Czy kontroler biletów może zażądać okazania dowodu osobistego?

Jakie uprawnienia posiada kontroler biletów? Czy może zażądać okazania dowodu osobistego, czy może spisać z niego dane osobowe? To tylko część pytań jakie wpływają do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, a dotyczą uprawnień kontrolerów biletów.

Prezes UODO przypomina, że uprawnienia kontrolera biletów określa ustawa Prawo przewozowe (a konkretnie art. 33 a ustawy  – Prawo przewozowe). Należy pamiętać, że kontroler biletów musi mieć w widocznym miejscu identyfikator wystawiony przez przewoźnika. Kontroler biletów, w razie stwierdzenia braku ważnego dokumentu upoważniającego do przejazdu, ma prawo:

- pobierać właściwą należność za przewóz i opłatę dodatkową albo wystawić wezwanie do zapłaty,

- do weryfikacji dokumentów przewozowych pasażera, w tym dokumentów potwierdzających jego uprawnienia do ulgowych przejazdów,

- w razie odmowy zapłacenia należności, żądać okazania dokumentu umożliwiającego stwierdzenie tożsamości podróżnego,

- w razie niezapłacenia należności i nieokazania dokumentu, ująć podróżnego i niezwłocznie oddać go w ręce Policji lub innych organów porządkowych, które mają prawo zatrzymania podróżnego i podjęcia czynności zmierzających do ustalenia jego tożsamości,

- w razie uzasadnionego podejrzenia, że dokument przewozu albo dokument uprawniający do przejazdu bezpłatnego lub ulgowego jest podrobiony lub przerobiony – zatrzymać dokument za pokwitowaniem oraz przesłać go prokuratorowi lub Policji, z powiadomieniem wystawcy dokumentu.

Zgodnie z zasadą minimalizacji ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO) kontroler może spisać dane adekwatne czyli takie, które są niezbędne do celu ich przetwarzania, w tym przypadku do wystawienia wezwania do zapłaty i ewentualnego dochodzenia roszczeń przez przewoźnika.

Promocja: RODO dla samorządu i administracji. Zmiany od 4 maja 2019 roku

W praktyce są więc to takie dane jak:

1) imię i nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedziby) przewoźnika;

2) dane określone przez przewoźnika pozwalające zidentyfikować wezwanie;

3) imię, nazwisko oraz adres podróżnego;

4) datę, relację przejazdu (numer pociągu, numer linii, numer kursu); miejsce ujawnienia braku dokumentu przewozu lub zatrzymania środka transportowego bez uzasadnionej przyczyny;

5) tytuł i wysokość roszczenia przewoźnika, z wyszczególnieniem opłaty za przejazd i opłaty dodatkowej,

6) nazwę banku i numer konta, na które należy wpłacić należność;

7) termin uregulowania należności;

8) pouczenie o możliwości złożenia reklamacji, ze wskazaniem adresu jednostki organizacyjnej, w której można ją złożyć, oraz formy złożenia reklamacji;

9) rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości podróżnego;

10) uwagi podróżnego;

11) numer identyfikacyjny sporządzającego.

Co do spisania danych osobowych z dokumentów tożsamości przez kontrolera biletów, to powinno się ono odbywać w taki sposób, aby osoby postronne nie miały możliwości zapoznania się z widniejącymi tam (ewentualnie odczytywanymi) informacjami. Jeżeli w środku komunikacji publicznej nie ma możliwość spisania danych w taki sposób, aby inni pasażerowie się z nimi nie zapoznali, to takie czynności mogą być przeprowadzone na przystanku bez udziału osób trzecich.

Przebieg kontroli biletów ma miejsce na  podstawie przepisów Prawa Przewozowego. W tym kontekście podróżny, który nie posiada dokumentu uprawniającego do podróży, musi zostać w miejscu przeprowadzania kontroli albo w innym miejscu wskazanym przez kontrolera, do czasu przybycia funkcjonariusza Policji lub innych organów porządkowych.