Planowanie przestrzenne

Gminy zyskały więcej czasu na przyjęcie planów ogólnych. Nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przesunęła termin na 31 sierpnia 2026 r. Czy zmieniły się zasady ogłoszenia planów ogólnych lub miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego?

Podstawowym celem wprowadzania i modyfikacji regulacji planistycznych jest zapewnienie poszanowania ładu przestrzennego. Organy gminy w planach miejscowych muszą jednak również uwzględniać zagadnienia związane z ochroną środowiska. Wynika to wprost z regulacji odnoszących się do planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Miejscowe plany zagospodarowania terenu w większości przypadków nie są doskonałe. Znane są przypadki, w których akty te zawierają rażące błędy, które w efekcie utrudniają załatwienie formalności niezbędnych do rozpoczęcia budowy. Bywa, że pozostają nawet w sprzeczności z rozporządzeniami i ustawami. Same samorządy przyznają, że planowanie przestrzenne jest fatalne. Brakuje pieniędzy, a co za tym idzie - ograniczone są możliwości pozyskania wysokiej klasy fachowców. Problem w dużej mierze można rozwiązać, wdrażając specjalistyczne narzędzie cyfrowe. Z pomocą wychodzi resort rozwoju.

Prezydent odpisał nowelizację Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz niektórych innych ustaw. Co się zmieni?

Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego to jeden z instrumentów polityki przestrzennej. Zasadniczo powinien to być instrument uzupełniający względem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W praktyce jednak w wielu gminach bywa inaczej. Taki stan należy ocenić negatywnie, ponieważ tylko plan miejscowy pozwala w pełni chronić ład przestrzenny. Ponadto posługiwanie się decyzją o ustaleniu inwestycji celu publicznego rodzi wiele problemów.

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz plan gospodarki odpadami łączą dwie cechy. Po pierwsze, nie zawierają przepisów powszechnie obowiązujących, co oznacza, że nie oddziałują bezpośrednio na prawa i obowiązki mieszkańców. Po drugie, sądy administracyjne dopuszczają możliwość ich skutecznego zaskarżenia z powodu naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.

Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi albo jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Można żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę związaną z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Czy możliwy jest podział działki wbrew planowi zagospodarowania przestrzennego? W jakich sytuacjach?

Samorządy urbanistów uważają, że na deregulacji zawodu ucierpi interes społeczny, ponieważ pogorszy się jakość planów zagospodarowania przestrzennego.

Na rynku usług projektowych wykształcił się podział na tzw. projekty indywidualne i projekty typowe. Pojawia się pytanie o ochronę prawnoautorską oraz problem tzw. dozwolonego użytku.

Nie da się określić, które projekty/obiekty architektoniczne powinny korzystać z ochrony prawnoautorskiej, a które uznać należy jedynie za obiekty szablonowe, którym ochrona prawnoautorska przysługiwać nie powinna. Każdy przypadek należałoby indywidualnie oceniać, biorąc pod uwagę zarówno formę, rozumianą jako sposób wyrażenia konkretnej koncepcji, oraz zastosowane rozwiązania funkcjonalne.

Moim zdaniem nie można zgodzić się z tak definitywnym stanowiskiem, pozbawiającym dzieła urbanistyczne przymiotu bycia utworem, szczególnie biorąc pod uwagę panujący w doktrynie i orzecznictwie pogląd o wymaganym minimalnym poziomie twórczości. Utworem w dziedzinie urbanistyki będzie zatem dobro niematerialne utrwalone w postaci projektu bądź opracowania urbanistycznego, polegające na twórczym zagospodarowaniu przestrzeni danego regionu, miasta, czy mniejszego zespołu obiektów architektonicznych.

W Dzienniku Ustaw opublikowano ustawę, która na nowo definiuje strefy ochrony uzdrowiskowej na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej.

Być może już za kilka lat centra wielu miast w Polsce zmienią się nie do poznania dzięki nowej regulacji prawnej, nad którą pracuje Ministerstwo Infrastruktury. Projekt ma za zadanie dostosować system planowania przestrzennego do potrzeb inwestycyjnych i wymogów rozwijającej się gospodarki.

Mimo powszechnej opinii, że plany miejscowe są pożądane, wiele gmin uważa ich sporządzanie za niepotrzebny wydatek, często zastępując je decyzjami o warunkach zabudowy. Dlaczego władze nie dostrzegają długofalowych korzyści, jakie niesie perspektywiczne planowanie?

Zastosowanie art. 35 ust. 6 prawa budowlanego i wymierzenie na tej podstawie grzywny powinno mieć wówczas zastosowanie, gdy organ właściwy do wydania pozwolenia na budowę dysponuje kompletnym wnioskiem o pozwolenie na budowę, a mimo to pozostaje w bezczynności.