Kategorie

Projekty typowe i indywidualne a dozwolony użytek

Jarosław Góra
Aplikant adwokacki
Ślązak, Zapiór i Partnerzy – Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. p.
Ekspert we wszystkich dziedzinach prawa związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
Projekt architektoniczny.
Na rynku usług projektowych wykształcił się podział na tzw. projekty indywidualne i projekty typowe. Pojawia się pytanie o ochronę prawnoautorską oraz problem tzw. dozwolonego użytku.

Projekty indywidualne vs. Projekty typowe

Projekt indywidualny to taki, który tworzony jest na potrzeby konkretnego, indywidualnego klienta (zamawiającego), zgodnie z jego potrzebami, życzeniami i wskazówkami, dostosowany do konkretnej działki budowlanej. Ma on na celu w jak największym stopniu spełniać oczekiwania zamawiającego, dlatego praca nad takim projektem zazwyczaj trwa dość długo, a w procesie jego powstawania bierze udział sam zamawiający, jako ten, który akceptuje wybrane rozwiązania.

Zobacz również: Prawa autorskie w architekturze

Reklama

Projekty typowe tworzone są dla niezidentyfikowanego, anonimowego klienta. Nie są dostosowywane do żadnej konkretnej działki i zawierają jedynie najbardziej powszechne rozwiązania architektoniczne. Projekt taki powstaje szybko, bowiem nie musi spełnić zindywidualizowanych potrzeb zamawiającego i najczęściej przewidziany jest do „wielokrotnego użytku”, czyli realizacji nieokreślonej liczby obiektów na jego podstawie.

Z projektami typowymi w praktyce spotkamy się najczęściej w katalogach branżowych, zajmujących się ich sprzedażą. Nabyty w ten sposób projekt typowy musi podlec adaptacji. Polega ona głównie na dostosowaniu zaprojektowanej konstrukcji do konkretnej działki oraz wymogów narzucanych przez lokalne władze administracyjne. Dostosowanie projektu typowego do konkretnych uwarunkowań terenowych wiąże się z koniecznością stworzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu.

Reklama

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego nie zna pojęcia projektu typowego, za to posługuje się pojęciem projektu obiektu budowlanego przeznaczonego do wielokrotnego zastosowania. Zgodnie z § 4 ust. 3 rozp. proj. bud. projekt taki może być zastosowany jako projekt architektoniczno-budowlany przez projektanta obiektu budowlanego, po przystosowaniu do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz do warunków otoczenia.

Pojawia się pytanie czy projekty typowe w ogóle podlegają ochronie prawnoautorskiej? Biorąc pod uwagę sposób w jaki powstają tego typu projekty skłaniam się do stwierdzenia, iż nie będą one zasługiwały na ochronę prawnoautorską. Można stwierdzić, iż projekty typowe powstają „taśmowo”. Działalność projektantów ogranicza się w tym wypadku do zastosowania podstawowych technik projektowych, połączenia gotowych rozwiązań przestrzennych, celem stworzenia projektu szablonowego. Projekty typowe są przez to w znacznym stopniu powtarzalne, tym samym idealnie wpisują się w przeciętność, która moim zdaniem nie jest twórcza i nie zasługuje na ochronę prawnoautorską.

Polecamy: Forum

Jednak ponownie trzeba zauważyć, iż ustawa pr. aut. wymaga od dzieła minimalnego poziomu twórczości, aby uznać je za utwór. Takie stanowisko zdaje się również przeważać w doktrynie i orzecznictwie.

Mimo to skłaniam się do stwierdzenia, iż w przypadku większości projektów typowych do czynienia mamy właśnie z rezultatem rutynowych umiejętności zawodowych.

Nie widzę w takich projektach oryginalnego i indywidualnego sposobu ukształtowania danej przestrzeni, widząc powielanie schematów. Większość projektów typowych, moim zdaniem, nie będzie zatem stanowiło utworów architektonicznych. Nie oznacza to oczywiście, iż tego typu wytwory w ogóle pozbawione zostaną ochrony prawnoautorskiej. Projekty typowe, składające się z rysunków projektowych, często wizualizacji, mogą zostać zakwalifikowane do kategorii utworów plastycznych i jako takie będą chronione.

Dozwolony użytek

Pojawia się zatem problem dotyczący dozwolonego użytku. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 pr. aut. bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Przepis ten, co prawda, nie upoważnia do budowania według cudzego utworu architektonicznego, jeśli jednak rozpowszechnione projekty typowe nie są utworami architektonicznymi, a jedynie plastycznymi, można z nich korzystać w ramach dozwolonego użytku.

Pojawia się pytanie, czy w ogóle możliwe jest wybudowanie utworu plastycznego? Jakkolwiek śmiesznie to brzmi, wydaje mi się, iż wybudowanie obiektu na podstawie projektu typowego, będącego utworem plastycznym, uznać należy za zwielokrotnienie tego utworu i jego rozpowszechnienie. Należy jednak pamiętać, że dozwolony użytek prywatny nie może polegać na rozpowszechnianiu utworu, z którego się korzysta. Natomiast jak pisałem wyżej, wybudowanie obiektu zazwyczaj stwarza możliwość zapoznania się z utworem architektonicznym, a więc oznaczałoby najczęściej również jego rozpowszechnienie.

Podsumowując, projekty typowe w większości przypadków nie będą stanowiły utworów architektonicznych, mogą natomiast stanowić utwory plastyczne. Specyficzny rodzaj korzystania z utworu w postaci wybudowania obiektu nie mieści się w zakresie dozwolonego użytku, w przypadku utworów architektonicznych, ponieważ ustawa tak stanowi, w przypadku utworów plastycznych, ponieważ wiązałoby się to z ich rozpowszechnianiem.

Polecamy serwis: Gospodarka przestrzenna

Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    20 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?