REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Klauzule abuzywne – na czym polegają i dlaczego są zabronione?

RynekPierwotny.pl
Portal internetowy poświęcony nowym nieruchomościom
Klauzule abuzywne – na czym polegają i dlaczego są zabronione?/ fot. Fotolia
Klauzule abuzywne – na czym polegają i dlaczego są zabronione?/ fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Klauzule abuzywne to w dzisiejszych warunkach społeczno-ekonomicznych temat, o którym mało kto nie słyszał. Co więcej, ich problem staje się na tyle powszechny w relacjach konsumentów z przedsiębiorcami wszelkich branż, że każda wiedza na ten temat jest cenna dla osób w jakikolwiek sposób aktywnych w przestrzeni gospodarczej. Sprawdź najważniejsze informacje o klauzulach abuzywnych.

Co to klauzule abuzywne?

Klauzule abuzywne to regulowane przepisami Kodeksu cywilnego (art. 3851-3853) niedozwolone postanowienia umowne, zdefiniowane jako postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie i nie wiążące go w sytuacji, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy – tłumaczy Jarosław Jędrzyński, ekspert portalu RynekPierwotny.pl.

REKLAMA

Co ważne, instytucja klauzuli abuzywnej obowiązuje jedynie w relacjach pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, a więc w stosunkach typu B2C. Aby jakikolwiek zapis umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem mógł zostać uznany za klauzulę abuzywną, a tym samym utracić moc wiążącą, musi spełnić jednocześnie kilka warunków. Jest to:

  • brak indywidualnych uzgodnień z konsumentem, tym samym pozbawienie go wpływu na treść zapisu,
  • kształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,
  • rażące naruszanie interesów konsumenta,
  • sytuacja, w której zapis nie dotyczy głównych świadczeń stron, w tym ceny i wynagrodzenia, o ile zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Z kolei Art. 3851 w paragrafie 3 doprecyzowuje, że niedozwolone postanowienia umowne nie dotyczą tylko zapisów w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, ale także odnoszą się do postanowień umowy przejętych z jej wzorca,  zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

Katalog klauzul abuzywnych

Art. 3853 Kodeksu cywilnego prezentuje w 23 pozycjach katalog niedozwolonych postanowień umownych, będący swoistym wzorcem klauzul abuzywnych. W przypadku wątpliwości czy dany zapis umowy spełnia kryteria abuzywności, wystarczy porównać jego treść z treścią przedmiotowego zestawienia. Do abuzywnych zalicza ono m.in. takie klauzule, które:

  • wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie;
  • wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania;
  • wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony;
  • przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy;
  • zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta;
  • uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju;
  • uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie;
  • uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta;
  • przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy;
  • uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie;

Oczywiście Art. 3853 nie wyczerpuje wszystkich możliwych ewentualności klauzul abuzywnych. W przypadkach nie znajdujących analogii do prezentowanego zestawienia, decyzję o niezgodności z prawem zapisów umownych podejmuje sąd. Z kolei wykaz realnie zastosowanych w umowach z konsumentami niedozwolonych postanowień zawiera  Rejestr Klauzul Niedozwolonych, pozostający w gestii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Konsekwencje stosowania postanowień niedozwolonych

Zdaniem ekspertów portalu rynekPierwotny.pl podstawową konsekwencją stosowania klauzul abuzywnych w umowach jest obowiązująca z mocy prawa ich bezskuteczność z prawnego punktu widzenia. W żaden sposób nie zobowiązują one, ani nie wiążą konsumenta względem przedsiębiorcy. Jeśli jednak ten ostatni odmawia uznania zapisów kontraktu za niedozwolone, konsument może dochodzić swoich praw na drodze sądowej w ramach tzw. kontroli indywidualnej (incydentalnej), a więc dotyczącej konkretnej umowy zawartej przez ściśle określone strony przedsiębiorcy i jego klienta.

Zobacz: Postępowanie administracyjne

REKLAMA

Z kolei tzw. kontrola abstrakcyjna dotyczy przypadku, gdy oceny postanowień umownych podejmuje się Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sytuacji braku konkretnego stosunku prawnego oraz kontraktu pomiędzy określonymi stronami konsumenta i przedsiębiorcy.

Jednak najpoważniejszym zagrożeniem dla przedsiębiorcy, jakie niesie ze sobą ryzyko uznania zapisów w stosowanych przez niego na powszechną skalę umowach za abuzywne, jest uznanie postanowień umownych za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W takim przypadku Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną do wysokości nawet jednej dziesiątej rocznych przychodów. 

Klauzule abuzywne w praktyce

REKLAMA

Prawny zakaz stosowania klauzul abuzywnych jest oczywistym środkiem ochrony konsumenta w jego relacjach z przedsiębiorcą, a także najbardziej niezawodnym narzędziem w rękach Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zwalczaniu nieuczciwych praktyk przedsiębiorców w relacjach z ich klientami. W praktyce niedozwolone zapisy umowne są najczęściej spotykane w umowach kredytowych, ubezpieczeniowych, sprzedaży instrumentów inwestycyjnych, handlu elektronicznego i konsumenckiego, pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, czy wreszcie deweloperskich.

Ostatnio duży rozgłos w mediach zyskuje sprawa znanego, notowanego na giełdzie pośrednika finansowego, który za stosowanie klauzul abuzywnych na powszechną skalę w umowach o oferowanie tzw. polisolokat, obciążony został przez UOKiK karą pieniężną w wysokości - bagatela - 1,6 mln zł.

Jak tłumaczą eksperci portalu RynekPierwtony.pl częstą praktyką stosowania klauzul abuzywnych są bankowe umowy kredytowe, w tym przede wszystkim dotyczące kredytów mieszkaniowych. W tym przypadku banki przykładowo uzależniały warunki udzielenia kredytu od zgody kredytobiorcy na otwarcie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego w placówce kredytodawcy lub skorzystania z innych instrumentów finansowych przezeń oferowanych. Dziś możliwości stosowania klauzul abuzywnych w umowach deweloperskich są już mocno ograniczone. W przeszłości jednak były praktykowane dość nagminnie, dlatego też ryzyko ich wystąpienia obecnie wciąż istnieje, co powinno wzmagać czujność klientów deweloperskich biur sprzedaży.

Niezależnie od branży jaką reprezentuje przedsiębiorca, jego wiarygodności czy wreszcie wartości przedmiotu kontraktu, konsument w każdym przypadku przed podpisaniem umowy we własnym interesie zobowiązany jest do jej szczegółowego przestudiowania pod kątem obecności klauzul abuzywnych. Jeżeli któryś z zapisów wyda się w jakimkolwiek stopniu korespondujący z definicją niedozwolonego postanowienia umownego, fakt ten powinien być bezzwłocznie zgłoszony przedsiębiorcy z jednoczesnym żądaniem dokonania stosownych zmian w umowie. W przypadku trudności z porozumieniem z kontrahentem, konsument zgłasza problem do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w zdecydowanej większości przypadków będzie w stanie przekonać przedsiębiorcę do dokonania stosownych korekt umowy.

Autor: Jarosław Jędrzyński, ekspert portalu RynekPierwotny.pl

https://rynekpierwotny.pl/

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Znasz portal Diety NFZ? Korzysta z niego już prawie 870 tys. osób

    Portal diety.nfz.gov.pl to baza bezpłatnych przepisów na zdrowe i proste w przygotowaniu dania do samodzielnego przygotowania. Narodowy Fundusz Zdrowia podał, że z planów żywieniowych korzysta już blisko 870 tys. osób. 

    Min. rolnictwa Cz. Siekierski: Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane

    Minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski w dniu 27 lutego 2024 r. w czasie posiedzenia unijnej Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), powiedział: – Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane. Komisja Europejska musi zrozumieć protestujących rolników. Rolnicy mówią: nic o nas, bez nas. List przewodniczącego Norberta Linsa pokazuje, że Parlament Europejski też oczekuje szybkich działań.

    Doradca Prezydenta RP: kontrolę nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE

    Profesor Andrzej Waśko, doradca prezydenta RP, przewodniczący Rady ds. Rodziny, Edukacji i Wychowania, odnosząc się do "Europejskiego obszaru edukacji" podkreślił, że polityka oświatowa, która dotąd była powierzona kompetencji rządów krajowych, stanie się częścią polityki unijnej. Zwrócił uwagę, że kontrole nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE.

    Min. Siekierski: KE narzuciła nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu; musimy zrozumieć protesty rolników. 27 lutego posiedzenie unijnej rady ministrów w Brukseli. 29 lutego rozmowy z rolnikami w Ministerstwie

    Komisja Europejska narzuciła zbyt duże, nieracjonalne, kosztowne wymogi Zielonego Ładu, które miały służyć środowisku, przeciwdziałać zmianom klimatu, a w rzeczywistości doprowadziły do bankructwa wielu gospodarstw - oświadczył w 26 lutego 2024 r. na konferencji prasowej w Brukseli minister rolnictwa RP Czesław Siekierski. Wcześniej tego samego dnia, jeszcze będąc w Polsce w czasie konferencji prasowej kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, minister Siekierski powiedział: Musimy zrozumieć protesty rolników i o to będę zabiegał na jutrzejszym posiedzeniu unijnej rady ministrów w Brukseli.

    REKLAMA

    KPO 2024. Polska nie dostanie wszystkich pieniędzy? Ekspert: 43 inwestycje i ich refinansowanie zagrożone. Konieczna rewizja polskiego KPO

    Zdaniem Łukasza Kościjańczuka, eksperta firmy doradczej CRIDO, ok. 43 inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (z 56 zaplanowanych) może nie zostać zrealizowanych do 31 sierpnia 2026 r, co oznacza, że Polska nie otrzyma refinansowania z UE. Dlatego niezbędna jest rewizja KPO, która - jak oszacował ekspert - może objąć nawet połowę planowanych przedsięwzięć.

    D. Tusk odblokował unijne pieniądze na polskie KPO [137 mld euro, 600 mld zł]. W przyszłym tygodniu dwie ważne decyzje. von der Leyen: Razem będziemy bronić praworządności w całej Europie

    Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz premier Belgii Alexander De Croo w piątek 23 lutego 2023 r. rozmawiali w Warszawie z premierem Tuskiem. Przewodnicząca KE poinformowała po spotkaniu, że w przyszłym tygodniu zapadną dwie decyzje ws. funduszy europejskich dla Polski. Uwolnią one do 137 mld euro z funduszu spójności i Funduszu Odbudowy.

    PFRON: Od 1 marca wnioski o samochody dla osób niepełnosprawnych. Dopłata 80% od 150 000 zł albo 85% od 130 000 zł

    Maksymalna wartość samochodu objęta wsparciem wynosi 300 000 zł (osoba niepełnosprawna jest kierowcą) albo 230 000 zł (opiekun jest kierowcą). Muszą to być samochody dostosowane do potrzeb osób korzystających w poruszaniu się wózkiem inwalidzkim.

    Depresja nie wybiera. Ale na dobrostan psychiczny może wpłynąć dieta albo... pies

    23 lutego przypada Międzynarodowy Dzień Walki z Depresją. To dobra okazja do tego, aby przypomnieć sobie, że ta choroba może dotknąć każdego. Gdzie szukać pomocy? Jak poprawić swój dobrostan psychiczny? 

    REKLAMA

    Uposażenia żołnierzy zawodowych w 2024 roku [Tabela stawek]. Będzie też zmiana dot. dodatków za długoletnią służbę wojskową

    W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych zostały określone te stawki ze skutkiem od 1 stycznia 2024 r. Rozporządzenie weszło w życie 21 lutego 2024 r. Od 1 kwietnia 2024 r. będzie też zmiana dot. dodatków za długoletnią służbę wojskową żołnierzy zawodowych.

    Będzie zakaz sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Już 64% młodzieży miało do czynienia z takimi papierosami

    Aż 64 proc. młodych ludzi miało kontakt z jednorazowymi papierosami elektronicznymi. Czy wkrótce to się skończy? Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała w środę, że może rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. 

    REKLAMA