Kategorie

Jednostki budżetowe jako podatnicy VAT nowa uchwała NSA

Tomasz Krywan – Prawnik, Doradca Podatkowy, Właściciel Kancelarii Podatkowej, Autor Licznych Publikacji
Jednostki budżetowe jako podatnicy VAT
Jednostki budżetowe jako podatnicy VAT
inforCMS
W dniu 24 czerwca br. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, w której stwierdził, że w świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, gminne jednostki budżetowe nie są podatnikami podatku od towarów i usług. W momencie publikacji pisemne uzasadnienie uchwały nie zostało jeszcze opublikowane, lecz z uzasadnienia ustnego uchwały wynika, że NSA uznał za prawidłowy argument o braku samodzielności w prowadzeniu działalności gospodarczej przez te jednostki.

Stanowisko NSA, wyrażone w nowej uchwale z 24 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FPS 1/13), nie jest zupełnie nowe. Już wcześniej podobne stanowisko zajmowały sądy administracyjne. 

Z ORZECZNICTWA 

Samorządowe jednostki budżetowe nie spełniają przesłanek uznania za podatnika VAT, jak i art. 9 Dyrektywy 112 – i to pomimo szeroko określonej w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT definicji działalności gospodarczej. Postulowana w powołanym przepisie samodzielność gospodarcza w prowadzeniu działalności gospodarczej oznacza między innymi możliwość podejmowania decyzji, a zarazem posiadanie odpowiedniego stopnia odpowiedzialności za podjęte decyzje (w tym za szkody poniesione wobec osób trzecich), jak również ponoszenie przez podmiot ryzyka gospodarczego. Działalnością samorządowych jednostek budżetowych kieruje wprawdzie dyrektor, ale na podstawie stosownego upoważnienia. Jednocześnie działają one na podstawie z góry określonego przez gminę rocznego planu finansowego, zaś ich przychody i koszty są rozliczane z budżetem gminy. Podmioty te nie ponoszą też jakiegokolwiek ryzyka ekonomicznego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż wszystkie podejmowane przez nie czynności odnoszą skutek jedynie dla osoby prawnej, jaką jest gmina. Tak więc, jeżeli skutkiem tych czynności będzie niewykonane zobowiązanie pieniężne, to ewentualne postępowanie egzekucyjne zostanie skierowane przeciwko gminie, a nie wobec jednostki budżetowej. 

Wyrok WSA w Poznaniu z 4 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Po 791/11.

Nowa uchwała NSA oznacza jednak, że powszechna dotychczas praktyka traktowania gminnych jednostek budżetowych jako odrębnych podatników od ich macierzystych gmin była nieprawidłowa. 

W istocie bowiem, z punktu widzenia przepisów o VAT:
1) wszelkie czynności podlegające opodatkowaniu VAT wykonywane przez gminne jednostki budżetowe są czynnościami podlegającymi opodatkowaniu przez ich macierzyste gminy (ze wszystkimi tego konsekwencjami),
2) wszystkie zakupy towarów i usług dokonywane przez gminne jednostki budżetowe (w tym zakupy towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności przez samorządowe jednostki budżetowe) są zakupami dokonywanymi przez ich macierzyste gminy,
3) czynności wykonywane między gminnymi jednostkami budżetowymi a ich macierzystymi gminami nie podlegają opodatkowaniu VAT (jako czynności wykonywane „wewnątrz tego samego podatnika”).

Zobacz także: Gminne jednostki budżetowe nie są podatnikami podatku od towarów i usług

Teoretycznie, omawiana uchwała oznacza więc, że gminy powinny wstecznie wyrejestrować z VAT swoje jednostki budżetowe oraz skorygować złożone deklaracje VAT (zarówno te złożone przez siebie, jak i deklaracje złożone przez jednostki budżetowe). Najprawdopodobniej jednak takie postępowanie nie będzie konieczne i wystarczy bieżące wyrejestrowanie gminnych jednostek budżetowych jako podatników VAT oraz rozpoczęcie traktowania czynności wykonywanych przez te jednostki, a także dokonywanych przez nie zakupów jako – odpowiednio – czynności oraz zakupy własne gmin. Uważam, że należy się spodziewać wydania przez Ministra Finansów interpretacji ogólnej o charakterze podobnym do pisma dotyczącego leasingu z 26 czerwca 2013 r. (sygn. PT3/033/1/101/AEW/13/63224) – a więc interpretacji dopuszczającej brak obowiązku korygowania dotychczasowych rozliczeń (mimo że formalnie były one – w świetle najnowszego orzecznictwa – nieprawidłowe). 

W praktyce niektóre gminy mogą być zainteresowane wstecznym korygowaniem rozliczeń, gdyż pozwoli im to skorzystać w drodze korekty z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Konsekwencją uznawania gminnych jednostek budżetowych za podatników był bowiem wniosek o braku prawa do odliczania podatku naliczonego przez gminy dokonujące zakupów towarów i usług dotyczących inwestycji, które były przekazywane jednostkom budżetowym i przez te jednostki wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. 

INTERPRETACJE 

Nieprawidłowe jest stwierdzenie Wnioskodawcy, że warunek wykorzystania zakupionych przez Wnioskodawcę towarów i usług w ramach budowy sieci wodno-kanalizacyjnej do wykonywania czynności opodatkowanych VAT jest spełniony. Z treści wniosku wynika, że po zakończeniu inwestycji ukończone elementy sieci są przekazywane w nieodpłatne użytkowanie innemu podatnikowi podatku VAT. To inny, odrębny od Wnioskodawcy, podatnik, tj. Zakład Oczyszczania Ścieków [będący gminną jednostką budżetową – przyp. aut.], wykorzystuje otrzymane środki trwałe do wykonywania czynności opodatkowanych VAT poprzez świadczenie usług polegających na odprowadzaniu i oczyszczaniu ścieków. (...) W sprawie będącej przedmiotem wniosku Wnioskodawca, tj. Gmina, pozbywa się wybudowanych środków trwałych, przekazując je w nieodpłatne użytkowanie odrębnemu, innemu podatnikowi VAT. Zatem Gmina nie ma zamiaru wykorzystania powstałych w trakcie budowy sieci wodno-kanalizacyjnej środków trwałych do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Warunek wynikający z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT nie został zatem w przedmiotowej sprawie ewidentnie przez Wnioskodawcę wypełniony.

Zadaj pytanie: Forum

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 28 września 2012 r., sygn. IBPP3/443-670/12/EJ. 

Wydanie przez NSA omawianej uchwały oznacza, że w istocie zakupy wskazane w opisie powyższej interpretacji podatkowej stanowiły zakupy towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych (przez część gminy, za którą z punktu widzenia przepisów o VAT uznaje się gminną jednostkę budżetową) – a więc uprawniały gminę do odliczania podatku naliczonego. Podatek ten gmina może – jeżeli wbrew stanowisku organów podatkowych nie uczyniła tego wcześniej – wstecznie odliczyć na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). Przepis ten stanowi, że jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w standardowych terminach, może obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego – nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. 

Uprawnienie wynikające z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT trwa aż 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. 

Oznacza to, że – według omawianej uchwały – gminy mogą odliczać w drodze korekty podatek naliczony, tylko jeżeli prawo do jego odliczenia wystąpiło 1 stycznia 2009 r. lub później (uprawnienie do odliczania na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT podatku naliczonego, w stosunku do którego prawo do odliczenia podatku naliczonego powstało w 2008 r., przestało istnieć z końcem 2012 r.). W pewnym uproszczeniu można stwierdzić, że odliczenie podatku naliczonego na omawianej podstawie jest przez gminy możliwe w stosunku do faktur otrzymanych przez gminne jednostki budżetowe po 31 grudnia 2008 r. 

Uchwała dotyczy co prawda gminnych jednostek budżetowych, lecz według mnie, należy uznać, że ma odpowiednie zastosowanie również do powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych. Również te jednostki budżetowe nie są zatem podatnikami VAT, a czynności przez nie wykonywane (oraz zakupy przez nie dokonywane) są z punktu widzenia przepisów o VAT czynnościami (i zakupami) dokonywanymi – odpowiednio – przez powiaty i województwa (ze wszystkimi omówionymi powyżej konsekwencjami). 

Uchwała NSA z 24 czerwca 2013 r. nie ma natomiast odpowiedniego zastosowania do samorządowych zakładów budżetowych ani do państwowych jednostek budżetowych. Zasady funkcjonowania tych zakładów i jednostek są odmienne od funkcjonowania samorządowych jednostek budżetowych – w szczególności samorządowe zakłady budżetowe oraz państwowe jednostki budżetowe cechuje dużo większa samodzielność organizacyjna niż samorządowe jednostki budżetowe. Mimo wydania tej uchwały samorządowe zakłady budżetowe oraz państwowe jednostki budżetowe są zatem podatnikami VAT.

Polecamy serwis: Podatki i opłaty

Podstawa prawna
● art. 15 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1 i 13 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054; ost.zm. Dz.U. z 2013 r. poz. 35)

Poznaj pierwszą w Polsce Platformę Rachunkowości Budżetowej przygotowaną z myślą o księgowych w budżecie.
Skorzystaj z bezpłatnego dostępu przez 30 dni! Szczegóły promocji znajdziesz na www.inforrb.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Źródło: Rachunkowość Budżetowa
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    25 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Whistleblowing – co z ustawą?

    Whistleblowing – co z ustawą? Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej dyrektywę o sygnalistach? Czy warto na nią czekać?

    Zmiany dla nauczycieli - godziny karciane

    Godziny karciane wrócą do szkół? Zdaniem nauczycieli dojdzie do tego poprzez zwiększenie czasu pracy. Propozycje zmian przedstawiło MEiN.

    Co się musi znaleźć w aktach budynku?

    Dokumentacja techniczna budynku jest bardzo ważna. Przedstawiamy podstawowe informacje na jej temat i wyjaśniamy, czy może ona zostać odtworzona.

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN. Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycje zmian dla nauczycieli, w tym podwyżek wynagrodzeń. Nauczyciele mają jednak pracować więcej.

    Do 8 lat więzienia za zakażenie koronawirusem?

    Zakażenie koronawirusem. Wiceminister sprawiedliwości zapowiada wysokie kary, takie jak np. za zakażenie wirusem HIV. Sprawcy może grozić nawet 8 lat więzienia.

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany. Zmniejszenie liczby stopni awansu zawodowego, egzamin na mianowanie oraz zmiany w urlopach dla nauczycieli - to niektóre propozycje MEiN.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r. - ile wyniosą? Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycję wynagrodzeń. Nauczyciel dyplomowany zarobi nawet 7750 zł.

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19 – dla kogo? Jakim preparatem będzie można się zaszczepić?

    Darmowe przejazdy komunikacją w Dzień bez Samochodu - 22 września

    22 września w Dzień bez Samochodu darmowe przejazdy komunikacją zbiorową w Warszawie i w wielu innych miastach.

    Polski Ład - dochody gmin w 2022 r.

    Polski Ład. Wiceminister Finansów Sebastian Skuza zapewnia, że żadna gmina w 2022 nie będzie miała mniejszych dochodów niż prognozowała przed Polskim Ładem.

    Wynagrodzenia i zatrudnienie w samorządach

    Wynagrodzenia w samorządach - czy będą podwyżki w 2022 roku? Czy spodziewana jest redukcja etatów w urzędach?

    Stan wyjątkowy - do kiedy?

    Stan wyjątkowy - do kiedy? Czy stan nadzwyczajny przy granicy polsko-białoruskiej zostanie przedłużony?

    Podwyżki cen za wodę i ścieki 2021-2024

    Podwyżki cen za wodę i ścieki. Wiceszef Wód Polskich poinformował, że do regulatora trafiło ok. 2,6 tys. wniosków taryfowych od przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych. W ponad 90 proc. przypadków przedsiębiorstwa zawnioskowano o podwyżki cen za wodę i ścieki. Propozycje nowych taryf są składane na trzy lata (2021-2024).

    4 fala COVID - kiedy lockdown?

    4 fala COVID - kiedy lockdown? Minister Zdrowia poinformował w jakiej sytuacji rząd będzie wprowadzał obostrzenia.

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".