Kategorie

Czym są podatki i opłaty lokalne

Natalia Węgrzynek
W najbliższym czasie zaprezentujemy cykl artykułów dotyczących podatków i opłat stanowiących dochody własne gmin. Każdy artykuł będzie stanowił kompendium wiedzy na temat konkretnego podatku lub opłaty.

W związku z powyższym, celem niniejszego, wstępnego artykułu jest wyjaśnienie, co kryje się pod pojęciem podatków i opłat lokalnych oraz na czym polega rozróżnienie pomiędzy podatkami lokalnymi a samorządowymi.

Idea samorządności wiąże się z przekazaniem przez państwo części władzy publicznej lokalnym wspólnotom. Z przekazaniem władzy wiąże się powierzenie zadań do wykonania.  Konstytucja RP wprowadza w art. 163 bardzo istotną zasadę domniemania właściwości samorządu terytorialnego, stanowiąc, że wykonuje on wszystkie zadania publiczne, które nie zostały wyraźnie zastrzeżone dla organów innych władz publicznych.

Redakcja poleca: VAT w samorządach (książka)

Ponieważ efektywne wykonanie przekazanych zadań wymaga także zapewnienia środków na ich realizację, jednostki samorządu terytorialnego mają konstytucyjnie zagwarantowany udział w dochodach publicznych, odpowiednio do przypadających im zadań. Mogą to być dochody w formie: dochodów własnych, subwencji ogólnej, dotacji celowych z budżetu państwa.

W stanowiących podstawowe jednostki samorządu terytorialnego w Polsce gminach najważniejszym źródłem dochodów własnych samorządu pozostają wpływy z podatków.

Zgodnie z art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2008 r., nr 88, poz. 539 z późn. zm.) są to wpływy z:

- podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, od środków transportowych,

- dochodowego od osób fizycznych, opłacanego w formie karty podatkowej, od spadków i darowizn, od czynności cywilnoprawnych

oraz wpływy z opłat:

- skarbowej, targowej, miejscowej, uzdrowiskowej i od posiadania psów, eksploatacyjnej - w części określonej w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.)

- oraz innych stanowiących dochody gminy, uiszczanych na podstawie odrębnych przepisów.

Właśnie tym daninom stanowiącym dochody własne gmin, najczęściej zbiorczo nadawane jest miano podatków i opłat lokalnych.

Powyższa definicja nie do końca jednak odpowiada temu, co pod tym pojęciem rozumie ustawodawca.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 z późn. zm.) do podatków i opłat lokalnych zaliczyć należy:

- podatek od nieruchomości,

- podatek od środków transportowych,

- opłatę targową,

- opłatę miejscową,

- opłatę uzdrowiskową

- i opłatę od posiadania psów.

Katalog świadczeń wymienionych we wskazanym wyżej uregulowaniu ma charakter zamknięty.

Reklama

W związku z zarezerwowaniem pojęcia podatków lokalnych dla świadczeń uregulowanych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, powstał praktyczny problem dotyczący tego, jaką terminologią posługiwać się dla określenia zbioru wszystkich przymusowych świadczeń na rzecz podstawowej jednostki samorządu terytorialnego, jaką jest gmina.

Wobec powyższego, dla wszystkich świadczeń podatkowych, których cechą charakterystyczną jest to, że stanowią dochód budżetu gminy i jednocześnie wyróżnia je, że mogą być w pewnym zakresie kształtowane przez radę gminy bądź też wójta, burmistrza, prezydenta miasta, stworzono wspólną nazwę: „podatki samorządowe”.

Wprowadzenie pojęcia podatków samorządowych pozwala na jasne rozróżnienie pomiędzy nimi a podatkami państwowymi, do których zaliczyć należy podatki dochodowe od osób fizycznych i prawnych, podatek od towarów i usług, podatek akcyzowy, podatek od gier oraz podatek tonażowy.

Reklama

Wyróżnienie z kategorii podatków samorządowych podatków lokalnych ma częściowo swoje uzasadnienie jeżeli chodzi podział samorządowych organów podatkowych. Organem podatkowym pierwszej instancji w zakresie podatków i opłat lokalnych jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Instancją odwoławczą jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Ze względu na bardziej skomplikowaną technikę poboru niektórych podatków samorządowych kompetencje w tym zakresie ustawodawca powierzył naczelnikom urzędów skarbowych. Właściwość naczelników została przewidziana dla poboru podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej, podatku od spadków i darowizn czy podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z uwagi na fakt, iż świadczenia te nadal stanowią dochód jednostek samorządu mimo, że trafiają na ich rachunek za pośrednictwem urzędów skarbowych, samorządom pozostawiono uprawnienia do współdecydowania z naczelnikami urzędów skarbowych w zakresie umarzania, rozkładania na raty oraz odraczania wymienionych wyżej podatków i opłat, a także w zakresie zwalniania płatników z obowiązku pobrania oraz wpłaty podatku lub zaliczki na podatek.

Czytaj także: Regionalna Izba Obrachunkowa - struktura i funkcjonowanie >>

Na koniec słowo o tym, na czym polega różnica pomiędzy podatkami a opłatami.

Cechą odróżniającą opłaty od podatków jest odpłatność (ekwiwalentność), co oznacza, że w przeciwieństwie do podatku, opłata jest pobierana w zamian za pewne ściśle określone świadczenie. Świadczenie to polega na dokonaniu konkretnej czynności, usługi przez organ.

W praktyce opłata nie zawsze wiernie odzwierciedla wartość dokonywanej w zamian czynności. Może ona przewyższać rzeczywiste koszty poniesione przez organ w związku z usługą lub wręcz przeciwnie, może mieć charakter symboliczny.

System opłat publicznych tworzą przede wszystkim tzw. opłaty lokalne, pobierane na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, do których zalicza się:

- opłatę targową,

- opłatę miejscową,

- opłatę uzdrowiskową,

- opłatę od posiadania psów

- oraz opłaty o odrębnych podstawach prawnych.

Do tych ostatnich zaliczyć trzeba opłatę skarbową (ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz. U. z 2006 r., nr 225, poz. 1635 z późn. zm.) i inne opłaty (np. eksploatacyjną na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, t.j.: Dz. U. z 2005 r., nr 228, poz. 1947 z późn. zm., czy też opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, tzw. rentę planistyczną, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 z późn. zm.).

Czytaj także: Podatek od nieruchomości podmiotów gospodarczych >>

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Sektor Publiczny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    25 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.

    Czternastka dla nauczycieli do likwidacji?

    Czternastka dla nauczycieli - czy zostanie zlikwidowana? Nie tylko samorządowcy, lecz także eksperci są zdania, że przy wprowadzeniu nowego sytemu płac nauczycieli należy zlikwidować jednorazowy dodatek uzupełniający.

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna?

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna? 9 lipca 2021 roku weszły w życie obostrzenia ws. COVID-19 dotyczące wjazdu na Słowację. Zakwestionował je Słowacki Sąd Konstytucyjny.

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych. Od kiedy wejdą w życie nowe obostrzenia w związku z koronawirusem? Czy będą przymusowe szczepienia?

    Aspekty społeczne w nowym prawie zamówień publicznych

    Społeczne zamówienia publiczne to podejście, w którym zamawiający w oparciu o dostępne instrumenty prawne osiągają dodatkowe - w stosunku do głównego celu jakim jest realizacja zamówienia - korzyści społeczne.

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie odbywa się 14 lipca 2021 roku. Można w nim wygrać 5 razy po 50 tys. złotych i 60 hulajnóg elektrycznych. Jak sprawdzić wygrane?