REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Bezpieczeństwo cyfrowe w szkole

Bezpieczeństwo cyfrowe w szkole
Bezpieczeństwo cyfrowe w szkole
www.shutterstock.com

REKLAMA

REKLAMA

W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych polskie szkoły coraz aktywniej działają w środowisku cyfrowym. Powszechną praktyką jest korzystanie - zarówno przez nauczycieli, jak i uczniów - z bogatych zasobów edukacyjnych dostępnych online. Środowisko cyfrowe, z jednej strony, stwarza nieograniczone szanse, z drugiej - powoduje zagrożenia. W tym kontekście istotne jest zachowanie równowagi pomiędzy swobodnym a bezpiecznym dostępem do cyfrowych treści i usług.

Wykorzystywanie technologii cyfrowej w edukacji stało się już właściwie powszechną praktyką w polskich szkołach. Placówki dysponują nowoczesnym sprzętem, a nauczyciele w pracy z uczniem chętnie korzystają z nowatorskich, interaktywnych metod nauczania. Dostęp do multimedialnych treści poprzez dedykowane aplikacje czy platformy edukacyjne podnosi atrakcyjność zajęć szkolnych. Biorąc pod uwagę panującą tendencję, w najbliższej perspektywie trudno będzie sobie wyobrazić szkołę, która nie działa w środowisku cyfrowym.

REKLAMA

Bezpieczeństwo cyfrowe

REKLAMA

Przez bezpieczeństwo w środowisku cyfrowym rozumie się zarówno zapewnienie bezpiecznej aktywności uczniów w środowisku cyfrowym, jak i przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z bezpieczeństwem sieci, serwerów oraz danych przetwarzanych na urządzeniach.

Istotą bezpieczeństwa jest bieżąca identyfikacja potencjalnych zagrożeń w środowisku cyfrowym oraz świadome działanie ukierunkowane na zapobieganie ich wystąpieniu bądź minimalizowanie negatywnych skutków ich wystąpienia.

Profilaktyka cyberzagrożeń

Ustalenie katalogu działań profilaktycznych w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego stanowić będzie odpowiedź na obowiązek upowszechniania wśród dzieci i młodzieży wiedzy o bezpieczeństwie oraz kształtowania właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych - nałożony na szkoły w ustawie z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.

Działania prewencyjne są niezbędne dla zapewnienia podstaw bezpieczeństwa cyfrowego w szkole. Aktywna profilaktyka powinna być prowadzona wobec i z udziałem wszystkich członków społeczności szkolnej - uczniów i ich rodziców oraz nauczycieli i innych pracowników placówki.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Działania profilaktyczne powinny mieć charakter systemowy, ciągły i skoordynowany - zakres tych działań należy wpisać w realizowany w szkole program wychowaczo-profilaktyczny i inwestycyjny.

Polityka bezpieczeństwa cyfrowego

REKLAMA

Zadaniem dyrektora szkoły jest opracowanie szkolnego planu zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego, który - przy akceptacji nauczycieli, rodziców i uczniów - powinien stanowić oficjalny dokument przyjęty do realizacji. Plan powinien kompleksowo określać kierunki działania o charakterze kadrowym, edukacyjnym, wychowawczym i techniczno-inwestycyjnym. Najważniejszy element planu działania będzie tzw. polityka bezpieczeństwa cyfrowego w szkole - uwzględniająca wprowadzenie standardów i procedur zgłaszania incydentów (zdarzeń niepożądanych) oraz interwencji w sytuacji zagrożenia. Innymi słowy - wprost wskazuje oczekiwane działanie uczestnika systemu bezpieczeństwa - co i jak zgłaszać, do kogo, gdzie szukać pomocy.

Polityka bezpieczeństwa cyfrowego w szkole stanowi zbiór zasad obejmujący opracowane procedury reagowania i działania w sytuacjach zidentyfikowanych i sklasyfikowanych jako występujące w środowisku cyfrowym szkoły oraz pojawiające się w związku z użytkowaniem sieci i urządzeń przez nauczycieli, uczniów i osób trzecich.

Polityka bezpieczeństwa cyfrowego w szkole nie może być dokumentem abstrakcyjnym - oderwanym od rzeczywistych potrzeb i możliwości placówki. W aspekcie praktycznym, działania wskazane w dokumencie powinny wynikać wprost z indywidualnej diagnozy szkoły obejmującej - ocenę aktualnych potrzeb edukacyjnych jej uczniów i nauczycieli, weryfikację posiadanej infrastruktury cyfrowej, analizę występujących i potencjalnych zagrożeń w przestrzeni cyfrowej. Co istotne - właściwe prowadzenie polityka bezpieczeństwa cyfrowego nie jest jednorazową aktywnością - wymagać będzie aktualizacji w zakresie utrzymania pożądanego poziomu bezpieczeństwa adekwatnie do ewaluacji zagrożeń w środowisku cyfrowym danej szkoły.

Zobacz: Bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo cyfrowe w praktyce

Dzieci i młodzież oraz nauczyciele i inni pracownicy szkoły - z usług i treści dostępnych w sieci - korzystają zarówno w szkole jak i poza nią. Pozaszkolna aktywność w sieci wciąż jednak powinna pozostawać w kręgu zainteresowania szkoły - analogicznie jak aktywność w szkolnym środowisku cyfrowym. W kontekście aktywności cyfrowej mówimy przecież o zachowaniu pożądanej postawy - trudno się zatem spodziewać, że właściwe zachowanie w zakresie bezpieczeństwa powinno występować tylko w warunkach szkolnych a nie poza nią.

Powołanie lidera cyberbezpieczeństwa

Rekomendowanym działaniem dla dyrektora szkoły jest powołanie - najlepiej spośród grona pedagogicznego - osoby będącej liderem i koordynatorem działań prowadzonych w szkole na rzecz cyberbezpieczeństwa. Funkcji tej nie należy utożsamiać z funkcja techniczną związaną z utrzymaniem infrastruktury technicznej - szczególnie jeśli funkcja ta wykonywana jest przez podmioty zewnętrzne.

Lider bezpieczeństwa cyfrowego powinien - z uwzględnieniem bieżących potrzeb szkoły - działać w obszarze organizacji procesu nabywania dziedzinowych kompetencji nauczycieli i pozostałych pracowników szkoły, zarządzanie szkolnymi zasobami narzędzi zapewniających bezpieczeństwo cyfrowe oraz przede wszystkim koordynować działań w przypadku wystąpienia zagrożenia. Lider powinien angażować się również w koordynację działań służących rozwijaniu kompetencji cyfrowych uczniów oraz ich rodziców.

Dyrektor szkoły - o ile będzie miał możliwość powołania lidera - powinien mu stworzyć odpowiednie warunki działania. Z praktycznego punktu widzenia preferowane byłoby powierzenie funkcji lidera działań na rzecz cyberbezpieczeństwa np. wicedyrektorowi szkoły, którego zakres obowiązków obejmuje kwestie cyfrowego rozwoju szkoły.

Polecamy: Rejestr Należności Publicznoprawnych. Zasady funkcjonowania, praktyczne przykłady, wzory dokumentów. PREMIUM

Szkolny kontrakt cyfrowy

Powszechnie stosowaną praktyką - niekoniecznie trafną - jest prewencyjne działanie szkoły skoncentrowane na zakazach. Zamykanie dostępu lub ograniczanie dostępu do Internetu w przestrzeni szkolnej oraz wprowadzanie zakazu korzystania z telefonów komórkowych czy innych urządzeń elektronicznych (np. tabletów) na terenie szkoły. Zakazy te wpisywane są zazwyczaj do statutu i/lub regulaminu szkoły. Stosowany wzorzec tylko pozornie przyczynia się do zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego w środowisku szkolnym. Preferowany przez większość szkół model oparty na zakazach pozostaje w sprzeczności z preferowanym przez uczniów modelem niemal nieograniczonej aktywności w sieci oraz swobody korzystania z jej zasobów i komunikowania się. Powstający dysonans powoduje, że uczniowie traktują szkołę jako nieprzyjazne środowisko restrykcji i wykluczenia.

W powszechnej opinii ekspertów dominujące w polskich szkołach blokowanie dostępu do Internetu i ograniczanie możliwości korzystania z urządzeń elektronicznych - nie jest rozwiązaniem zapewniającym bezpieczeństwo cyfrowe.

Rekomendowaną praktyką jest wypracowanie - na bazie przeprowadzonego dialogu - szkolnego kontraktu cyfrowego uzgodnionego i zawartego między wszystkimi współtwórcami środowiska edukacji, tj. uczniami (poprzez aktywność samorządu uczniowskiego i zainteresowanych uczniów), ich rodzicami (poprzez udział rad rodziców i zainteresowanych rodziców) oraz nauczycielami i innymi pracownikami szkoły.

Szkolny kontrakt cyfrowy - w formie umowy - powinien zapewniać respektowanie uprawnień szkoły do tworzenia warunków bezpieczeństwa cyfrowego i wykluczenia przypadków nielegalnego i wychowawczo niepożądanego korzystania z treści i usług cyfrowych, w oparciu o otwarty dostęp do infrastruktury internetowej, budowaniu atmosfery zaufania między nauczycielami a uczniami w świecie edukacji cyfrowej.

Celem takiego kontraktu jest uzgodnienie oraz późniejsze respektowanie katalogu uprawnień i zobowiązań wobec wszystkich członków społeczności szkolnej w zakresie ich uczestnictwa w rzeczywistości cyfrowej.

Promocja bezpieczeństwa cyfrowego

Pomimo biegłości dzieci i młodzieży w korzystaniu z nowych technologii, wciąż aktualny pozostaje problem deficytu kompetencji uczniów w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego. Wyzwaniem dla szkoły - w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego - jest zatem prowadzenie działań podnoszących świadomość uczniów o zagrożeniach związanych z korzystaniem z treści i usług elektronicznych.

Promocja bezpieczeństwa w sieci - w tym działania motywacyjne i edukacyjne - powinna być prowadzona w odniesieniu do każdej grupy wiekowej uczniów, w sposób dla nich atrakcyjny i zrozumiały, z poszanowaniem systemu wartości przez nich akceptowanego. Działania edukacyjne powinny akcentować pozytywne cechy Internetu - działanie przez bodźce pozytywne.

Z badań przeprowadzonych w tym roku przez Państwowy Instytut Badawczy NASK - Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów - wynika, że niemal wszyscy nastolatkowie (96%) zadeklarowali codzienne korzystanie z sieci, zarówno w domu jak i w szkole. Ważne zatem jest, aby uczniowie korzystali z sieci z pełną świadomością czyhających w tym środowisku zagrożeń. W tym kontekście szkoła odgrywa istotną rolę świadomego przewodnika w eksploracji Internetu i nabywaniu przez uczniów właściwych zachowań w Internecie.

Działania uświadamiające problematykę bezpieczeństwa cyfrowego można prowadzić w różnej formie, warto jednak określić coroczny minimalny zakres programowy uwzględniający, np.:

  • cykl spotkań społeczności szkolnej z ekspertem tematyki cyberbezpieczeństwa w różnych aspektach (nauczyciel, pedagog, psycholog, informatyk, policjant, itp.)
  • lekcje wychowawcze na temat wybranych zagadnień bezpieczeństwa cyfrowego
  • konkursy o tematyce bezpieczeństwa w Internecie
  • projekty edukacyjne uwzględniające nowe technologie informacyjno-komunikacyjne oraz bezpieczeństwa cyfrowego (finansowanych np. ze środków unijnych, fundacji)

Inwestycje w infrastrukturę cyfrową

Inwestując w infrastrukturę cyfrową szkoły - przy uwzględnieniu oczywiście możliwości finansowych placówki - należy dążyć do zakupów urządzeń dostosowanych do potrzeb i warunków wykorzystania przez uczniów (trwałość i funkcjonalność) oraz profesjonalnych rozwiązań sieci (routery, firewall).

Bezpieczeństwo cyfrowe jest silnie powiązane z jakością infrastruktury informatycznej. Obok zwalczania zagrożeń związanych ze złośliwym oprogramowaniem, na poziomie technicznym instalowane i aktualizowane powinny być systemy blokowania ruchu pod kontem filtrowania treści nieodpowiednich, niepożądanych i nielegalnych dla dzieci i młodzieży. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zapewnienie bezpieczeństwa sieci oraz filtrowania treści - w myśl art. 27 ustawy prawo oświatowe - należy do obowiązków nauczyciela.

Witold Trzebnicki

doświadczony pracownik administracji publicznej, specjalista z zakresu prawa samorządowego, ekspert w sprawach społeczno-gospodarczych, działacz na rzecz rozwoju lokalnego

Podstawa prawna

art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 27 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1681)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Rządowi brakuje pieniędzy na służby: Policję, SG, PSP i SOP. Co z programem modernizacyjnym?

Cały czas mamy sytuację niepełnego pokrycia w budżecie wydatków na służby (chodzi o Policję, Straż Graniczną, Państwową Straż Pożarną i Służbę Ochrony Państwa) - poinformował 23 lipca 2024 r. podczas sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych wiceszef MSWiA Czesław Mroczek. Dodał, że w najbliższym czasie przedstawione zostaną propozycje na kolejne lata.

Ponad 854 mln zł na Sejm w 2025 r. Podwyżki wynagrodzeń dla posłów i wszystkich pracowników Kancelarii Sejmu. Większe ryczałty na biura poselskie

Budżet Kancelarii Sejmu na 2025 r. ma wynieść 854 mln 258 tys. zł - to ponad 80 mln więcej niż w 2024 roku. W dniu 23 lipca 2024 r. sejmowa komisja regulaminowa, spraw poselskich i immunitetowych pozytywnie zaopiniowała projekt budżetu Kancelarii Sejmu na 2025 rok. Szef Kancelarii Sejmu Jacek Cichocki poinformował, że w 2025 roku nastąpi wzrost wynagrodzeń wszystkich pracowników Kancelarii Sejmu a także posłów.

Zmiany w finansowaniu ochotniczych straży pożarnych. Znamy plany ministerstwa

Wiceszef MSWiA Wiesław Leśniakiewicz przekazał, że w resorcie trwają prace nad nowelizacją rozporządzenia ws. przyznawania rekompensaty pieniężnej oraz wyrównania do wysokości rekompensaty wypłacanej strażakowi ratownikowi ochotniczej straży pożarnej.

Zmiany w wynagradzaniu pracowników samorządowych wchodzą w życie 1 sierpnia 2024 r. Pensje od 4000 zł do 6200 zł

1 sierpnia wejdzie w życie znowelizowane rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Ale na wyższe pensje można liczyć przy pensjach należnych od 1 lipca. 

REKLAMA

Polaków ubywa, takie są fakty. Dane GUS pokazują co się dzieje, jest coraz gorzej

Polaków jest coraz mniej. W porównaniu z poprzednim rokiem liczba ludności w Polsce zmniejszyła się o prawie 130 tys. osób. Spadek liczby ludności zanotowano w 14 województwach i w 270 powiatach. Takie dane podał Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Tragiczne dane z weekendu - wypadki i utonięcia

Statystyki z minionego weekendu są zatrważające. W niedzielę w pięciu wypadkach śmiertelnych zginęło 5 osób, łącznie w weekend zginęło 11 osób. 17 osób utonęło.

Nie żartuj, że masz bombę w walizce, nie zostawiaj bagażu bez opieki. Mandaty są surowe

Pozostawienie na lotnisku bagaży bez opieki staje się plagą. Straż Graniczna od początku czerwca interweniowała już 125 razy. Nałożono mandaty na łączna kwotę 11 tys. zł.

Globalna awaria systemów Microsoft. Czy mamy się czym martwić w Polsce?

Wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski uspokaja, że obecnie w Polsce systemy infrastruktury informatycznej działają płynnie. 

REKLAMA

Jak uczniowie Szkoły w Chmurze poradzili sobie z maturą? "Wyniki są dramatyczne"

Kilkanaście procent polskich maturzystów nie zdało egzaminu maturalnego. Jak poszło uczniom Szkoły w Chmurze? 

Coraz większa liczba dzieci ukraińskich w polskich szkołach

Od 1 września 2024 r. do polskich szkół może pójść między 20 tys. a 60 tys. ukraińskich dzieci - szacuje Paulina Chrostowska z Centrum Edukacji Obywatelskiej. Zdaniem nauczycieli największym wyzwaniem w edukacji uczniów z doświadczeniem migracji jest bariera językowa.

REKLAMA