| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Organizacja > Ustrój i jednostki > Prezydencka reforma samorządowa (cz. I)

Prezydencka reforma samorządowa (cz. I)

Zakończyły się prace nad prezydenckim projektem ustawy o wzmocnieniu udziału mieszkańców w działaniach samorządu terytorialnego, o współdziałaniu gmin, powiatów i województw oraz o zmianie niektórych ustaw. Projekt ma trafić do Sejmu w grudniu 2011 r.

b)    konwenty powiatowe i konwenty delegatów samorządu lokalnego w województwie (zwane skrótowo konwentami wojewódzkimi). Oba organy są skonstruowane na zbliżonej zasadzie, choć z uwzględnieniem różnic w funkcjonowaniu samorządu lokalnego w powiatach i samorządu regionalnego w województwie.

Istotą samorządu lokalnego jest zaspokajanie całości podstawowych potrzeb wspólnoty. W polskim modelu samorząd lokalny tworzą dwie grupy jednostek – gminy i powiaty o przypisanych prawem kompetencjach. Pełne zaspokojenie potrzeb lokalnej wspólnoty wymaga zatem współdziałania między tymi jednostkami. Organizowanie współdziałania powiatu z gminami, wypracowywanie wspólnego stanowiska i koordynacja działań (zwłaszcza w zakresie polityki rozwoju lokalnego, planowania przestrzennego i dużych systemów instytucjonalnych) jest właśnie zadaniem konwentu powiatowego.

Podstawowym zadaniem samorządu województwa jest natomiast troska o rozwój regionalny. Przy wyznaczaniu celów rozwoju regionalnego konieczne jest wyznaczenie priorytetów i określenie ich hierarchii. Priorytetyzacja zadań powinna być efektem konsensusu całej wojewódzkiej wspólnoty samorządowej. W świetle tego oczywistym staje się zakres działania konwentu wojewódzkiego – współdziałanie dla wyznaczania i realizacji celów wskazanych w strategii rozwoju województwa w sposób uwzględniający potrzeby wspólnot samorządowych. Różnica w celach funkcjonowania konwentu powiatowego i konwentu wojewódzkiego przekłada się bezpośrednio na ich skład.

Konwent powiatowy tworzą przedstawiciele wszystkich jednostek samorządu lokalnego, czyli gminy oraz powiatu.

Konwent wojewódzki jest tworzony na zasadzie terytorialnej – z każdego powiatu, rozumianego nie jako jednostka samorządu, lecz określony obszar, delegowany jest jeden przedstawiciel. Może nim być zarówno jeden z wójtów (burmistrzów, prezydent miasta), jak i starosta – w zależności od wyboru dokonanego przez samych zainteresowanych.

Podstawową formą działania konwentów jest wyrażanie stanowiska we wszystkich sprawach należących do kompetencji konwentu, w szczególności wobec rozstrzygnięć i projektów rozstrzygnięć organów tej jednostki, przy której działa konwent. Projekt ustawy określa, które z projektów uchwał organów stanowiących muszą podlegać obligatoryjnemu skonsultowaniu z właściwym konwentem. Rozstrzygnięcia w konwencie powiatowym i konwencie wojewódzkim zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy składu konwentu.

Drugi regulowany obszar odnosi się do mechanizmów współpracy na szczeblu wykonawczym – realizacji poszczególnych zadań publicznych. Funkcjonujące dzisiaj przepisy ustrojowe samorządu lokalnego przewidują, co prawda, tworzenie związków międzygminnych i związków między-powiatowych, jednakże są to związki celowe. Powstają one w celu wspólnego wykonywania konkretnych i – co do zasady – należących do jednej dziedziny zadań publicznych  (por. art. 64 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 65 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym).

Prawa i obowiązki odpowiednio gmin i powiatów uczestniczących w związku, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku. Nie istnieją zatem regulacje umożliwiające tworzenie wspólnych związków jednostek samorządu lokalnego – gmin i powiatów wyłonionych według kryterium terytorialnego.

Dostrzegając potrzebę funkcjonowania takich podmiotów projekt ustawy stwarza warunki prawne do powoływania zespołów współpracy jednostek samorządu lokalnego. Podkreślić należy, że proponowane w ustawie związki współpracy terytorialnej są – zgodnie z zasadą pomocniczości – dobrowolne.

III. Usunięcie barier w rozwoju i funkcjonowaniu jednostek samorządu terytorialnego

Obszar ten zawiera liczne zmiany o bardzo szczegółowym charakterze. Jeśli jednak szukalibyśmy dla nich wspólnego mianownika to jest nim niewątpliwie dążenie do wzmocnienia samodzielności jednostek samorządu terytorialnego i właściwe rozłożenie kompetencji w ramach struktury wewnętrznej poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. W tym miejscu wskazać należy na dalsze zmiany związane z doprecyzowaniem formy rozstrzygnięć nadzorczych.

Bardzo istotna zmiana – ingerująca w kształt relacji między organem stanowiącym a organem wykonawczym – dotyczy nowego modelu absolutorium. Zgodnie z przyjętym schematem konstrukcyjnym polskiego samorządu terytorialnego, rady (gmin, powiatów, sejmiki województw) są organami stanowiącymi i kontrolnymi, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miasta), zarządy powiatów i województw – organami wykonawczymi, odpowiedzialnymi
w szczególności za wykonywanie uchwał rady. Taki podział kompetencji sugerowałby, że organy stanowiące mają odpowiednie umocowanie do wiążącej oceny działań podejmowanych przez organy wykonawcze. W konsekwencji proponuje się ukształtowanie dwuczęściowego modelu.

Za formalno-prawną kontrolę wykonania budżetu przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego i wynikające stąd udzielenie bądź nieudzielenie absolutorium odpowiedzialne stałyby się regionalne izby obrachunkowe. Wstępnej oceny dokonywałyby składy orzekające; w przypadku negatywnej oceny – uchwałę w sprawie nieudzielenia absolutorium dla organu wykonawczego wydawałoby kolegium izby.

Uchwała taka byłaby podstawą do ewentualnego wszczęcia postępowania związanego z odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, i po drugie – organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego dokonywałby natomiast oceny wykonania zadań i z tego tytułu udzielał organowi wykonawczemu skwitowania.

Organ wykonawczy w terminie do 30 kwietnia przedkładałby sprawozdanie z realizacji zadań. Sprawozdanie to byłoby oceniane – razem ze sprawozdaniem finansowym i sprawozdaniem z wykonania budżetu (ale jedynie pod względem merytorycznym) – przez komisję rewizyjną. Uchwała w sprawie skwitowania byłaby podejmowana w terminie do dnia 30 czerwca.

Zmiana charakteru oceny dokonywanej przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego pociąga za sobą rezygnację z wymogu uzyskiwania opinii właściwej regionalnej izby obrachunkowej o wniosku komisji rewizyjnej w sprawie skwitowania oraz wyłączenie uchwały w sprawie skwitowania z zakresu nadzoru realizowanego przez regionalne izby obrachunkowe.

Skoro bowiem skwitowanie przestaje być ściśle związane z wykonaniem budżetu, nie ma podstaw by wymienione kompetencje pozostały przy wyspecjalizowanych w sprawach finansowych organach nadzoru.

W proponowanym niniejszą ustawą modelu możliwe są trzy rozstrzygnięcia – udzielenie skwitowania, odmowa udzielenia skwitowania i nieudzielenie skwitowania sprowadzające się do niezajęcia przez radę wiążącego stanowiska. Istnienie trzeciej możliwości jest wynikiem konsekwentnie wprowadzonego warunku, iż uchwała w sprawie skwitowania musi zapaść bezwzględną większością głosów.

Zmiana modelu oceny działania organu wykonawczego w sposób naturalny uzasadnia zwiększone zaangażowanie poszczególnych komisji merytorycznych organu stanowiącego w proces kontroli. Jest to co prawda możliwe i w obecnym stanie prawnym, jednakże przyjęta redakcja wywołała wykształcenie się praktyki szczególnej pozycji komisji rewizyjnej. Aby zerwać z tą praktyką proponuje się odpowiednie przeredagowanie przepisów regulujących działalność kontrolą organów stanowiących.

Wojciech Bugajski

samorzad.infor.pl

Czytaj także

Autor:

Źródło:

Samorzad.infor.pl
INFORLEX Administracja425.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Eksperci portalu infor.pl

Magda Słomska

Kancelaria zajmująca się kompleksową obsługą przedsiębiorców i pracodawców oraz prowadzeniem postępowań sądowych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »