reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Zasady zatrudniania nauczycieli w szkołach i placówkach oświatowych

Zasady zatrudniania nauczycieli w szkołach i placówkach oświatowych

Szczegółowe warunki, jakie musi spełniać kandydat do pracy na stanowisku nauczyciela określone zostały w art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela. Przepis ten na pierwszy rzut oka odnosi się wyłącznie do przesłanek zatrudnienia nauczycieli mianowanych i dyplomowanych na podstawie mianowania, ale 4 spośród wymienionych w nim 6 warunków zatrudnienia, musi spełniać każdy, kto chce pracować na stanowisku nauczyciela

3.    Postępowanie karne, dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie

Przesłanka zatrudnienia nauczyciela określona w tym punkcie ma charakter negatywny. Przeciwko osobie, która stara się o zatrudnienie na stanowisku nauczyciela, nie może toczyć się postępowanie karne, dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie.

Postępowanie karne obejmuje dwie fazy: ad rem i ad personam. W pierwszej fazie postępowanie toczy się „w sprawie”, tzn. ustala się, czy przestępstwo miało miejsce, ustala się krąg podejrzanych. W następnej fazie toczy się już przeciwko konkretnej osobie, gdy pierwsza faza uprawdopodobni sprawcę przestępstwa (jest już podejrzany i są mu przedstawione zarzuty). Przeszkoda zatrudnienia na stanowisko nauczyciela zaistnieje dopiero w tej drugiej fazie, w momencie kiedy danej osobie zostaną przedstawione zarzuty. Dopiero wówczas można powiedzieć, że postępowanie karne toczy się przeciwko komuś.

Postępowanie dyscyplinarne toczy się przeciwko nauczycielowi od chwili postanowienia właściwej komisji dyscyplinarnej o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Również w tym przypadku samo podejmowanie czynności wyjaśniających przez rzecznika dyscyplinarnego nie stanowi przeszkody zatrudnienia na stanowisko nauczyciela. Przeszkodą tą będzie dopiero postanowienie komisji dyscyplinarnej o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko nauczycielowi.

Postępowanie o ubezwłasnowolnienie toczy się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 544 – 560).  Prawo cywilne przewiduje dwie formy ubezwłasnowolnienia – częściowe i całkowite. Zgodnie z art. 13 Kodeksu cywilnego, osoba, która ukończyła lat 13, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Z kolei na podstawie art. 16 Kodeksu cywilnego, osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

W przypadku warunku zatrudnienia nauczyciela, konieczne jest by w stosunku do kandydata do pracy nie toczyło się żadne postępowanie o ubezwłasnowolnienie (ani częściowe ani całkowite).

Problemem praktycznym dla oceny tej przesłanki może być dla dyrektora, to – jak stwierdzić, czy takie postępowanie się toczy wobec kandydata do pracy. Sięgnąć tu można do przepisów Kodeksu pracy (art. 22 § 3), zgodnie z którymi udokumentowanie danych, wymaganych do zatrudnienia, następuje w formie oświadczenia osoby, której one dotyczą. Jeśli następnie okazałoby się, że oświadczenie to zawiera nieprawdziwe dane (tzn. w momencie nawiązania stosunku pracy toczyło się przeciwko nauczycielowi jedno z w/w postępowań), to wówczas następuje wygaśnięcie tego stosunku pracy na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 Karty Nauczyciela.

Czytaj także: Podwyżki dla nauczycieli - wrzesień 2010>>

4.    Niekaralność

 Dla zatrudnienia nauczyciela wymagane jest, aby nie był on karany za przestępstwo popełnione umyślnie. Od 23 sierpnia 2008 r. w celu potwierdzenia spełniania tego warunku nauczyciel, przed nawiązaniem stosunku pracy, jest obowiązany przedstawić dyrektorowi szkoły informację z Krajowego Rejestru Karnego (art. 10 ust. 8a Karty Nauczyciela – dodany ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Karta Nauczyciela oraz ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, Dz.U. Nr 145, poz. 917 ze zm.). Wymóg dotyczący zaświadczeń o niekaralności budzi wiele wątpliwości w praktyce.

Okres ważności zaświadczenia o niekaralności

Częstym problemem w praktyce jest odpowiedź na pytanie, jak długo ważne jest zaświadczenie o niekaralności. Odpowiedź w gruncie rzeczy jest prosta – zaświadczenie jest ważne tak długo, jak długo dana osoba jest niekarana.

Przepisy o Krajowym Rejestrze Karnym, ani przepisy oświatowe nie wskazują na okres ważności zaświadczenia o niekaralności. Oznacza to, że z punktu widzenia dyrektora oraz obowiązku wynikającego z art. 10 ust. 8a Karty Nauczyciela, wynika, że w aktach osobowych każdego nauczyciela zatrudnianego po 23 sierpnia 2008 r. powinno znajdować się zaświadczenie o niekaralności.

Natomiast data wystawienia takiego zaświadczenia nie ma znaczenia prawnego. Często w szkołach nauczyciele bywają zatrudniani na czas określony jednego roku szkolnego. Następnie otrzymują kolejną umowę o pracę na następny rok szkolny. Pojawia się wówczas wątpliwość, czy przy zawieraniu kolejnej umowy o pracę z tym samym nauczycielem, musi on przedstawić „aktualne” zaświadczenie o niekaralności. W obecnym stanie prawnym nauczyciel nie musi aktualizować zaświadczenia o niekaralności.

Niejednokrotnie słyszy się również argumenty, że przecież nauczyciel po wydaniu zaświadczenia z KRK mógł przestępstwo popełnić. Co wówczas? Sytuacja taka jest uregulowana w art. 26 ust. 1 pkt 5 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym stosunek pracy nauczyciela wygasa w razie stwierdzenia, że jego nawiązanie nastąpiło na podstawie fałszywych lub nieważnych dokumentów albo zostało dokonane z naruszeniem warunków określonych w art. 10 ust. 5 pkt 1-5. Oznacza to, że z punktu widzenia dyrektora szkoły ważne jest, aby przy zatrudnianiu nauczyciela posiadał on zaświadczenie o niekaralności z KRK, natomiast kwestia, czy zaświadczenie jest aktualne czy nie obciąża nauczyciela, który nim się posługuje. W razie ustalenia, że zaświadczenie, które złożył nauczyciel jest nieaktualne, gdyż po jego wystawieniu popełnił on przestępstwo, stosunek pracy nauczyciela wygaśnie.

Jeżeli dyrektor ma wątpliwości, może sam z własnej inicjatywy  wystąpić z zapytaniem o karalność pracownika do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego lub jego punktów informacyjnych, działających przy niektórych sądach powszechnych. Opłaca wówczas wniosek w wysokości 50 zł, w postaci znaków opłaty sądowej, w które może się zaopatrzyć w siedzibie Rejestru albo w kasie sądu.

Oryginał czy kopia

Dyrektorzy często mają wątpliwości, czy w aktach osobowych nauczyciela powinien znajdować się oryginał, czy kopia zaświadczenia o niekaralności z KRK. Pracodawca przechowuje w aktach osobowych odpisy lub kopie składanych przez pracownika dokumentów, a oryginały może żądać tylko do wglądu albo sporządzenia z nich kopii. Tak więc również zaświadczenie o niekaralności występuje w aktach osobowych nauczyciela w formie uwierzytelnionej przez dyrektora kopii. Oryginał tego zaświadczenia jest własnością nauczyciela, który przecież ponosi koszty jego uzyskania (50 zł). Oznacza to, że na podstawie tego samego zaświadczenia nauczyciel może uzyskać pracę jednocześnie w kilku szkołach.

Kiedy żądamy zaświadczenia

Warunek niekaralności za przestępstwo umyślne, jako przesłanka zatrudnienia na stanowisku nauczyciela istniał od początku Karty Nauczyciela. Do 23 sierpnia 2008 r. nauczyciele potwierdzali spełnienie tego warunku składając stosowne oświadczenie. Wymóg zaświadczeń pojawił się dopiero w dniu 23 sierpnia 2008 r. Oznacza to, że zaświadczenia o niekaralności obowiązkowo powinny znajdować się w aktach osobowych tylko tych nauczycieli, którzy byli zatrudniani w szkole lub placówce po dniu 23 sierpnia 2008 r. Jeśli chodzi o nauczycieli, którzy byli zatrudnieni w szkole przed tą datą na czas nieokreślony, to w ich aktach osobowych nie musi być zaświadczeń, a jedynie oświadczenia o niekaralności za przestępstwo umyślne.

Przedstawienie przez nauczyciela zaświadczenia z KRK jest warunkiem nawiązania z nim stosunku pracy. Oznacza to, że zaświadczenie to nauczyciel powinien przedstawić dyrektorowi zanim dojdzie do podpisania umowy o pracę, czy zatrudnienia na podstawie mianowania.

Rodzaj stosunku pracy zawieranego z nauczycielem również nie ma znaczenia przy obowiązku przedstawienia zaświadczenia o niekaralności. Zaświadczenie to jest wymagane zarówno do zawarcia stosunku pracy na podstawie mianowania, jak i przy umowach o pracę czy to na czas nieokreślony, czy określony, a nawet na zastępstwo. Obowiązek ten dotyczy każdego przypadku zatrudnienia na stanowisko nauczyciela, bez względu na to, jaki awans zawodowy ma nauczyciel oraz jego uprawnienia emerytalne.

reklama

Czytaj także

Ekspert:

Dariusz Dwojewski

Prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i prawa oświatowego

Źródło:

Samorzad.infor.pl
Przedsiębiorca i pracodawca w kryzysie – komplet e-booków59.00 zł
reklama

Narzędzia księgowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama
reklama

Ostatnio na forum

reklama

Compliance 2020

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Wiesław Dzikowski

Księgowy, współwłaściciel i pełniący rolę wiceprezesa w firmie BR Progres sp. z o.o. Z księgowością związany od 2003 roku.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama