Kiedy wymagana jest zgoda rodziców na przetwarzanie danych osobowych dziecka?

Obniżenie wieku dziecka z 16 do 13 lat, poniżej którego wymagana jest zgoda rodziców na przetwarzanie danych osobowych ich dziecka w związku ze świadczeniem usług społeczeństwa informacyjnego - proponuje Konfederacja Lewiatan, w stanowisku dotyczącym rządowego projektu ustawy o ochronie danych osobowych. 

Projekt ustawy ma wdrożyć do naszego porządku prawnego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych.

- Przepisy rozporządzenia pozostawiają swobodę państwom członkowskim, co do zakresu ustalania wieku dziecka, na poziomie 16 lat lub niższym, nie niższym jednak niż 13 lat. Nasze zaniepokojenie budzi fakt, iż w ostatecznej wersji rządowej ustawy wiek podniesiono do 16 lat, mimo iż od początku, pilotujące projekt Ministerstwo Cyfryzacji popierało wiek 13 lat - mówi dr Aleksandra Musielak, ekspertka Konfederacji Lewiatan.

Ministerstwo Cyfryzacji w uzasadnieniu do ustawy, przypomniało, iż zgodnie z kodeksem cywilnym osobom powyżej 13 roku życia przysługuje ograniczona zdolność do czynności prawnych. W związku z tym osoba taka może zwierać umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, czyli: kupić gazetę, jedzenie, ulubioną grę, bilet do kina/teatru do muzeum, czy domu kultury. Może kupować i sprzedawać na serwisach internetowych (z ograniczeniami poszczególnych kategorii). Osoba taka może posiadać rachunek bankowy (otwarcie za zgodą opiekuna) i swobodnie dysponować zgromadzonymi na nim środkami czy korzystać z usług telekomunikacyjnych (po zawarciu umowy w obecności opiekuna). Co więcej, osoba taka może nawet nawiązać stosunek pracy na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową oraz dokonywać czynności prawnych dotyczących tego stosunku.

- Tymczasem, podwyższenie wieku do lat 16 będzie oznaczało, iż mimo że taka osoba kupi sobie bilet do kina, to nie będzie mogła zapisać się na kinowy newsletter, będzie mogła skorzystać z map online, jednak nie będzie mogła zgodzić się na udostępnienie informacji o swojej lokalizacji, więc nie będzie mogła sprawdzić rozkładu jazdy komunikacji miejskiej z najbliższego przystanku, czy być adresatem informacji o korkach i opóźnieniach. Osoby takie będą mogły korzystać z serwisów streamingowych (np. wideo lub muzyki), ale serwisy te nie będą mogły wyświetlać im polecanych obok filmów czy utworów bazując na ich preferencjach - dodaje dr Aleksandra Musielak.

Polecamy: RODO. Ochrona danych osobowych. Przewodnik po zmianach

Rozwiązaniem powyższych problemów byłoby korzystanie z internetu w obecności opiekuna prawnego, który w imieniu takiego nastolatka wyrażałby zgodę. Będzie to martwy przepis, bo dostawcy usług nie mają możliwości technicznych, aby zweryfikować, kto siedzi przed monitorem i kto taką zgodę udzielił. Poza tym, ciężko oczekiwać, by osoba, której do osiągnięcia pełnoletniości brakuje 2 lata, korzystała z Internetu w permanentnej obecności rodziców, gotowych do wyrażenia w jej imieniu zgody na przetwarzanie danych osobowych.

Stanowisko przewidujące ustalenie granicy wieku na 13 rok życia jest popierane zarówno przez branżę internetową, jak i ekspertów, organizacje pozarządowe i organizacje międzynarodowe (w tym UNICEF), które zajmują się bezpieczeństwem i dobrostanem dzieci. Ustalenie wieku na 13 lat byłoby zgodne z wieloma międzynarodowymi i krajowymi normami, w tym zgodne z amerykańską ustawą o ochronie prywatności dzieci w sieci z 1998 roku (COPPA). Należy także podkreślić, że Artykuł 17 Konwencji ONZ o prawach dziecka porusza kwestię, że „dzieci powinny mieć prawo dostępu do informacji, które są ważne dla ich zdrowia i dobrobytu."

Nastolatki rozumieją technologie. Dzisiejsi trzynastolatkowie są starsi niż każdy z serwisów społecznościowych, z których korzystają - nie znają oni innej rzeczywistości niż ta, z istnieniem serwisów internetowych i, w istocie, ich umiejętność korzystania z takich serwisów jest zdecydowanie wyższa niż w przypadku osób ze starszych pokoleń, które dorastały bez nich. Podwyższenie wieku przyzwolenia dla informacyjnych serwisów społecznościowych zachęci młode osoby do oszukiwania, by umożliwić sobie dostęp do serwisów, z których i tak będą korzystać.

Wiele państw UE, w tym Irlandia, Dania, Estonia, Finlandia, Hiszpania, Szwecja, Portugalia i Wielka Brytania, w przypadku wdrażania RODO wybierają wiek 13 lat.

Konfederacja Lewiatan