Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Utwory urbanistyczne i architektoniczno-urbanistyczne

Jarosław Góra
Aplikant adwokacki
Ślązak, Zapiór i Partnerzy – Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. p.
Ekspert we wszystkich dziedzinach prawa związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
prawa autorskie w architekturze
prawa autorskie w architekturze
Fotolia
Moim zdaniem nie można zgodzić się z tak definitywnym stanowiskiem, pozbawiającym dzieła urbanistyczne przymiotu bycia utworem, szczególnie biorąc pod uwagę panujący w doktrynie i orzecznictwie pogląd o wymaganym minimalnym poziomie twórczości. Utworem w dziedzinie urbanistyki będzie zatem dobro niematerialne utrwalone w postaci projektu bądź opracowania urbanistycznego, polegające na twórczym zagospodarowaniu przestrzeni danego regionu, miasta, czy mniejszego zespołu obiektów architektonicznych.

Prawa autorskie w architekturze – utwory urbanistyczne i architektoniczno-urbanistyczne

W zagranicznych regulacjach prawnych dotyczących praw autorskich bardzo rzadko wyodrębnia się utwór urbanistyczny, jako samodzielny przedmiot ochrony. Wynika to z powszechnego przekonania, iż działalność urbanistów stanowi rodzaj twórczości architektonicznej. Polska ustawa prawnoautorska stanowi więc swojego rodzaju wyjątek. W art. 1 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U.2006.90.631 j.t.) bowiem obok utworów architektonicznych ustawodawca zdecydował się wymienić również utwory architektoniczno-urbanistyczne oraz urbanistyczne. Warto zatem krótko zastanowić się nad relacją między tymi utworami i powodami takiego rozróżnienia.

Urbanistyka określana jest, jako nauka projektowania oraz planowania miast i osiedli, a także tworzenia programu ich rozwoju.

Zobacz również: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - procedura sporządzania i uchwalania

Zgodnie z treścią ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów wykonywanie zawodu urbanisty polega na projektowaniu zagospodarowania przestrzeni w skali regionalnej i lokalnej, zgodnie z wymaganiami ładu przestrzennego, ochrony wartości architektonicznych i krajobrazowych, z wymaganiami ochrony środowiska, racjonalności struktur osadniczych i sieci infrastruktury oraz na edukacji w tym zakresie. No i pięknie, ale czy to twórcze?

W doktrynie spotkać się można z sugestiami, że działalność urbanistów pozbawiona jest zupełnie cech twórczych i nie można o jej wynikach w ogóle mówić jak o utworach w rozumieniu prawa autorskiego. Dzieła urbanistyczne cechuje interdyscyplinarny charakter i zazwyczaj są rezultatem pracy wielu ekspertów z różnych dziedzin. Podnosi się przy tym, iż działalność ta polega w zdecydowanej większości na stosowaniu znanych metod i utartych procedur w celu rozwiązania określonego problemu dotyczącego przestrzeni miasta, czy regionu. Ponad to działalność ta jest ograniczona wieloma uwarunkowaniami i czynnikami.

Jednak moim zdaniem nie można zgodzić się z tak definitywnym stanowiskiem, pozbawiającym dzieła urbanistyczne przymiotu bycia utworem, szczególnie biorąc pod uwagę panujący w doktrynie i orzecznictwie pogląd o wymaganym minimalnym poziomie twórczości. Wydaje mi się, że u podstaw nawet najbardziej przewidywalnego projektu zagospodarowania przestrzeni leży idea jej poprawy i wizja sprawnie funkcjonującego miasta, a przynajmniej tak być powinno. Zatem obok wiedzy fachowej do stworzenia dzieła urbanistycznego potrzebny jest także zmysł twórczy, wizja artystyczna. Zgadzacie się?

Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 11 grudnia 1981 r. (sygn. akt IV CR 193/81) stwierdził, iż „Projekt koncepcyjny urbanistyczno-architektoniczny osiedla mieszkaniowego podlega ochronie prawa autorskiego”.

Utworem w dziedzinie urbanistyki będzie zatem dobro niematerialne utrwalone w postaci projektu bądź opracowania urbanistycznego, polegające na twórczym zagospodarowaniu przestrzeni danego regionu, miasta, czy mniejszego zespołu obiektów architektonicznych.

Polecamy serwis: Gospodarka przestrzenna

Pojawia się problem określenia granic między utworami architektonicznymi, a urbanistycznymi – obie te kategorie utworów polegają przecież na twórczym kształtowaniu przestrzeni. Prima facie kryterium odróżniającym zdaje się być rozmiar kształtowanej przestrzeni i treść opracowania. Jak już wyżej wspomniano, utwory urbanistyczne mają zasięg regionów, miast, czy osiedli. Utwory architektoniczne ograniczają się natomiast do pojedynczych obiektów wraz z ich otoczeniem lub zespołów obiektów. Wyraźnie jednak widać, iż utwory architektoniczne koncentrują się na tych właśnie obiektach, szczegółowo je kreując, natomiast urbanistyczne skupiają się na wzajemnej relacji między poszczególnymi obiektami, istniejącymi, mającymi dopiero powstać, czy też jednymi i drugimi, oraz na przestrzeni między nimi. Do tego działalność urbanistów się ogranicza, pozostawiając zaprojektowanie poszczególnych obiektów w gestii architektów.

Drugim kryterium odróżniającym może być przeznaczenie obu kategorii utworów. Utwory architektoniczne, najpierw w postaci projektów służą budowie konkretnych obiektów, a następnie w postaci zrealizowanych obiektów, spełniają przewidzianą dla nich funkcję, np. mieszkaniową, usługową, przemysłową itd. Utwory urbanistyczne natomiast za zadanie mają uporządkowanie większej przestrzeni, celem stworzenia sprawnie funkcjonującej całości, składającej się z większej ilości obiektów architektonicznych i nie tylko (np. lasów, rzek, sieci komunikacyjnych itd.).

Zgodnie ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym opracowywanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego województwa, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest projektowaniem zagospodarowania przestrzennego, odpowiednio w skali regionalnej i lokalnej, w rozumieniu ustawy o samorządach zawodowych. Dokumenty te tworzone są przez uprawnionych do tego urbanistów. Prawo do samodzielnego projektowania przestrzeni w skali regionalnej i lokalnej przysługuje bowiem wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. W przypadku urbanistów rolę samorządu pełni Polska Izba Urbanistów.

Wymienione opracowania planistyczne mogą potencjalnie stanowić utwór urbanistyczny w rozumieniu prawa autorskiego. Z drugiej jednak strony należy zastanowić się, czy nie będzie miał w tych przypadkach zastosowania art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wyłączający spod ochrony akty normatywne lub ich urzędowe projekty, urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole. Z jednej strony zatem projekt urbanistyczny będzie potencjalnym przedmiotem prawa autorskiego, a z drugiej może stać się aktem należącym do systemu planowania przestrzennego i przez to ochrony prawnoautorskiej zostanie pozbawiony.

Prawo budowlane nie posługuje się terminem utwór architektoniczno-urbanistyczny. Nie występuje on również w innych regulacjach prawnych, poza ustawą o prawie autorskim. Termin ten za to często pojawia się w praktyce działalności architektów. Niejednokrotnie w konkursach na prace projektowe przedmiot konkursu określany jest właśnie jako koncepcja architektoniczno- urbanistyczna lub projekt architektoniczno-urbanistyczny. Intuicyjnie stwierdzić można, iż utwór architektoniczno-urbanistyczny będzie pośrednią formą między utworem architektonicznym, a urbanistycznym. Charakteryzować się będzie zatem zarówno elementami architektonicznymi, a więc szczegółowymi rozwiązaniami przestrzennymi dotyczącymi obiektów architektonicznych, oraz urbanistycznymi, czyli rozwiązaniami dotyczącymi przestrzeni w większej skali, miasta, ale przede wszystkim osiedla, parku itp. oraz powiązań między zaprojektowanymi obiektami architektonicznymi.

Ciekawy przy tym wszystkim jest temat naruszenia praw autorskich do utworu architektoniczno-urbanistycznego, czy po prostu urbanistycznego, np. w przypadku, gdy ktoś zacznie ingerować w formę zaprojektowanego i wybudowanego osiedla. Od razu kojarzy mi się sprawa katowickiego osiedla Tysiąclecie projektu Henryka Buszki i Aleksandra Franty, gdzie ”na dziko” powstają kolejne bloki psując układ osiedla - ale temu tematowi poświęcę za niedługo odrębny wpis :)

Podyskutuj: Forum

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    300 mln zł dla artystów z opłaty od komputerów, tabletów, smartfonów, dysków i pendrivów
    Projekt ustawy o artystach zawodowych przewiduje zasilenie kwotą 300 mln zł nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Pieniądze będą pochodziły z opłaty reprograficznej płaconej przez importerów i sprzedawców elektroniki (komputery, tablety, smartfony, dyski twarde i pendrivy).
    300 mln zł dla Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Opłata od smartfonów i laptopów w 2023 r.
    300 mln zł. To planowane wpłaty z opłaty reprograficznej na rzecz nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych (FWAZ). Jeżeli nie będzie tych pieniędzy fundusz dla artystów otrzyma z budżetu dotację celową 100 mln zł rocznie. Podstawą dla płatności tych kwot jest ustawa o artystach zawodowych. 27 czerwca 2022 r. rząd przedstawił jej najnowszy projekt w wersji, która ma zostać skierowana do Sejmu i tam uchwalona.
    Świadczenie 40 zł za dzień dłużej niż 120 dni za pomoc Ukrainkom w ciąży, osobom w wieku 60/65 lat i matkom trójki dzieci
    Gminy otrzymały prawo do wydłużenia ponad 120 dni okresu wypłaty świadczenia 40 zł za dzień zakwaterowania i wyżywiania uchodźców z Ukrainy.
    Czy umowy zawierane na realizację zadań w programie rozwiązywania problemów alkoholowych podlegają Prawu zamówień publicznych?
    Pytanie nr 1. Czy umowy zawierane na realizację zadań zapisanych w gminnym programie rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii podlegają Prawu zamówień publicznych? Pytanie nr 2. Czy prawidłowym jest zawieranie umów zlecenia na realizację usług konsultanta bez określania okresu świadczenia usługi?
    Połowa nauczycieli z Warszawy myśli o odejściu ze szkoły. Nauczyciel woli prowadzić zakład pogrzebowy niż uczyć za 3500 zł
    Blisko połowa kadry zatrudnionej w publicznych szkołach myśli o odejściu z zawodu – pokazują badania realizowane m.in. przez Urząd Miasta st. Warszawy. Według ratusza zbliżamy się do dramatycznego punktu, kiedy po prostu nie będzie komu uczyć dzieci. Tym bardziej że spośród 31 tys. stołecznych nauczycieli ponad 5 tys. jest w wieku emerytalnym lub przedemerytalnym. Wiadomo też, że wakatów w tym roku jest więcej niż w latach 2021 i 2020, a z podobnym problemem borykają się szkoły w całym kraju.
    "DGP": Od 1 lipca 2022 r. błąd w przepisach o składce zdrowotnej i liczeniu zaliczek od pensji [nieudana korekta Polskiego Ładu?]
    DGP: Przepisy korygujące Polski Ład były tworzone w pośpiechu i rząd zapomniał zmienić zasady wyliczania składki zdrowotnej. Nie ma wątpliwości, że w po 1 lipca 2022 r. pracodawcy dalej muszą wyliczać wysokość zaliczki na PIT dwukrotnie: 1) według zasad z 2022 r. i 2) zasad z 2021 r. W jakim celu? Dla ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki z 2021 r.
    IMGW: Najnowsza prognoza pogody na wakacje 2022 r. W lipcu upały powyżej 30 stopni. W sierpniu ciepło i burze
    Z eksperymentalnej prognozy długoterminowej wynika, że w lipcu w Polsce temperatury będą powyżej normy, to znaczy, że będzie naprawdę upalnie.
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto i netto 3270,83 zł dla pracownika chorującego przez część miesiąca od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Przeliczenie wynagrodzenia brutto do netto od 1 lipca 2022 r., gdy pracowniki część miesiąca był chory - to przykład nr 38 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    15 000 zł brutto dla programisty, to 10555,58 zł albo 9167,58 zł netto [42 przykłady od 1 lipca 2022 r.]
    Lista płac dla pracownika, który przekroczył I próg podatkowy - to przykład nr 40 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    Ochrona zabytków w gminach
    Zadania, które realizuje samorząd gminny w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, obejmują między innymi ochronę i opiekę nad zabytkami. Oznacza to wiele obowiązków ustawowych, które gmina musi wypełniać.
    Okazjonalne kąpielisko za milczącą zgodą wójta
    Zmienia się procedura tworzenia miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli. Zgłoszenie wodnoprawne i zgłoszenie na utworzenie takiego miejsca będzie można załatwić w jednym urzędzie - gminy. Nowelizacja Prawa wodnego upraszcza także zasady i formę zgody na utworzenie takiego miejsca (może być milcząca). Ważne jest również skrócenie terminów opiniowania zgłoszenia przez inspekcje ochrony środowiska, sanepid, dyrektorów: parku narodowego, urzędu morskiego czy urzędu żeglugi śródlądowej.
    Pełnomocnictwo dla wójta do reprezentowania spółki to nie dokument urzędowy
    Pełnomocnictwo udzielone przez reprezentującego podmiot gospodarczy, nawet na rzecz osoby sprawującej funkcję publiczną, nie jest dokumentem urzędowym. Taki dokument jest wystawiony przez podmiot prywatny i dotyczy spraw, które nie są związane z działalnością organu publicznego oraz zarządzaniem mieniem komunalnym. Z tego powodu dokument taki nie stanowi również informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu.
    Listy płac dla 3010 zł, 6000 zł i 11 000 zł brutto netto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    W artykule jeden z 42 przykładów jak przeliczać wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. z poradnika Wydawnictwa Infor. I sporządzić listy płac. Od 1 lipca 2022 r. pensja 3010 zł brutto, to 2363,56 zł netto, wynagrodzenie 6000 zł brutto, to na rękę 4420,43 zł a 11 000 zł brutto, to wypłata netto 7828.63 zł. Pozostałe 41 przykłady w poradniku.
    PIP po kontroli przestrzegania PPK może nałożyć mandat karny do 2000 zł [wykaz naruszeń prawa]
    Po nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, od 4 czerwca br., każdy podmiot zatrudniający w rozumieniu ustawy o PPK – nie tylko pracodawca, ale też np. zleceniodawca - może być kontrolowany przez PIP w zakresie obowiązków wynikających z ustawy o PPK.
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    Trzy kalkulatory wynagrodzeń brutto netto od 1 lipca 2022 r. - umowy o pracę, zlecenie, o dzieło [Infor.pl]
    Infor.pl przygotował trzy kalkulatory przeliczające wartości wynagrodzeń z brutto do netto uwzględniające zmiany w PIT od 1 lipca 2022 r. określane jako „Polski Ład 2.0” albo „likwidacja Polskiego Ładu”.
    Posiłki w szkołach obowiązkowo od 1 września 2022 r. [Nowe obowiązki szkół]
    Od 1 września 2022 r. szkoły podstawowe będą miały ustawowy obowiązek zapewnienia posiłku uczniom. Przepisy dotyczące wyżywienia w przedszkolach nie zmieniły się. Art. 106a u.p.o. dotyczy tylko szkół podstawowych.
    Likwidacja nauczyciela kontraktowego i stażysty [Sejm zmienił Kartę Nauczyciela]
    Liczba stopni awansu zawodowego zostanie zmniejszona, a nauczyciele w pierwszych latach pracy będą zarabiać więcej – zdecydował w czwartek Sejm, uchwalając nowelizację ustawy Karta nauczyciela.
    Podwyżki w służbie zdrowia od 632 zł do 2000 zł [Sejm uchwalił ustawę]
    Najniższe wynagrodzenie zasadnicze ratowników medycznych i pielęgniarek ze średnim wykształceniem wzrośnie o 1550 zł (wzrost z 3772 zł do 5323 zł), magistrów pielęgniarstwa, fizjoterapii, farmaceutów i diagnostów laboratoryjnych ze specjalizacją o 1827 zł (wzrost z 5478 zł do 7304 zł).
    Czy pracodawcy będą musieli informować pracownika, jakie ma możliwości awansu?
    Pracodawca prawdopodobnie będzie przekazywać zatrudnionym informację o „możliwości awansu”. Oznaczałoby to, że pracownik w momencie przyjmowania do pracy będzie miał jasność co do tego, czy z daną pracą wiążą się możliwości awansu czy też takich możliwości nie ma (np. z uwagi na brak wolnego stanowiska związanego z awansem).
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pacjentowi w szpitalu usunięto zdrowe oko
    W szpitalu w Bratysławie usunięto pacjentowi niewłaściwe oko, w wyniku czego stracił oboje oczu, poinformował w środę portal gazety „Pravda”. Lekarka, która przeprowadziła operację, już nie pracuje z pacjentami. Zdaniem dziennikarzy chodzi o cenioną specjalistkę.
    Rząd: w 2023 r. budowa 500 hal sportowych w gminach miejsko-wiejskich i wiejskich
    Rozpoczynamy program budowy hal sportowych, które będą wielofunkcyjne. W ciągu najbliższych paru lat chcemy, aby takich hal powstał tysiąc. W tym roku wybudujemy co najmniej kilkadziesiąt takich hal, a w przyszłym 500 - zapowiedział w środę premier Mateusz Morawiecki.