| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Zadania > Gospodarka przestrzenna > Prawa autorskie w architekturze

Prawa autorskie w architekturze

Nie da się określić, które projekty/obiekty architektoniczne powinny korzystać z ochrony prawnoautorskiej, a które uznać należy jedynie za obiekty szablonowe, którym ochrona prawnoautorska przysługiwać nie powinna. Każdy przypadek należałoby indywidualnie oceniać, biorąc pod uwagę zarówno formę, rozumianą jako sposób wyrażenia konkretnej koncepcji, oraz zastosowane rozwiązania funkcjonalne.

Blok z wielkiej płyty i prosty domek jednorodzinny nie podlegają ochronie na gruncie prawa autorskiego! Zgadzacie się z tym? :)

Twórcza działalność architekta jest ograniczana przez różnego rodzaju aspekty techniczne, konstrukcyjne, materiałowe, czy wreszcie przez wymogi stawiane przez zamawiającego projekt, założenia konkursowe lub treść decyzji administracyjnych.

Można sobie wyobrazić sytuacje, kiedy ograniczenia będą skutkować tym, że działalność projektanta nie będzie charakteryzować się twórczością, a więc nie będziemy mieli do czynienia z ochroną na gruncie prawa autorskiego. Związany jest z tym problem odróżnienia utworu architektonicznego, chronionego prawem autorskim, od standardowej, nie objętej ochroną prawnoautorską formy, powstałej w wyniku użycia powszechnie stosowanych rozwiązań konstrukcyjno-projektowych i dostosowania się do narzuconych wymogów.

W doktrynie prawa autorskiego można spotkać się, z moim zdaniem słusznym poglądem, że nie każdy obiekt, budynek lub jego projekt jest przedmiotem prawa autorskiego, czyli utworem. Prawo autorskie nie chroni bowiem wszelkich wytworów intelektu, lecz jedynie te spośród nich, które mają przymiot utworu w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a więc te, w których doszukamy się cech twórczych. Cech tych natomiast należy szukać w samych utworach. W przypadku utworów architektonicznych zbadać zatem należy, czy dany projekt, czy też zrealizowany obiekt odznacza się twórczością na pewnym poziomie. Tylko jakim?

Zobacz również: Architektura - definicja

Choć w środowisku architektów moja opinia często wywołuje zdziwienie i chyba nie spotkałem architekta, który stwierdziłby, że jego projekt nie zasługuje na ochronę na gruncie prawa autorskiego, to w praktyce jestem sobie w stanie wyobrazić stworzenie obiektu, czy też jego projektu, który przybierze postać całkowicie szablonową, powszechnie spotykaną w budownictwie. W takich przypadkach nie doszukuje się przymiotu twórczości i nie sądzę, abyśmy mieli do czynienia z utworem architektonicznym, a jedynie ze standardowym, szablonowym obiektem, czy też jego projektem, zawdzięczającym swoje powstanie zastosowaniu przez projektanta standardowych technik budowlanych, a nie pracy twórczej, które nie powinny być chronione przez prawo autorskie.

Warto w tej kwestii przytoczyć pogląd profesorów Janusza Barty i Ryszarda Markiewicza, którzy zauważyli, że „przy ocenie zdatności do ochrony konkretnego projektu w każdym przypadku należy badać, czy poza technicznie zorientowanym rozwiązaniem istnieje element estetyczny projektu mający cechę indywidualnej twórczości” oraz że na gruncie polskiej ustawy prawnoautorskiej zasadne jest stwierdzenie, iż z ochrony nie będą korzystać projekty standardowe, „projekty „zwykłych” budynków użytkowych czy też projekty „zwykłych” domów mieszkalnych, w których zastosowano typowy podział przestrzeni oraz zewnętrzne i wewnętrzne ukształtowanie, a więc takie, w których uwidocznia się jedynie umiejętność przeciętnego fachowca w dziedzinie architektury” – J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne, Komentarz, Kraków 2005 r., s. 90.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Compliance 2020

Eksperci portalu infor.pl

Małgorzata Posyniak

Notariusz Szczecin

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »