Model “weź - zużyj - wyrzuć” niszczy środowisko i społeczeństwo. Czym jest cyrkularność?

• Ekonomia cyrkularna i luka w obiegu zamkniętym 
• Problemy społeczne i klimatyczne napędem dla transformacji 
• Potrzeba więcej cyrkularności. Od czego zacząć?
• Praktyczny rozwój koncepcji gospodarki o obiegu zamkniętym

Ekonomia cyrkularna i luka w obiegu zamkniętym 

Cyrkularność to model gospodarczy, który polega m.in.na wydłużeniu cyklu życia produktów poprzez dzielenie się nimi, pożyczanie, ponowne użycie, naprawę, odnawianie i recykling. Cyrkularność nie bez przyczyny nazywa się gospodarką o obiegu zamkniętym, gdyż wraz z końcem życia produktów, surowce i odpady z nich pochodzące pozostają dalej w gospodarce. 

Jeśli zasoby do produkcji dóbr pochodzą głównie z surowców naturalnych, a tylko niewielka ich część jest ponownie wykorzystywana, tworzy się luka w obiegu zamkniętym. Przykładem może być obieg surowców w polskiej gospodarce. Tylko 10,2% zużywanych przez Polskę zasobów naturalnych powraca do obiegu. Oznacza to, że luka między obecnym stanem a pełną cyrkularnością wynosi aż 89, 8%. 

- Polacy według The Circularity Gap Report zużywają 13,8 tony materiałów pierwotnych na osobę rocznie. To więcej niż średnia światowa, która wynosi 11,9 tony. Dzięki niemal dwukrotnemu zwiększeniu obiegu zamkniętego, kraj mógłby zmniejszyć ilość zasobów potrzebnych do zaspokojenia potrzeb mieszkańców o 40%, jednocześnie ograniczając produkcję odpadów o połowę. Dlatego stworzenie dobrych warunków dla rozwoju cyrkularności w Polsce jest niezwykle ważne, zarówno ze społecznego, ekonomicznego, jak i środowiskowego punktu widzenia - mówi Mariusz Ryło, CEO Fixit.   

Problemy społeczne i klimatyczne napędem dla transformacji 

The Circularity Gap Report jest opracowywany od 2019 roku przez Circle Economy Foundation. Punktem wyjścia dla corocznej analizy globalnego stanu gospodarki o obiegu zamkniętym jest trudna sytuacja środowiskowa. Wynika ona z dominującego współcześnie modelu produkcji i konsumpcji - gospodarki linearnej, która negatywnie wpływa m.in. na klimat, integralność biosfery czy zakwaszanie oceanów. 

Model “weź - zużyj - wyrzuć”, towarzyszący gospodarce linearnej od czasu rewolucji przemysłowej jest niszczycielski dla ekosystemu. Jak tłumaczą w raporcie specjaliści, nigdy nie potrzebowaliśmy cyrkularnych praktyk bardziej niż w chwili obecnej. 

- Gospodarka o obiegu zamkniętym jest odpowiedzią nie tylko na problemy ekologiczne, ale i społeczne, takie jak konsumpcjonizm czy pogorszenie stanu zdrowia ludności. Wyzwania te mogą stanowić punkt zwrotny na drodze do zrównoważonego rozwoju opartego na fundamentach obiegu zamkniętego. Jak pokazał The Circularity Gap Report 2023, wdrożenie rozwiązań ekonomii cyrkularnej pomogłoby odwrócić postępujące niszczenie środowiska i zmniejszyć globalne zapotrzebowanie na materiały pierwotne o jedną trzecią - kontynuuje Mariusz Ryło z Fixit. 

Potrzeba więcej cyrkularności. Od czego zacząć?

Według autorów raportu, trzeba przede wszystkim wyznaczyć ramy prawne i politykę działania, aby szkodliwe praktyki były karane, a te właściwe kształtowały model działalności gospodarczej w różnych branżach i krajach. Do tego warto stworzyć ekonomiczne warunki dla rozwoju rozwiązań cyrkularnych i ich sprawiedliwej dystrybucji oraz zagwarantować dostęp do wiedzy i umiejętności w zakresie obiegu zamkniętego. Ważne jest dostosowanie krajowych gospodarek do cyrkularnych potencjałów, jakie dają poszczególne regiony. Warto postawić również na promocję nowego modelu konsumpcji wśród różnych grup społecznych i przedsiębiorców. Istotnym rozwiązaniem jest równoległe uruchomienie platform społecznego dialogu między wszystkimi interesariuszami transformacji. Do osiągnięcia sukcesu najbardziej przyczyni się jednak odważna i transparentna działalność decydentów oraz przedstawicieli różnych sektorów gospodarki. Wpłynie ona zarówno na poprawę kondycji środowiska, jak i zrównoważony rozwój społeczeństw.   

Praktyczny rozwój koncepcji gospodarki o obiegu zamkniętym

Twórcy dokumentu jasno podkreślają, że kraje o określonym statusie - o wyższych, średnich i niskich dochodach - mają różne priorytety. Polsce, polegającej na własnych paliwach kopalnych, w tym na węglu kamiennym, a także będącej czołowym wydobywcą rud metali i minerałów niemetalicznych, autorzy TheCircularity Gap Report przedstawili sześć propozycji zmian. Wpłyną one na zmniejszenie o niemal połowę zużycia zasobów, przy jednoczesnym podwojeniu obiegu zamkniętego. Należą do nich m.in. modernizacja systemu żywnościowego, która wesprze zrównoważoną dietę i ograniczy marnotrawstwo żywności; zmniejszenie śladu węglowego transportu; usprawnienie procesów przemysłowych w celu ograniczenia zużycia zasobów pierwotnych; inwestycja w zieloną energię oraz wydłużenie cyklu życia produktów, aby przedwcześnie nie stały się odpadem. 

Obecnie ilość odpadów pochodzących w Polsce z elektroniki i sprzętu AGD należy do najwyższych w Unii Europejskiej. Aby materiały i produkty dłużej służyły konsumentom, autorzy The Circularity Gap Report zalecają m.in. przyjęcie strategii zwiększenia ich żywotności poprzez regenerację, naprawę i ponowne wykorzystanie. To doskonały sposób na budowanie bardziej zrównoważonego modelu konsumpcji. Nie stanie się to jednak z dnia na dzień. Potrzebne jest finansowe i legislacyjne wsparcie organów państwowych i unijnych, a także zaangażowanie w sprawę biznesu oraz całego społeczeństwa - dodaje Mariusz Ryło z Fixit. 

FIXIT S.A., to firma dostarczająca szereg usług cyrkularnych dla branży elektroniki użytkowej, w tym m.in. refurbishing czyli odnowę produktu, naprawy, pozyskiwanie komponentów i elektronicznych podzespołów. 

Źródła: https://www.circularity-gap.world/poland 
https://www.circularity-gap.world/2024 
https://www.europarl.europa.eu/topics/pl/article/20151201STO05603/gospodarka-o-obiegu-zamknietym-definicja-znaczenie-i-korzysci-wideo 
https://wcef2024.com/ 

Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Infor.pl