Dodatki mieszkaniowe. Komu przysługują i na jakich zasadach?

Mimo, iż od wyroków Trybunału upłynęło już kilka lat ustawa nie doczekała się sygnalizowanej przez Trybunał nowelizacji. Niejasne przepisy ustawy powodują, iż pojawiają się coraz to nowe problemy związane z jej stosowaniem. Zmienia się orzecznictwo sądów administracyjnych, a jego niejednolitość potwierdza trudności interpretacyjne przepisów regulujących zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych.

Czym jest dodatek mieszkaniowy?

Pojęcie "dodatek mieszkaniowy", użyte zarówno w tytule ustawy, jak i w wielu jej artykułach, nie zostało w niej zdefiniowane. Ustawa określa jedynie, komu dodatek przysługuje, w jakich przypadkach, w jakiej wysokości i jak się go oblicza.

Przyjmuje się, że dodatek mieszkaniowy jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków za zajmowany lokal mieszkalny (opłaty dodatkowe, eksploatacyjne oraz niektóre koszty związane z zamieszkaniem w lokalu). Najprościej wyrażając jego istotę - jest to dopłata do wydatków na mieszkanie.

Masz pytanie? Zadaj je na Forum

Komu przysługuje dodatek mieszkaniowy?

Dodatek mieszkaniowy przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Uwaga!
Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z wyżej wymienionych tytułów.

Dodatek nie zostanie jednak przyznany, w przypadku gdy w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe, lub gdy faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji.

Na czym polega tzw. kryterium dochodowe?

Od 1.1.2005 r. dodatek mieszkaniowy przysługuje wyżej wymienionym osobom, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku.

Jest to tzw. kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Nie oznacza to jednak, że osoby, których dochód jest wyższy niż ustalony w tym przepisach, nie mogą się w ogóle ubiegać o dodatek mieszkaniowy. Jeżeli bowiem średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego powyżej, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę.

Przy określaniu kryterium dochodowego, jak i przy wydawaniu decyzji w sprawie przyznania dodatku, bierze się pod uwagę kwotę najniższej emerytury, obowiązującą w dniu złożenia wniosku, ogłaszaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Uwaga!
Od 1.3.2012 r. kwota najniższej emerytury wynosi 799,18 zł miesięcznie.

Zobacz również: Potrzeby mieszkaniowe gmin - jak je realizować?

Zaświadczenia o wysokości dochodów

Dodatek przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 28.12.2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy powinna złożyć wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz deklarację o wysokości dochodów według wzoru stanowiącego załącznik Nr 1 i 2 do rozporządzenia.

Z przepisów tych nie wynika zatem, by przedłożenie zaświadczenia o wysokości dochodów było warunkiem koniecznym do wydania decyzji w sprawie dodatku. Inaczej mówiąc, w przypadku gdy strona złoży wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego i dołączy do niego prawidłowo wypełnioną deklarację o wysokości dochodów, organ nie ma prawa uzależniać rozpatrzenia wniosku od potwierdzenia dochodów w formie zaświadczenia. Podobne stanowisko zajął WSA w Białymstoku w wyr. z 25.10.2007 r. (II SAB/BK 29/07, Legalis).

Jednakże na żądanie organu przyznającego dodatek mieszkaniowy osoba pobierająca dodatek jest obowiązana udostępnić dokumenty potwierdzające wysokość dochodów wykazanych w deklaracji. Ponadto osoba korzystająca z dodatku mieszkaniowego jest obowiązana przechowywać takie dokumenty przez okres 3 lat od dnia wydania decyzji o przyznaniu tego dodatku.

W jakiej formie powinien być złożony wniosek?

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie rozstrzygają, w jakiej formie winien być złożony wniosek o złożenie oświadczenia. Może on być złożony zarówno pisemnie, jak i ustnie do protokołu. Złożenie takiego wniosku sprawia, że organ administracji publicznej nie może odmówić przyjęcia oświadczenia strony, gdy spełniony jest jednocześnie warunek braku konieczności przedłożenia zaświadczenia.

Ważne oświadczenie…

Często zdarzają się przypadki wykazywania w deklaracjach o dochodach "pomocy rodziny", szczególnie w przypadkach bardzo niskich własnych dochodów lub ich braku. Najczęściej pomoc rodziny lub znajomych określana jest w przybliżeniu i nie jest poparta żadnym dowodem. Podstawę wpisu do deklaracji stanowi oświadczenie strony, w którym deklaruje ona otrzymywanie określonej pomocy i jej wysokość. Z tych względów ważne jest, aby oświadczenie zostało od strony odebrane prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Kwestie te reguluje art. 75 § 2 KPA, stanowiąc: "Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania". Oświadczenie może być odebrane od strony, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, przepis prawa nie wymaga wprost przedłożenia zaświadczenia, po drugie - strona zgłasza wniosek, że chce złożyć oświadczenie.

Uwaga!
Strona składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przed odebraniem oświadczenia organ administracji uprzedza stronę o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, bo jest to przesłanka konieczna do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej

W jakiej postaci przyznawany jest dodatek mieszkaniowy?

Dodatek może przybierać różną postać. Pomoc pieniężna może mieć charakter bezzwrotny i wtedy jest traktowana jako darowizna, lub charakter zwrotny, jeżeli jest udzielona w formie pożyczki. Może to też być forma zaliczki na poczet przyszłego wynagrodzenia za wykonanie jakiejś ustalonej usługi.

Może to być również pomoc rzeczowa, np. artykuły żywnościowe, środki czystości czy drobne upominki. Pomoc ta jest różnie definiowana, czasami strona określa wprost, że otrzymywała pomoc pieniężną, często nazywaną pożyczką, lub też pomoc w postaci żywności i drobnych prezentów dla dzieci. Aby pomoc taka mogła być uznana za dochód, oświadczenie strony, poza wymienionymi wyżej wymogami, musi być zrozumiałe i musi z niego wynikać wprost, jakiej pomocy udzieliła mu rodzina lub inne osoby.

Uwaga!
Jeśli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości, należy wyjaśnić ze stroną, o jaki rodzaj pomocy chodzi.

Podstawa prawna:
• ustawa z 21.6.2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.)

Poznaj pierwszą w Polsce Platformę Rachunkowości Budżetowej przygotowaną z myślą o księgowych w budżecie.

Skorzystaj z bezpłatnego dostępu przez 30 dni! Szczegóły promocji znajdziesz na www.inforrb.pl