Kategorie

Wały przeciwpowodziowe i zbiorniki retencyjne w podatku od nieruchomości

Natalia Węgrzynek
Z pewnością w wielu gminach w najbliższym czasie podjęta zostanie dyskusja w przedmiocie potrzeby modernizacji lub budowy wałów ochronnych czy też zwiększania sztucznej retencji wód. W tym kontekście warto przyjrzeć się przepisom regulującym prawnopodatkowy status wałów przeciwpowodziowych i zbiorników retencyjnych w podatku od nieruchomości.

Wały przeciwpowodziowe

Reklama

Zgodnie z przepisami prawa budowlanego, a dokładniej rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2007 r. Nr 86 poz. 579) wał przeciwpowodziowy to tzw. budowla hydrotechniczna czyli budowla służąca wraz z urządzeniami i instalacjami z nią związanymi gospodarce wodnej, kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich.

Wały przeciwpowodziowe nie mogą być posadowione w bezpośrednim sąsiedztwie koryta rzeki, powinny być tworzone względem niego w bezpiecznej odległości. Teren znajdujący się pomiędzy korytem i wałem to tzw. międzywale. Wał niewątpliwie stanowi obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury i tym samym należy go uznać za budowlę w rozumieniu ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, dalej u.p.o.l.).

Budowle podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości pod warunkiem związania ich z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla ustawodawcy przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości związany z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunt, budynek lub budowla będąca w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Powyższe oznacza, że wały ochronne podlegałyby opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości ilekroć znajdowałyby się w posiadaniu przedsiębiorcy.

Zwolnienie z opodatkowania wałów, gruntów pod nimi i w międzywałach

Ustalenie samej okoliczności posiadania wału przez przedsiębiorcę nie jest jednak w tym kontekście wystarczające wskutek zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 9) u.p.o.l. Objęto nim nie tylko same budowle wałów ochronnych, ale i grunty pod wałami ochronnymi i położone w międzywałach, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej przez podmioty inne niż spółki wodne ( i ich związki) oraz związki wałowe. Co przez to należy rozumieć?

Uprzywilejowanie spółek wodnych, ich związków oraz związków wałowych

Spółki wodne oraz związki wałowe są formami organizacyjnymi, które funkcjonują w oparciu o przepisy art. 164 i n. ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.). To zrzeszenia osób fizycznych lub prawnych, które mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody, ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków, ochrony przed powodzią, melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych, wykorzystywania wody do celów przeciwpożarowych, czy utrzymywania wód. Spółki wodne mogą łączyć się w związki spółek wodnych.

Z kolei związki wałowe mogą być tworzone do wykonywania i utrzymywania wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi stanowiącymi ich wyposażenie.

Spółki wodne, związki wałowe oraz związki spółek wodnych podlegają wpisowi do specjalnego systemu informacyjnego o gospodarowaniu wodami zwanego katastrem wodnym. Choć wskazane wyżej podmioty zgodnie z przepisami Prawa wodnego nie działają dla zysku, to jednak, zapewniając zaspokojenie potrzeb zrzeszonych w nich osób w dziedzinie gospodarowania wodami, mogą podejmować prowadzenie działalności gospodarczej z zastrzeżeniem, że ewentualne zyski przeznacza się wyłącznie na cele statutowe. Zgodnie z omawianym uregulowaniem art. 7 ust. 1 pkt 9) u.p.o.l. nawet gdy taka działalność zostanie przez spółki wodne, ich związki lub związki wałowe podjęta na obszarze objętym zwolnieniem, podmioty te nadal pozostają uprzywilejowane w sposób przewidziany komentowanym przepisem.

Czytaj także: Uchwalane przez gminy wadliwe zwolnienia z podatku od nieruchomości>>

Wykorzystywanie wałów w działalności gospodarczej przez pozostałe podmioty

Reklama

Inaczej wygląda sytuacja dotycząca wszystkich innych niż spółki wodne, ich związki lub związki wałowe podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na wałach, gruntach pod nimi lub położonych w międzywałach. Ustawodawca w komentowanym przepisie posłużył się sformułowaniem budowli wałów ochronnych, gruntów pod wałami ochronnymi i położonych w międzywałach „zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej”. Trzeba je odróżnić od zdefiniowanego powyżej pojęcia nieruchomości i obiektów budowlanych „związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej”.

Pojęcie budowli, budynków czy gruntów „zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej” ma znacznie węższe znaczenie, oznacza bowiem faktyczne wykorzystywanie danego obiektu w prowadzonej działalności gospodarczej. Podatek od nieruchomości z tytułu posiadanych wałów powinien zatem płacić nie każdy przedsiębiorca, który wał, grunt pod nim lub w międzywalu posiada, a wyłącznie ten, który fizycznie tę budowlę lub grunt w wykonywanej przez siebie działalności wykorzystuje.

Zbiorniki retencyjne

Pojęcie „zbiornik wodny retencyjny” nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane ani w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani przepisami innych akty prawnych. Z przepisów Prawa wodnego można wywnioskować jedynie, że budowa i rozbudowa zbiorników retencyjnych służy realizacji ochrony ludzi i mienia przed powodzią oraz suszą .

Wobec powyższego celem dokonania interpretacji omawianego pojęcia konieczne jest sięgnięcie do wykładni językowej. Sądy administracyjne w tym kontekście powołują się na Słownik języka polskiego, wedle którego „zbiornik retencyjny” to „zbiornik wodny utworzony przez wybudowanie zapory przegradzającej dolinę rzeki, służący do gromadzenia wody dla celów racjonalnej gospodarki (np. do przyjmowania nadmiaru wód powodziowych, do zasilania rzeki i nawadniania terenów rolnych w okresie suszy)” lub Encyklopedię PWN, zgodnie z którą zbiornik retencyjny to „zbiornik wód naturalnych utworzony w wyniku przegrodzenia cieku wodnego, budowla piętrząca, ma na celu przyjmowanie wody w wypadku jej nadmiaru (zabezpieczenie przed powodzią) i oddawanie w okresie suszy (nawadnianie pól)” (wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. I SA/Kr 57/08).

Preferencyjne opodatkowanie gruntów zajętych na zbiornik retencyjny

Grunty zajęte na zbiorniki retencyjne podlegają co do zasady opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, jednak na znacznie korzystniejszych warunkach niż inne nieruchomości gruntowe, zwłaszcza te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nierzadko więc przedsiębiorcy chcąc uwolnić się od płacenia podatku w stawce obowiązującej dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą wykazują, że grunty będące w ich posiadaniu są zajęte na zbiorniki retencyjne. Wobec powyższego na tle kwalifikacji różnych zbiorników wodnych jako zbiorników retencyjnych często dochodzi do sporów na linii organ – podatnik. Warto przeanalizować wytyczne wypracowane w ich rezultacie przez bogate orzecznictwo sądów administracyjnych.

Zbiornik wodny retencyjny musi być sztuczny

W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że desygnatem pojęcia „zbiornik wodny retencyjny” jest określenie: sztuczne jezioro (zbiornik) utworzone przez spiętrzenie wód za pomocą zapory. Z pojęciem „zbiornika wodnego retencyjnego” nie można natomiast utożsamiać warstwy wodonośnej, która spełnia rolę retencyjną i w tym znaczeniu jest „naturalnym podziemnym zbiornikiem retencyjnym” (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2010 r. , sygn. II FSK 521/09). 

Czytaj także: Podatek od nieruchomości>>

Zbiornik retencyjny powinien służyć lokalnej społeczności w ochronie przed powodzią

W orzecznictwie wskazano także, że zbiornikiem retencyjnym jest zbiornik zbudowany przede wszystkim po to, aby prowadzić racjonalną gospodarkę wodną na danym terenie, przez którą należy rozumieć gromadzenie wody w czasie nadmiaru i jej wykorzystanie w okresach niedoboru zgodnie z art. 80 ustawy Prawo wodne.

Ustalając charakter zbiornika należy zatem zbadać zasadnicze przeznaczenie i cel wybudowania zbiornika. Wobec powyższego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie można za zbiorniki retencyjne uznać osadników ujęcia wody, które nie spełniają funkcji zbiorników retencyjnych a są jedynie zbiornikami funkcyjnymi wykorzystywanymi dla celów przemysłowych, służącymi przede wszystkim do zabezpieczenia uzdatniania wody pobieranej dla zakładu poprzez osadzanie zawiesin - stąd nazwa we wszystkich dokumentacjach i dokumentach „osadniki” (wyroki WSA w Krakowie: z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. I SA/Kr 57/08 oraz z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. I SA/Kr 1284/06).

Budowa zbiornika musi być ukończona

Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wyjaśniają, z jakim momentem można uznać grunt za zajęty na zbiornik wodny retencyjny. W związku z tym zdarza się, że podatnicy identyfikują pojęcie „zajęcia” gruntu na zbiornik wodny retencyjny z sytuacją, w której zbiornik jest dopiero projektowany lub inwestycja została co prawda rozpoczęta, ale prace wykonano jedynie w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wypowiadając się w tym przedmiocie wskazał, że do zastosowania stawek preferencyjnych nie wystarcza sam fakt prowadzenia, nawet od wielu lat, na wskazanym obszarze robót, mających na celu wybudowanie obiektów hydrotechnicznych, umożliwiających przepuszczenie rzeki przez sporny teren. Brak podstaw prawnych (brak stosownej decyzji) i faktycznych (inwestycja w toku, zakończeniu uległ pierwszy z kilku etapów inwestycji) nie pozwala na przyjęcie, iż proces ten został zakończony. Zakwalifikowanie danej powierzchni do powierzchni "zajętej pod zbiornik retencyjny" a w konsekwencji zastosowanie obniżonej stawkę podatku wymaga zatem tego, aby zbiornik został przyjęty do użytku (wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. I SA/Wr 1511/06 oraz z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn.I SA/Wr 152/09).

Zwolnienie z opodatkowania gruntów zajętych na zbiornik retencyjny będących we własności Skarbu Państwa

Grunty zajęte pod zbiorniki wodne retencyjne rozumiane jako sztuczne zbiorniki wodne są zwolnione od podatku od nieruchomości w przypadku, gdy stanowią własność Skarbu Państwa. Możliwości zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 7 ust. 1. pkt 8a) u.p.o.l. nie wyklucza fakt oddania zbiorników w posiadanie innemu podmiotowi. Trzeba jednak podkreślić, że zwolnienie nie obejmuje gruntów pod zbiornikami sztucznymi, które są przedmiotem prawa własności jednostki samorządu terytorialnego.

Natalia Węgrzynek

Sektor Publiczny

Źródło: Sektor Publiczny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    21 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?