne wystosowanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania z art. 61 § 4 k.p.a., lecz organ ma obowiązek wydać postanowienie (art. 149 § 1 k.p.a.).

Grzegorz Krawiec

samorzad.infor.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    29 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.