Mediacja - nowelizacja Kpa

Instytucja mediacji jest emanacją zasady polubownego rozstrzygania sporów, uregulowanej w art. 13 k.p.a., który od 1 czerwca otrzymuje nowe brzmienie. Obowiązkiem organów jest dążenie do polubownego rozstrzygania kwestii spornych w sprawach, których charakter na to pozwala. Przejawia się to głównie poprzez podejmowanie przez organ czynności:

• skłaniających strony do zawarcia ugody, w sprawach, w których uczestniczą strony o spornych interesach;
• niezbędnych do przeprowadzenia mediacji.

Podejmowanie tych czynności nie odbywa się jedyne w fazie wstępnej. Organy administracji publicznej podejmą wszystkie uzasadnione na danym etapie postępowania czynności umożliwiające przeprowadzenie mediacji lub zawarcie ugody, a w szczególności udzielą wyjaśnień o możliwościach i korzyściach polubownego załatwienia sprawy.

Istota i cel mediacji

Sama mediacja została ulokowana w rozdziale 5a k.p.a. W toku postępowania może zostać przeprowadzona mediacja, jeżeli przemawia za tym charakter sprawy. Jest ona dobrowolna. Celem mediacji jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz dokonanie ustaleń dotyczących jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa. Oznacza to, że w jej następstwie może zostać wydana decyzja lub ugoda administracyjna.

Uczestnikami mediacji mogą być:

• organ prowadzący postępowanie oraz strona lub strony tego postępowania albo
• strony postępowania.

Tryb rozpoczęcia mediacji

Organ administracji publicznej, z urzędu lub na wniosek strony, zawiadamia strony oraz organ, o którym mowa w art. 106 § 1 (czyli organ współdziałający), w przypadku gdy ten organ nie zajął stanowiska, o możliwości przeprowadzenia mediacji. Strona może w takim wniosku wskazać mediatora.

Zobacz również: Prawo administracyjne

W zawiadomieniu o możliwości przeprowadzenia mediacji organ administracji publicznej zwraca się do stron o wyrażenie zgody na przeprowadzenie mediacji i wybranie mediatora. Strony powinny ustosunkować sie do zawiadomienia w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. W przypadku gdy strony nie wyrażą zgody na przeprowadzenie mediacji, nie przeprowadza się jej.

Jeżeli strony wyrażą zgodę na przeprowadzenie mediacji, organ administracji publicznej wydaje niezaskarżalne zażaleniem postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji. Postanowienie to jest doręczane stronom. W postanowieniu tym organ wskazuje mediatora wybranego przez uczestników mediacji, a jeżeli uczestnicy mediacji nie wybrali mediatora, wskazuje się mediatora wybranego przez organ administracji publicznej.

Dalsze postępowanie

Jeżeli sprawa trafiła do mediacji organ odracza jej rozpoznanie na okres do 2 miesięcy. Na zgodny wniosek uczestników mediacji lub z innych ważnych powodów wyżej wskazany termin może zostać przedłużony, nie dłużej jednak niż o miesiąc.

Okresów trwania mediacji nie wlicza się do biegu terminów określonych w k.p.a.

Dalsze postępowanie jest zależne od wyników mediacji. Jeżeli przez upływem wskazanego terminu strony nie osiągną celów mediacji, organ wydaje postanowienie o zakończeniu mediacji.

Jeżeli w wyniku mediacji zostaną dokonane ustalenia dotyczące załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa, (w formie ugody, decyzji) organ administracji publicznej załatwia sprawę zgodnie z tymi ustaleniami, zawartymi w protokole z przebiegu mediacji.

Mediator

Jak już zostało wspomniane, mediacja jest prowadzona przez mediatora. Jego zadaniem jest wspieranie uczestników mediacji w tym przez pomoc w formułowaniu przez nich propozycji ugodowych.

Prawo do jego wskazania mają uczestnicy mediacji. Mediatorem może zostać osoba, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych. Ustawodawca wskazuje w szczególności na mediatorów wpisanych na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego.

Mediatorem nie może być pracownik organu administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w sprawie.

Mediator powinien zachować bezstronność w sprawie. W sytuacji, w której pojawią się okoliczności mogące wpłynąć na zachowanie przez niego bezstronności, mediator odmawia przeprowadzenia mediacji. Musi także niezwłocznie zawiadomić o tym uczestników mediacji oraz organ administracji publicznej, jeżeli sam nie jest uczestnikiem mediacji.

Organ administracji publicznej niezwłocznie przekazuje mediatorowi dane kontaktowe uczestników mediacji oraz ich pełnomocników. Mediator zapoznaje się z aktami sprawy chyba że uczestnik mediacji w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia o skierowaniu sprawy do mediacji nie wyrazi zgody na zapoznanie się mediatora z aktami.

Istotną kwestią jest to, że mediacja nie jest jawna. Wiąże to więc mediatora do zachowania w tajemnicy wszelkich faktów o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że uczestnicy mediacji postanowią inaczej.

Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia.

Mediator sporządza protokół z przebiegu mediacji. Musi on także przedłożyć protokół z przebiegu mediacji organowi administracji publicznej w celu włączenia go do akt sprawy i doręczyć jego odpis uczestnikom mediacji.

Opracowano na podstawie:

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138)

Ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 poz. 935)