Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy istnieje etyczny samorząd

Małecki-Tepicht Łukasz
ST
Na pracownikach administracji spoczywa szczególna odpowiedzialność. Od sposobu, w jaki traktują interesantów, zależy wizerunek nie tylko samej instytucji, lecz również samorządu. Dlatego właśnie warto powracać do tematu etyki w administracji.

W przeciwieństwie do służby cywilnej nie ma jednego dokumentu, który jako „kodeks etyki” obejmowałby wszystkie urzędy samorządowe. Jednak wymagania tworzące system pracy w samorządzie są wymieniane w licznych ustawach i tworzą mocny fundament do tworzenia standardów zawodowych.

Standardy wynikające z prawa

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) zawiera katalog głównych zasad dla funkcjonowania całej administracji w Polsce.

Główny katalog wartości obowiązujący wszystkich pracowników samorządowych znajduje się w ustawie z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (dalej: ustawa o pracownikach samorządowych). Katalog ten obejmuje: dbałość o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne, z uwzględnieniem interesu publicznego i indywidualnych interesów obywateli, praworządność, sumienność, staranność, sprawność, bezstronność, jawność, dochowanie tajemnicy ustawowo chronionej, uprzejmość, życzliwość, zachowywanie się z godnością, stałe podnoszenie umiejętności oraz kwalifikacji, jak również unikanie konfliktu interesów.

Z kolei ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej) pogłębia wymogi dotyczące jawności i otwartości funkcjonowania urzędów.

Choć sporządzona w Strasburgu 15 października 1985 r. Europejska Karta Samorządu Terytorialnego zaledwie wspomina o osobach zatrudnianych w samorządzie, to nie ulega wątpliwości, że przedstawiony katalog wartości obowiązujący polskich pracowników samorządowych realizuje wymagania Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji (www.ombudsman.europa.eu/code/pdf/pl/code2005_pl.pdf).

Dobre źródła to nie wszystko

Skoro – formalnie – jest tak dobrze, to dlaczego jednak są zastrzeżenia do etyczności usług oferowanych przez urzędy samorządowe w Polsce?

Przyczyna tego stanu rzeczy leży m.in. w niedocenianiu funkcji kodeksów etycznych, a co za tym idzie ograniczeniu ich treści i nieokreślaniu konsekwencji wynikających z ich naruszenia.

Można odnieść wrażenie, że większość kodeksów etycznych zawiera przepisane z różnych źródeł wartości i ewentualnie nieznacznie rozszerza ich opis. Wdrożenie standardów etycznych powinno obejmować jasne zasady, konsekwencje naruszenia kodeksu etyki, szkolenia pracowników urzędu oraz możliwość rozwiania wątpliwości, np. poprzez komentarz do kodeksu.

Poza „spisem wartości” powinny istnieć dokumenty obejmujące: misję i wizję urzędu oraz konkretne studia przypadku i interpretacje. Kwestią techniczną pozostaje, gdzie można znaleźć odpowiedź na wątpliwości: czy kodeks będzie szczegółowy, czy kodeks ogólny będzie miał załącznik w postaci komentarza, czy wraz z wejściem w życie kodeksu pracownicy otrzymają dostęp do przewodnika z konkretnymi przykładami, przybliżającymi co jest naruszeniem zasad, a co nie. Przykładem spełniającego te wymagania dokumentu może być Kodeks Etyczny Międzynarodowego Stowarzyszenia Menedżerów Miast z przewodnikiem (ICMA Code Of Ethics with Guidelines).

Czytaj także: Kodeks etyki w urzędzie gminy>>

Etyka – hasło PR

Jedno ze sloganów specjalistów od wizerunku i public relations (dalej: PR) mówi: „żeby gdakać, najpierw trzeba znieść jajko”. Często inicjatorzy wdrażania kodeksów etyki spotykają się z zarzutami, że jest to „działanie PR”. Jednak doświadczenie efektywnych samorządów pokazuje, że nawet najlepiej funkcjonująca komórka odpowiedzialna za kształtowanie wizerunku urzędu nie obroni go, jeśli w urzędzie nie będą przestrzegane wysokie standardy etyczne. Za to poprawnie wdrożone standardy mogą pomóc w polityce wizerunkowej.

W Gdyni w 2006 r. przeprowadzono badanie dotyczące przeglądu i monitoringu Kodeksie Etyki Pracowników Urzędu Miasta. Wyniki badania wykazały m.in., że spośród mieszkańców:

1) na pytanie „Czy Mieszkańcy wiedzą o istnieniu Kodeksu Etyki, ustanowionego przez pracowników UM Gdyni?” – 63% odpowiedziało pozytywnie;

2) aż 71% badanych uznało, że fakt ustanowienia Kodeksu Etyki wpływa na budowanie zaufania mieszkańców do pracowników UM Gdyni;

3) aż 60% ankietowanych uznało, że pracownicy UM Gdyni postępują zgodnie z deklarowanymi zasadami etyki.

4. Około 69% respondentów dobrze lub bardzo dobrze ocenia pracę urzędu.


Wspólny dokument

Kwestią wartą zaznaczenia jest sposób przygotowywania i ogłaszania kodeksu etycznego. Zgodnie z zasadą zaangażowania, istotne jest, by do tworzenia kodeksu włączyć możliwie najszersze grono jego przyszłych użytkowników. W czasach zmniejszającej się roli organizacji pracowniczych i bardzo szybkiej wymiany informacji warto doprowadzić do realnej debaty nt. wartości w urzędzie. Jeżeli z jakichś względów nie może to być cykl dyskusji lub zaproszenie do wyrażenia swojej opinii większego grona pracowników, to warto zaproponować formę anonimowych ankiet lub powołania grupy roboczej wyłonionej przez pracowników poszczególnych komórek organizacyjnych.

Wdrażanie wysokich standardów etycznych to zadanie wieloetapowe. Rozpoczyna je analiza i zebranie w jeden dokument standardów istniejących. Urzędowy kodeks etyczny powinien mieć wartość informacyjną i doradczą – poza listą cech i wartości powinien zawierać ich szczegółowy opis oraz praktyczne zastosowanie. Takiej zmianie kultury organizacyjnej powinny towarzyszyć działania informacyjne do wewnątrz urzędu, szkolenia i doradztwo dla urzędników oraz na końcu działania informacyjne do wspólnoty lokalnej.

WYJAŚNIENIE ZASAD W TREŚCI KODEKSU ETYCZNEGO

Jedną z zasad etosu urzędniczego jest zasada profesjonalizmu. Aby kodeks etyki spełniał swoją funkcję informacyjną i wyjaśniającą, zasady trzeba wyjaśnić na poziomie praktycznym – dotyczącym konkretnych sytuacji lub kategorii działań. Takie wyjaśnienie znajduje się w Kodeksie Etyki Pracowników Urzędu Miasta Gdyni.

„Kierujemy się profesjonalizmem. Stale dążymy do podnoszenia kwalifikacji oraz pogłębiania wiedzy zawodowej. Dbamy o wysoką jakość wykonywanej pracy pod względem merytorycznym i etycznym. Szczegółowo i rzetelnie wyjaśniamy wszystkie aspekty rozstrzyganej sprawy. Jasno, zrozumiale i wyczerpująco pod względem merytorycznym i prawnym uzasadniamy decyzje, stanowiska Urzędu i swój sposób postępowania”.

Innym przykładem jest zastosowanie wyjaśnienia na podstawie schematu od ogółu do szczegółu w Zasadach Etyki Pracowników Urzędu m.st. Warszawy. Zasady uczciwości i rzetelności są dodatkowo opisane w następujący sposób: „Pracownik Urzędu podczas wykonywania swoich obowiązków jest bezinteresowny i bezstronny, równo traktuje wszystkich obywateli, z poszanowaniem ich prawa do prywatności i godności. W przypadkach konfliktu interesów w sprawach prywatnych i urzędowych pracownik wyłącza się z działań mogących rodzić podejrzenia o stronniczość lub interesowność, a także nie podejmuje żadnych prac oraz zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z wykonywanymi obowiązkami. Zgłasza stwierdzone przez siebie przypadki niegospodarności, próby defraudacji środków publicznych oraz korupcji, a także inne fakty i działania budzące wątpliwości co do ich celowości lub legalności”.

REJESTR KORZYŚCI

Praca w urzędzie wiąże się z udziałem w spotkaniach i imprezach, np. o charakterze promocyjnym, targowym czy związanym ze współpracą międzynarodową. W czasie takich spotkań może dojść do sytuacji, w której urzędnik np. z uwagi na zasady wynikające z różnicy kultur, nie powinien lub krępuje się odmówić przyjęcia upominku. Jest to bardzo wrażliwa kwestia i budząca emocje, ponieważ od razu kierunkuje rozważania w stronę korupcji. Nie mówi się tu jednak o przyjęciu korzyści majątkowej za określone działania lub zaniechanie działania, ale o sytuacjach, w których ze względu na obiektywne przesłanki (np. rolę upominków w kulturze kraju podmiotu partnerskiego) trudne albo niemożliwe jest odmówienie przyjęcia prezentu.

Kultura organizacyjna urzędu nie może być „ślepa” na trudne sytuacje w pracy urzędników – np. odpowiedzialnych za współpracę z inwestorami czy partnerami ponadnarodowymi. Przykładem może tu być Rejestr Korzyści stosowany w Urzędzie m.st. Warszawy. Do Rejestru wpisywane są wszystkie korzyści – np. w postaci artykułów promocyjnych, jeśli ich wartość rynkowa przekracza 100 zł. Do rejestru wpisuje się dane obdarowanego, darującego oraz okoliczności otrzymania korzyści.

Czytaj także: Nauczyciele chcą stworzyć własny kodeks etyki>>

Łukasz Małecki-Tepicht

Podstawy prawne:

• Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240)

• Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223 poz. 1458)

• Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 223, poz. 1655; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 219, poz. 1706)

• Ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. nr 132, poz. 1110)

• Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 216, poz. 1676)

• Europejska Karta Samorządu Terytorialnego, sporządzona w Strasburgu 15 października 1985 r. (Dz.U. z 1994 r. nr 124, poz. 607; sprost. Dz.U. z 2006 r. nr 154, poz. 1107)

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wzór wniosku o dodatek węglowy [rozporządzenie]
    Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało projekt rozporządzenia z wzorem wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
    Jakie są przedmioty w VII klasie w roku szkolnym 2022/2023?
    W porównaniu do klasy VI uczniowie uczą się w klasie VII dodatkowo: drugiego języka obcego, chemii, fizyki, geografii, biologii, doradztwa zawodowego. Nie mają już zajęć z techniki.
    Jakie są przedmioty w klasie VI szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023?
    W klasie VI język polski, to 5 godzin tygodniowo. Matematyka - 4 godziny zajęć. Język angielski - 3 godziny.
    Wiceszef MEiN: Brakuje ponad 16 tys. nauczycieli
    Brakuje ponad 16 tys. nauczycieli, to blisko 4 tys. więcej niż w poprzednim roku.
    Rzecznik Finansowy: wzór wniosku o skorzystanie z wakacji kredytowych [Word]
    Rzecznik Finansowy opracował wniosek o o skorzystanie z wakacji kredytowych.
    Wzór wniosku o wypłatę dodatku węglowego [PDF]
    Znany jest wzór wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Opublikowano go w projekcie rozporządzenia. Wzór załączamy w formacie PDF i Word (.docx).
    Zasady przeprowadzania egzaminu maturalnego w 2023 r. [rozporządzenie z 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI I NAUKI1) z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego.
    Warunki i sposób przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w 2023 r.
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI I NAUKI z dnia 2 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty - Dziennik Ustaw - rok 2022 poz. 1636
    Kwalifikacje na stanowisku pedagoga specjalnego
    Określenie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli zatrudnianych na stanowisku pedagoga specjalnego w przedszkolach, szkołach i zespołach przedszkoli i szkół niebędących szkołami specjalnymi znalazło się w projekcie rozporządzenia. Zmieni ono rozporządzenie ministra edukacji i nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.
    Ile wyniosą podwyżki opłat za wodę i ścieki w 2023 r.?
    Wody Polskie od 1 września rozpoczną ponowny proces taryfikacji, czyli ustalania cen za wodę i ścieki - poinformowały w we wspólnym komunikacie Wody Polskie oraz Izba Gospodarcza "Wodociągi Polskie".
    Przedmioty dodatkowe na egzaminie maturalnym w 2023 r.
    Przedmioty dodatkowe na egzaminie maturalnym w 2023 r. - ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego.
    Deklaracja przystąpienia do matury 2023 r.
    Deklaracja przystąpienia do matury 2023 r. - ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego.
    Czy piec kaflowy i koza na węgiel dają prawo do dodatku węglowego?
    Czy piec kaflowy i koza na węgiel dają prawo do dodatku węglowego?
    Kontrola prawa do dopłaty do pelletu i węgla [urzędnicy w gminach, straż miejska i kominiarze]
    W Rzeszowie do połowy zeszłego tygodnia korekty deklaracji zgłosiło 30 osób, a w Częstochowie w okresie od 20 lipca do 2 sierpnia było ich 26 (co stanowiło niemal jedną piątą wszystkich złożonych deklaracji w tym czasie). Ale już np. w Katowicach w zeszłym tygodniu urzędnicy szacowali, że zmiany wcześniejszych deklaracji mogło dokonać ponad 200 właścicieli i zarządców nieruchomości.
    Warunki i sposób przeprowadzania egzaminu maturalnego w 2023 r. [jednolite rozporządzenie]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego (Dz.U. z 2017 r. z późn. zm.)
    Czy dodatek węglowy jest opodatkowany?
    Pytanie: Czy po otrzymaniu dodatku węglowego, mam zapłacić podatek dochodowy PIT od 3000 zł?
    Czy jest dopuszczalna egzekucja obowiązku szkolnego w wakacje
    Do organu prowadzącego szkołę podstawową wpłynął wniosek dyrektora tej szkoły o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec rodziców uchylających się od obowiązku zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne. Wniosek wpłynął 14 czerwca 2022 r. Rolą organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji, czyli wymuszenie na rodzicach (prawnych opiekunach) pożądanych zachowań dziecka i (lub) samych rodziców, drogą zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Czy zasadne jest by wójt gminy jako organ egzekucyjny wszczynał procedurę w sprawie egzekucji obowiązku szkolnego po zakończeniu roku szkolnego?
    Czy urzędnik na stanowisku kierowniczym może też być kierownikiem jednostki organizacyjnej w gminie?
    Czy pracownik na stanowisku urzędniczym kierowniczym w urzędzie gminy może jednocześnie pełnić obowiązki kierownika jednostki organizacyjnej w gminie, na zasadzie wydania zarządzenia wójta w sprawie powierzenia obowiązków kierownika jednostki organizacyjnej X z zaznaczeniem, że pełnienie tych obowiązków wygasa z dniem zatrudnienia kierownika tej jednostki?
    Jak wyjaśnić rażąco niską cenę zamówienia publicznego
    Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie zapytania ofertowego. Złożono trzy oferty. Wartość jednej z ofert jest o 90% niższa od pozostałych dwóch ofert oraz o 90% od oszacowania przedmiotu zamówienia. Zamawiający ma obawy co do możliwości prawidłowej realizacji zamówienia. Czy zamawiający może w tym przypadku zwrócić się do wykonawcy o wyjaśnienie ceny rażąco niskiej?
    Ustawa z 22 lipca 2022 r. o dodatku węglowym [pełna treść]
    Poniżej treść ustawa z 22 lipca 2022 r. o dodatku węglowym:
    Jak złożyć wniosek o dodatek węglowy 3000 zł? Do kiedy? Gdzie jest wzór? Czy trzeba wykazywać dochody? [Kompendium]
    Wniosek o wypłatę dodatku węglowego 3000 zł składa się do dnia 30 listopada 2022 r. Można go złożyć przez ePUAP, a wzór opracuje minister do spraw energii.
    Wniosek o dofinansowanie do pelletu, LPG, oleju, drewna. Co z dopłatami do gazu?
    Minister klimatu i środowiska Anna Moskwa zaprezentowała projekt ustawy dotyczącej wsparcia dla niektórych źródeł ciepła i ciepłowni. Według niego używający pelletu otrzymają 3 tys. zł, drewna kawałkowego – 1 tys. zł, oleju opałowego – 2 tys. zł, a gazu LPG – 500 zł.
    Jakie są przedmioty w liceum ogólnokształcącym (LO)?
    Jakie są przedmioty w liceum ogólnokształcącym? Jaki akt prawny wprowadza te przedmioty do programu nauczania w liceum?
    Gdzie znaleźć listę szkół prowadzących rekrutację uzupełniającą do liceum, technikum, zawodówki?
    Jak znaleźć liceum, technikum, szkołę zawodową prowadzącą rekrutację uzupełniającą?
    MEiN: rekrutacja uzupełniająca i odwołanie od wyniku rekrutacji do liceum, technikum, zawodówki
    Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe młodzież przyjmuje się do publicznych szkół ponadpodstawowych po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego. Wskazane w ustawie kryteria są możliwe do spełnienia przez każdego ucznia publicznej szkoły podstawowej.