Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wynagrodzenia w samorządach - ramy prawne i praktyka

Aleksandra Ostapiuk
inforCMS
Obowiązująca od 1 stycznia 2009 r. nowa ustawa o pracownikach samorządowych zmieniła zasady ich wynagradzania. Pracodawcy zyskali w tym zakresie więcej swobody w porównaniu z regulacjami poprzedniej ustawy, co jednak nie oznacza, że system płacowy każdego urzędu stał się prostszy i przejrzystszy.

Aktualnie zasady wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, która stała się główną podstawą zatrudnienia, zasadniczo regulują następujące akty: wspomniana ustawa o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1458, dalej: „ustawa”), wydane na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (dalej: „rozporządzenie”) oraz wewnętrzne regulaminy wynagradzania oraz zarządzenia.

 

Ustawa o pracownikach samorządowych nie definiuje pojęcia „wynagrodzenie”. Z wykładni art. 36 ustawy można wywnioskować, że na wynagrodzenie składają się wszystkie świadczenia pieniężne wymienione w tym przepisie, czyli: wynagrodzenie zasadnicze, dodatki, nagrody, odprawa emerytalna (rentowa) oraz tzw. trzynastka.

 

Podstawowe znaczenie ma wynagrodzenie miesięczne, na które składają się: wynagrodzenie zasadnicze, przysługujące pracownikowi dodatki, jak również inne składniki płacowe uwzględniane przy ustalaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy (art. 38 ust. 4 ustawy).

 

Dodatkami do wynagrodzenia zasadniczego są: dodatek za wieloletnią pracę (stażowy), dodatki specjalne, dodatek funkcyjny oraz inne. Dodatek za wieloletnią pracę uregulowano w art. 38 ust. 1 ustawy i w § 7 rozporządzenia i zasady te nie odbiegają od zasad powszechnego prawa pracy oraz nie budzą większych wątpliwości w ich stosowaniu.

 

Ustawa wyróżnia dwa rodzaje dodatku specjalnego: obligatoryjny – należny wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, staroście i marszałkowi województwa (pracownikom z wyboru) i fakultatywny, który może być przyznawany pozostałym pracownikom samorządowym „z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań” (art. 36 ust. 5). Wysokość dodatku obowiązkowego określa § 6 rozporządzenia. Natomiast wysokość dodatków fakultatywnych dla pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę wynika z regulaminów wynagradzania.

 

Czytaj także: Zatrudnienie w sektorze samorządowym >>

 

Największym novum obecnie obowiązującej regulacji jest brak sztywno określonych stawek i kategorii wynagradzania pracowników. Ustawodawca zrezygnował, zgodnie ze zgłaszanymi od dłuższego czasu postulatami samorządowców, ze sztywnego określenia maksymalnej wysokości wynagrodzenia pracowników samorządowych. Obowiązujące regulacje wyznaczają tylko minimalny poziom wynagrodzeń we wszystkich przewidzianych kategoriach zaszeregowania. Dodatkowo, ustawodawca pozostawił też pracodawcy określenie maksymalnych kategorii zaszeregowania płacowego, co daje mu podwójną swobodę w tym zakresie.

 

Konsekwencją wprowadzonych zmian w systemie wynagradzania jest, zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, obowiązek wprowadzenia we wszystkich urzędach regulaminów wynagradzania, które mają określić wymagania kwalifikacyjne pracowników samorządowych oraz szczegółowe warunki wynagradzania, w tym maksymalny poziom wynagrodzenia zasadniczego. Dodatkowo, pracodawca w regulaminie wynagradzania może też określić warunki przyznawania oraz warunki i sposób wypłacania premii i nagród innych niż (szczegółowo uregulowana ustawą) nagroda jubileuszowa, jak również warunki i sposób przyznawania dodatków funkcyjnego i specjalnego (z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań).

 

Należy zwrócić uwagę, iż przy opracowywaniu regulaminów wynagradzania pracodawcy powinni unikać powtarzania przepisów powszechnie obowiązujących – regulacji ustawowych czy z rozporządzenia. Powyższe powodowane jest m.in. tym, iż w przypadku zmiany ustawy czy rozporządzenia będzie zachodziła również potrzeba odpowiedniej zmiany regulaminów. Niejednokrotnie niestosowanie się do tej reguły powoduje również niezgodność regulaminów z powszechnie obowiązującymi przepisami.

 

Obowiązujące powszechnie regulacje nie przewidują więc, ile faktycznie pracownik samorządowy zatrudniony na podstawie umowy o pracę będzie zarabiał. To można stwierdzić dopiero po szczegółowej analizie regulaminu wynagradzania. Jak już zaznaczono, ustawodawca przesądził, że w każdym urzędzie musi być wprowadzony regulamin wynagradzania pracowników samorządowych, wyznaczając termin na jego wprowadzenie (6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy).

 

Z powyższego wynika, że wynagrodzenia pracowników samorządowych zostały zróżnicowane i uzależnione od kondycji finansowej jednostki, w której są zatrudnieni. Jednocześnie może to również oznaczać, iż pracownik na takim samym stanowisku i zakresie obowiązków może mieć wynagrodzenie zasadnicze większe lub mniejsze niż jego kolega w innej jednostce tego samego szczebla. Należy zaznaczyć, iż właśnie taki cel przyświecał zmianie przepisów w tym zakresie ustawodawcy.

 

Z analizy przyjętych w urzędach regulaminów wynika, że pracodawcy, u których już poprzednio funkcjonował regulamin wynagradzania, podeszli do nowych zasad bardziej elastycznie, stwarzając większe możliwości kształtowania wynagrodzeń. Natomiast ci, dla których obowiązek z art. 39 ust. 1 ustawy był „przykrą” koniecznością, podeszli do tego bardziej sztywno i zachowawczo. W tych urzędach regulaminy wynagradzania stanowią najczęściej powtórzenie poprzednio obowiązujących stawek wynagrodzeń z rozporządzenia „płacowego”, które utraciło moc w dniu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie nowej ustawy, ewentualnie niewiele się od nich różnią. Taką metodę zastosowano zwłaszcza w małych urzędach. W większych, gdzie brak specjalistów był bardziej odczuwalny, pracodawcy starali się stworzyć sobie możliwości zapewnienia elastycznego kształtowania wynagrodzeń, wykorzystując w tym zakresie przyznaną swobodę.

 

W kwestii maksymalnego poziomu wynagrodzenia zasadniczego, ustalanego przez pracodawcę w regulaminie wynagradzania, jak już wskazano, duża część  pracodawców w obliczu kryzysu finansowego pozostała przy maksymalnych stawkach przejętych z poprzednio obowiązującego w tym zakresie rozporządzenia albo niewiele je zwiększyła. Jednakże chcąc zapewnić sobie większą elastyczność w kształtowaniu zasad wynagradzania pracowników wykorzystano nowe możliwości i w wielu przypadkach podniesiono również górne kategorie zaszeregowania płacowego pracowników.

 

Większość pracodawców samorządowych, zwłaszcza w większych urzędach, wprowadzając regulamin wynagradzania pracowników samorządowych nie ograniczało się tylko do jego obligatoryjnych elementów w postaci wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych (które w powszechnie obowiązujących przepisach rozporządzenia i tak już są dość wysokie) oraz szczegółowych warunków wynagradzania, w tym maksymalnego poziomu wynagrodzenia zasadniczego. Zawarła w tych regulaminach także regulacje dotyczące warunków przyznawania oraz warunków i sposobu wypłacania premii i nagród (innych niż nagroda jubileuszowa) oraz warunków i sposobu przyznawania dodatków funkcyjnego i specjalnego.

 


Należy zauważyć, że prawo do dodatku stażowego i nagrody jubileuszowej zostało w ustawie i rozporządzeniu określone w sposób wyczerpujący. Dotyczy to zarówno zasad ustalania uprawnień pracownika do tych świadczeń, jak i dokładnego określenia ich wysokości. Natomiast to, czy dany pracownik otrzyma dodatek specjalny lub funkcyjny, zależy już tylko od tego, czy dodatki takie są przewidziane w obowiązującym u pracodawcy regulaminie wynagradzania oraz oczywiście od tego, czy pracownik spełnia warunki konieczne do ich otrzymania.

 

Pracodawca chcący wypłacać dodatki specjalne pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę (bo tylko do takich regulamin może mieć zastosowanie), musi zawrzeć odpowiednie postanowienie w regulaminie wynagradzania. Od 1 stycznia 2009 r. dodatek specjalny to świadczenie obligatoryjne zarezerwowane dla osób zatrudnionych w samorządach na podstawie wyboru, natomiast pozostali pracownicy samorządowi mogą go nabyć wyłącznie z powodu czasowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia kolejnych zadań.

 

Co do wysokości dodatku, ustawodawca pozostawił w tym zakresie dowolność pracodawcom, jednakże poziom ten w większości został odwzorowany z § 6 rozporządzenia dotyczącego pracowników pochodzących z wyboru, który określił wysokość dodatku specjalnego dla nich pomiędzy łącznie 20 a 40 proc. wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego, a w urzędach miasta stołecznego Warszawy oraz miast (na prawach powiatu) powyżej 300 tys. mieszkańców – w kwocie nieprzekraczającej łącznie 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego.

 

Od 1 stycznia 2009 r. dodatek funkcyjny stracił zupełnie obowiązkowy charakter i stał się świadczeniem dobrowolnym. Teraz to pracodawca samorządowy decyduje, czy chce go wypłacać, w jakiej wysokości i komu, a jego wola znajduje odzwierciedlenie oczywiście w regulaminie wynagradzania. Do końca 2008 r. dodatek funkcyjny przysługiwał w urzędach na stanowiskach związanych z kierowaniem zespołem, radcy prawnemu, kierownikowi urzędu stanu cywilnego oraz innym osobom, którym dodatek został przyznany w taryfikatorach zamieszczonych w rozporządzeniach, mieli do niego prawo również starsi inspektorzy i inspektorzy nadzoru inwestorskiego, ale wyłącznie za czas realizacji nadzoru.

 

Wysokość dodatku funkcyjnego zależy od kryteriów przyjętych przez pracodawcę, ale jak sama nazwa wskazuje, powinien łączyć się z pełnioną przez pracownika funkcją. Analizując przyjęte w urzędach regulaminy wynagradzania można stwierdzić, iż to właśnie dodatek specjalny i dodatek funkcyjny są podstawowym elementem kształtowania pułapów wynagrodzeń poszczególnych pracowników – tym, który daje pracodawcy największe możliwości, bez jednoczesnego zmieniania wysokości wynagrodzenia zasadniczego. Jest to też chyba najprostszy instrument do zastosowania wobec pracownika, któremu chcemy powierzyć dodatkowe obowiązki.

 

Regulamin wynagradzania może także określać warunki przyznawania oraz warunki i sposób wypłacania premii i nagród innych niż nagroda jubileuszowa. W przypadku premii uznaje się, że jest to świadczenie roszczeniowe, dlatego też przesłanki ich przyznania oraz utraty powinny być jasno określone w regulaminie. Inaczej jest z nagrodami, które są składnikami wynagrodzenia co do zasady uznaniowymi i nie mają  charakteru roszczeniowego. Z reguły w regulaminie wynagradzania wystarczy jedynie zapis, że mogą być przyznawane. Jeżeli pracodawca zechce ograniczyć swą uznaniowość w tym zakresie, to może ewentualnie określić pułap nagrody, która zgodnie z ustawą może być przyznana pracownikowi za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej.

 

Należy zwrócić uwagę, iż ustawodawca zobowiązał również pracodawców w art. 39 ust. 3 ustawy do określenia, w drodze zarządzenia, maksymalnego miesięcznego wynagrodzenia kierowników i zastępców kierowników jednostek budżetowych, gospodarstw pomocniczych tych jednostek oraz zakładów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Wskazać należy, że poprzednio obowiązująca ustawa ustaliła maksymalny poziom ich wynagrodzenia jako czterokrotność kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 110, poz. 1255, z późn. zm.).

 

Z analizy przyjętych przez pracodawców rozwiązań należy stwierdzić, iż ponownie zdarzyła się sytuacja analogiczna do tej, która miała miejsce w odniesieniu do maksymalnego pułapu wynagrodzenia zasadniczego pracowników samorządowych. Pracodawcy najczęściej pozostali przy tej metodzie określania maksymalnego wynagrodzenia, przenosząc ją do zarządzenia. Tylko duże jednostki pozwoliły sobie na zwiększenie tych kwot, gdyż obowiązujące w tym zakresie granice niejednokrotnie pozbawiały je możliwości zatrudniania specjalistów, z powodów tylko i wyłącznie finansowych.

 

Czytaj także: Wynagrodzenia w samorządzie w pytaniach i odpowiedziach >>

 

Podsumowując należy wskazać, że nowe regulacje w zakresie przyznanej swobody pracodawcom kształtowania systemów płacowych w urzędach obowiązują za krótko, by jednoznacznie ocenić czy spełniły swą rolę. Wydaje się, iż pozostawienie samorządom możliwości decydowania w określonych ramach prawnych o wysokości zarobków swych pracowników jest rozwiązaniem słusznym.

 

Trudno natomiast stwierdzić, czy możliwości te spełniły swe zadanie w postaci przyciągnięcia do urzędów wykwalifikowanych specjalistów, którym można zaoferować wynagrodzenie rynkowe, gdyż kryzys finansowy zahamował częściowo te tendencje. Zapewne samodzielność pracodawców w zakresie kształtowania wysokości wynagrodzeń pozwoli na szybkie i elastyczne reagowanie w tym zakresie, w zależności od możliwości i potrzeb pracodawcy.

 

Aleksandra Ostapiuk

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Czas pracy 2022
Czas pracy 2022
Tylko teraz
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wzór wniosku o dodatek elektryczny obowiązuje od 29 listopada 2022 r. [Dz.U. poz. 2443]
    Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego Dziennik Ustaw 2022 r. poz. 2443
    Wzór: Dodatek elektryczny 1000 i 1500 złotych od 1 grudnia 2022 r.
    Dodatek do prądu to 1000 zł. Otrzymają go osoby ogrzewające mieszkanie prądem. Urządzenie grzewcze na prąd musi być zgłoszone jako główne w CEEB. Podwyższona wartość dodatku to 1500 zł. Otrzymasz go, jeżeli w 2021 r. zużyłeś 5000 kWh i więcej. Jest tu domniemanie, że tak wysokie zużycie prądu powtórzy się zimą 2022/2023 r. I to uzasadnia 1500 zł dodatku.
    Rak prostaty, jądra i prącia to typowe męskie nowotwory
    Rak prostaty, jądra, prącia. Najistotniejszymi z punktu widzenia epidemiologicznego nowotworami typowo męskimi są rak prostaty, jądra i prącia – wyjaśnił ekspert dr Maciej Kaczorowski. W każdym z narządów urologicznych może wystąpić co najmniej kilkanaście nowotworów, więc globalnie jest ich ponad sto.
    DGP: Dodatek elektryczny nie na bojler podgrzewający wodę [Wyjaśnienia Ministerstwa Klimatu]
    Od 1 grudnia 2022 r. odbiorcy ogrzewający dom przy pomocy energii elektrycznej będą mogli składać wnioski o dodatek do prądu. Jego wysokość wynosi 1000 zł może sięgnąć nawet 1500 złotych. Czy skorzystają z niego także użytkownicy bojlerów elektrycznych, czyli popularnych term?
    Ilu Polaków otrzyma zwrot VAT zapłaconego w cenie gazu w 2023 r.? [Projekt ustawy]
    300 000 osób i rodzin otrzyma zwrot podatku VAT od ceny gazu w 2023 r. Koszt tej refundacji szacowany jest na ok. 1 mld zł i określono go na podstawie maksymalnej ceny za paliwo gazowe wynoszącej 200,17 zł/MWh.
    Polacy opracowali metodę wykrywania kobiet zagrożonych genetycznie rakiem piersi [badania, patent]
    Prof. Andrzej Pławski oraz inż. Emilia Lis-Tanaś z Innowacyjnego Centrum Medycznego Instytutu Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu uzyskali patent na wykrywanie genetycznej predyspozycji do agresywnego nowotworu piersi.
    Neonatolog: W tej chwili mamy dziewczynkę, która waży 440 gramów, mieści się w dłoni pielęgniarki [Wcześniaki, Wywiad]
    Obecnie nie przerażają nas wcześniaki, które ważą 1000 gramów, tylko takie, które ważą 500 gramów. Ale i takie dzieci mają szansę na to, żeby nie tylko żyć, ale także dobrze żyć - mówi w rozmowie z PAP pediatra i neonatolog, prof. Bożena Kociszewska-Najman.
    Niewidzialna maska antywirusowa
    Naukowcy z Technion-Israel Institute of Technology w Hajfie opracowali niewidzialną maskę, która chroni użytkowników przed przenoszeniem Covid, MERS, grypy i innych wirusów, poinformował w niedzielę 27 listopada 2022 r. The JerusalemPost.
    Nadciśnienie może nasilać neurotyzm
    Wysokie ciśnienie tętnicze, szczególnie rozkurczowe, z dużym prawdopodobieństwem przyczynia się do rozwoju neurotyzmu. Ta cecha osobowości wiąże się z podatnością na negatywne emocje i sprzyja zaburzeniom nastroju.
    20 pytań o „tani prąd” [Kompendium, oświadczenie, 79 groszy/kWh]
    W artykule zebraliśmy pytania czytelników o „tani prąd” wraz z odpowiedziami. 30 listopada 2022 r. mija termin na złożenie oświadczenia o tanim prądzie.
    Wzór: Luka w przepisach o tanim prądzie. Przedsiębiorcy boją się kar za błędy w oświadczeniu dla sprzedawcy prądu
    Definicja „podstawowej działalności”, to mina w ustawie o tanim prądzie. Do 30 listopada 2022 r. przedsiębiorcy mają oszacować, ile zużyją prądu na „działalność podstawą” w roku 2022/2023, a ile na "nie-podstawową". Tylko ta pierwsza może korzystać z prądu z ceną netto 79 groszy/kWh.
    Zwrot VAT od gazu – dochody do 2100 zł dla osób samotnych, 1500 zł na osobę w rodzinach [nie będzie dodatku gazowego w 2023 r.]
    W 2023 r. osoby, które uzyskują dochód nie większy niż 2,1 tys. zł w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz 1,5 tys. zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego, mogą liczyć na zwrot VAT zapłaconego przy zakupie gazu.
    Tani prąd: Zawiesiłem firmę. Czy składam oświadczenie o tanim prądzie do 30 listopada 2022 r.? [prąd 79 groszy/kWh]
    Przedsiębiorca, który zawiesił działalność gospodarczą może złożyć "oświadczenie odbiorcy uprawnionego". Na tej podstawie skorzysta z taniego prądu w w cenie do 79 groszy/kWh (785 zł/MWh).
    Zaostrzenie zasad odpowiedzialności podmiotów zbiorowych [projekt ustawy]
    W dniu 18 listopada 2022 r. pojawiła się na stronie Rządowego Centrum Legislacji kolejna wersja projektu nowelizacji UOPZ (datowana na dzień 3 listopada 2022 r.). Widać więc, że w Ministerstwie trwają pracę nad projektem nowelizacji.
    Najemcy wyrzuceni z systemu "taniego prądu". Wraz z wynajętymi mieszkaniami, biurami i sklepami
    Najemca bez umowy na dostawę prądu nie skorzysta z "taniego prądu". Bo obowiązuje zasada „tani prąd dla właściciela licznika”. Inaczej jest przy dodatku węglowym i osłonowym. Tam to najemca, a nie właściciel otrzymywał dodatek. Decydowało faktyczne miejsce zamieszkania.
    Masz kilka mieszkań. Jedno wynajmujesz. Co z zamrożeniem cen prądu? [2600 kWh 3000 kWh]
    Jestem osobą niepełnosprawną z prawem do limitu 2600 kWh taniego prądu. Mam dwa mieszkania. Czy limit 2600 kWh jest dla każdego mieszkania? Czyli mam 2600 kWh x 2 = 5200 kWh?
    Poradnik Ministerstwa Klimatu o obowiązku oszczędzania prądu. Kalkulator
    Gminy nie muszą wyłączać oświetlenia ulicznego. Obowiązkiem nie zostały objęte jednostki budżetowe i samorządowe jednostki budżetowe, do których należą m.in. budynki szkół, hale sportowe (z wyjątkiem ww. urzędów zapewniających obsługę JST). Ministerstwo udostępniło na swojej stronie www kalkulator oszczędzania energii.
    Czy oświadczenie odbiorcy uprawnionego można złożyć przez email?
    Czy oświadczenie o tanim prądzie składam emailem czy przez ePUAP?
    Czy oświadczenie odbiorcy uprawnionego wysyłam przez ePuap?
    Dodatek węglowy: Niektórym gminom wystarcza oświadczenie o odrębności lokalu. I przeprowadzają wywiady środowiskowe
    Rodziny, które mają ten sam adres miejsca zamieszkania, mogą otrzymać dodatki węglowe, jeśli do 30 listopada nie da się ustanowić dla nich odrębnych adresów. Wątpliwości budzi to, czy i w jaki sposób mają potwierdzać, że podjęły jakieś kroki w tym celu.
    Lekarka w Białymstoku pozbawiona prawa wykonywania zawodu na rok za wypowiedź przeciwko szczepionkom na COVID-19
    Karę roku pozbawienia prawa wykonywania zawodu wymierzył Okręgowy Sąd Lekarski w Białymstoku lekarce dr Dorocie Marzenie Sienkiewicz za opublikowany w internecie filmik, w którym krytykowała szczepionki przeciwko COVID-19 dla dzieci i młodzieży. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że lekarka "nie może korzystać z ochrony wynikającej z wolności słowa", bo zaniechanie takich zabiegów, które zapobiegają rozprzestrzenianiu się – zwłaszcza chorób zakaźnych – powoduje negatywne konsekwencje społeczne.
    Rynek terminowy, czyli jak ustala się cenę prądu na kolejny rok
    O wysokości cen energii decydują mechanizmy precyzyjnie zapisane w polskim i europejskim prawie. Obejmują one głównych uczestników rynku: producentów energii, jej sprzedawców oraz odbiorców końcowych, czyli konsumentów. Transakcje między producentami i sprzedawcami odbywają się m.in. na Towarowej Giełdzie Energii po określonych stawkach. I to one mają największy wpływ na wysokość cen energii sprzedawanej dalej do odbiorców końcowych
    Leczenie SMA. Sukcesy polskiej medycyny wobec rdzeniowego zaniku mięśni
    Refundacja pierwszej przełomowej terapii w leczeniu SMA. Od stycznia 2019 roku w ramach programu lekowego „Leczenie rdzeniowego zaniku mięśni”, którą obecnie otrzymuje ponad 830 pacjentów, a następnie wprowadzenie badań przesiewowych, którymi od marca br. są objęte wszystkie noworodki, sprawiają, że Polska stała się jednym z liderów leczenia SMA w Europie.
    Tani prąd. Czy jesteś mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim przedsiębiorcą? Sprawdź [Przykłady]
    Z maksymalnej ceny prądu do 785 zł/MHW korzystają mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. W oświadczeniu odbiorcy uprawnionego, nie musisz precyzować: "Moja firma, to mikroprzedsiębiorca".
    Drogi prąd: Gminy wyłączają oświetlenie na ulicach. Bo przepisy nakazują im zaoszczędzić nie 10%, a 37% prądu w grudniu 2022 r. [błąd w przepisach]
    W grudniu ograniczenie zużycia prądu o 10 proc. graniczy z cudem – uważa wójt Marek Śmiech. Jeśli do końca listopada nie zostaną zmienione przepisy, to w gminie Walce zrobi się ciemno – ostrzega.