Kategorie

Nowy przykład wygaśnięcia mandatu radnego

Anna Kujaszewska
W czerwcu br. zapadł kolejny wyrok dotyczący łączenia stanowisk przez radnego. I tym razem okazało się, że nie należy łączyć sprawowania funkcji radnego z pracą zawodową z wykorzystaniem mienia gminy.

Zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: ustawa o samorządzie gminnym) radni nie mogą:

● prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także

● zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Konsekwencją naruszenia tego zakazu jest wygaśnięcie mandatu radnego, co wynika z art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

Wygraj wybory samorządowe z pakietem wyborczym!

Wygaśnięcie mandatu stwierdza w drodze uchwały rada gminy najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia.

Reklama

Gdy rada gminy zaniecha obowiązku podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, wojewoda w pierwszej kolejności wzywa radę gminy do podjęcia w terminie 30 dni odpowiedniej uchwały, a po bezskutecznym upływie tego terminu, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze.

Powodem, dla którego ustawodawca wprowadził do porządku prawnego art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym było zapewnienie prawidłowego i rzetelnego wykonywania działań przez jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST). Ma to także wyeliminować wszelkie sytuacje, gdy radny, wykorzystując sprawowanie funkcji, uzyskiwałby nieuprawnione korzyści. Dlatego radni muszą się liczyć z ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej. Ustawodawca nie wymienił poszczególnych sytuacji, kiedy zachodzi naruszenie przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wskazał jedynie, że radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Tak ogólne sformułowanie przepisu pozwala na reagowanie w odpowiednio wielu sytuacjach, gdy działalność radnego „odchyla się od przyjętego standardu”. Takich sytuacji może być wiele i nie sposób je wszystkie przewidzieć.

Na podstawie licznego w tym przedmiocie orzecznictwa można stworzyć katalog sytuacji, w których ograniczenia będą miały zastosowanie, przy czym katalog ten stale poszerza się o nowe sytuacje. Przedstawiamy najnowsze rozstrzygnięcie w tym zakresie.

Konkretne rozstrzygnięcia

Istotne znaczenie w budowaniu katalogu ma orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2010 r. (sygn. akt II OSK 718/10).

Reklama

W wyniku pisemnego zawiadomienia wojewody podkarpackiego przez dyrektora Delegatury Zarządu Operacji Regionalnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego o piastowaniu przez radnego funkcji prezesa zarządu Banku Spółdzielczego (dalej: BS), który to bank prowadzi obsługę bankową urzędu gminy, wojewoda wystąpił do wójta gminy, w której radny sprawował funkcję, o zbadanie zaistniałej sytuacji.

Po wyjaśnieniach wójta wojewoda wezwał radę gminy do usunięcia stanu niezgodnego z prawem i wydanie uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego w terminie 30 dni od otrzymania wezwania. Wobec niestwierdzenia przez radę gminy wygaśnięcia mandatu w tym terminie wojewoda wydał zarządzenie zastępcze. Uznał bowiem, że fakt sprawowania przez radnego funkcji prezesa zarządu BS, sprawującego obsługę JST, w której radny uzyskał mandat, powoduje, że radny zarządza działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia tej jednostki.

Wojewoda wskazał, że bank jest osobą prawną, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym. Czynności tego rodzaju wykonuje także BS, którego prezesem jest radny. Prowadzenie obsługi bankowej gminy zdaniem wojewody oznacza, że bank prowadzi działalność z wykorzystaniem mienia gminy.

Jednak tego poglądu nie podzielili radni. Wnieśli oni skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Rzeszowie. W skardze podnieśli, że wojewoda niesłusznie uznał, że doszło do naruszenia przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W ich ocenie brak było podstaw do twierdzenia, że w przedmiotowej sytuacji prowadzenie działalności gospodarczej nastąpiło z wykorzystaniem mienia komunalnego.

DZIAŁALNOŚĆ BANKOWA

Czynności banku to w szczególności: przyjmowanie wkładów i prowadzenie rachunków tych wkładów, udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych, udzielanie i potwierdzanie gwarancji bankowych oraz otwieranie i potwierdzanie akredytyw, przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych (art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe).

Skarżący wskazywali m.in., że środki finansowe w okresie trwania umowy rachunku bankowego stanowią własność banku, a gminie przysługuje wierzytelność zwrotu na każde żądanie. Środki te nie stanowią w tym czasie mienia komunalnego i nie zachodzi możliwość naruszenia normy wynikającej z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w uzasadnieniu, wskazując, że zgodnie z art. 43 ustawy o samorządzie gminnym mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Czyli według tego przepisu mieniem komunalnym są również wierzytelności gminy. Ponadto wykonywanie obsługi finansowej gminy przez bank, którym zarządza radny, powoduje sytuację, w której jeden z elementów działalności stanowią środki finansowe gminy, co wiąże się z „wykorzystywaniem mienia komunalnego”.

Czytaj także: Radny pracownikiem firmy>>

Skarga do NSA

Na orzeczenie WSA wniesiono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który po rozpoznaniu sprawy skargę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku wskazał, że przepisy prawa materialnego nie definiują precyzyjnie pojęcia „wykorzystywaniE mienia komunalnego” i dlatego wiele sporów pojawia się na tle przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. NSA przypomniał o celu, dla którego wprowadzony został przepis art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, tj. przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji w samorządzie. Sąd podkreślił, że przepisy, które mają chronić społeczeństwo przed zagrożeniami korupcyjnymi, należy interpretować, biorąc pod uwagę cel, jakiemu mają one służyć. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych nie można chronić tych radnych, którzy próbują wykorzystać wątpliwości interpretacyjne przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym dla działalności niezgodnej ze standardami wykonywania mandatu radnego w demokratycznym państwie prawnym.

Zdaniem NSA skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zarzuty skargi oparte były na zwężającej wykładni literalnej przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z jednoczesnym przemilczeniem powodów podjęcia przez BS obsługi urzędu miasta. Jak zauważył Sąd, radny z obsługi bankowej urzędu miasta uzyskiwał korzyści finansowe.

Odnosząc się bezpośrednio do sformułowania „wykorzystywanie mienia”, sąd wskazał, że „korzystanie” jest terminem na oznaczenie wielu różnych uprawnień i nie ogranicza się do „własności” czy „zarządzania”. Bank, prowadząc działalność, wykorzystuje kapitał otrzymany od swego beneficjenta i uzyskuje z tego korzyści w postaci prowizji czy dywidend. Sąd nie miał wątpliwości, że bank odnosi tym większe korzyści finansowe, im większe środki finansowe otrzymuje do „wykorzystania” od obsługiwanej gminy.

Podstawy prawne

• Ustawa z 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (j.t. Dz.U. z 2003 r. nr 159, poz. 1547; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 57, poz. 356)

• Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530)

• Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 106, poz. 675)

Poszerzaj swoją wiedzę czytając naszą publikację
Kodeks kierowcy. Zmiany 2021
Kodeks kierowcy. Zmiany 2021
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    25 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.

    Czternastka dla nauczycieli do likwidacji?

    Czternastka dla nauczycieli - czy zostanie zlikwidowana? Nie tylko samorządowcy, lecz także eksperci są zdania, że przy wprowadzeniu nowego sytemu płac nauczycieli należy zlikwidować jednorazowy dodatek uzupełniający.

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna?

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna? 9 lipca 2021 roku weszły w życie obostrzenia ws. COVID-19 dotyczące wjazdu na Słowację. Zakwestionował je Słowacki Sąd Konstytucyjny.

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych. Od kiedy wejdą w życie nowe obostrzenia w związku z koronawirusem? Czy będą przymusowe szczepienia?

    Aspekty społeczne w nowym prawie zamówień publicznych

    Społeczne zamówienia publiczne to podejście, w którym zamawiający w oparciu o dostępne instrumenty prawne osiągają dodatkowe - w stosunku do głównego celu jakim jest realizacja zamówienia - korzyści społeczne.

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie odbywa się 14 lipca 2021 roku. Można w nim wygrać 5 razy po 50 tys. złotych i 60 hulajnóg elektrycznych. Jak sprawdzić wygrane?