Kategorie

Zasada trwałości decyzji administracyjnej

Grzegorz Krawiec
Wydanie przez organ administracji publicznej decyzji ostatecznej powoduje, że nie jest możliwe złożenie od niej odwołania w administracyjnym toku instancji.

Obowiązywanie w czasie decyzji administracyjnej to problem o dużej doniosłości teoretycznej, który należy do „żywotnych pytań w nauce prawa administracyjnego”. Kwestie mocy wiążącej aktu administracyjnego w czasie należy ograniczyć do zasady trwałości decyzji administracyjnej. W literaturze można spotkać także inne jej nazwy:

- zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych,

- zasada stabilności (stabilizacji) decyzji administracyjnej,

- zasada mocy wiążącej w czasie decyzji administracyjnej.

- zasada trwałości decyzji ostatecznych na forum administracyjnym.

Reklama

Określenia te odnoszą się do umieszczonej w art. 16 k.p.a. przedostatniej zasady ogólnej postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że „decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych”.

Problem trwałości decyzji administracyjnej jest doniosły praktycznie. Jeżeli decyzja administracyjna jest ostateczna, wówczas staje się stałym elementem porządku prawnego, zaczyna obowiązywać. Innymi słowy – nabiera mocy obowiązującej. Możliwość jej zmiany lub uchylenia jest wówczas ograniczona i dopuszczalna tylko w przypadkach wskazanych w ustawie i z przyczyn określonych w przepisach prawa.

Praktyczność tego problemu wynika również z innej przyczyny. W prawie administracyjnym brak jest regulacji, które zobowiązywałyby właściwy organ do stwierdzenia ostateczności rozstrzygnięcia.

W literaturze zgłaszane są postulaty, by organ, który wydał decyzję, stwierdzał, czy uzyskała ona cechę ostateczności; byłoby to w istocie zaświadczenie, a mogłoby nawet być odnotowane na tekście decyzji (por. T. Barnat, Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnych a ich wykonalność, PiP 1984, z. 9, s. 78 – 79).

Podkreślenia jednak wymaga, że przepisy prawa nie przewidują expressis verbis takiej możliwości. Ponadto elementem każdej decyzji nieostatecznej jest, zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., oznaczenie środków odwoławczych.

Reklama

Natomiast decyzje wydane w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – art. 127 § 3 k.p.a., a także decyzje ostateczne z mocy samego prawa zawierają wskazanie, że są ostateczne i że nie przysługuje od nich żaden środek odwoławczy. Dodatkowe umieszczenie w decyzji administracyjnej klauzuli określającej ostateczność takiej decyzji jest więc zbędne.

Na ustawodawcy ciąży wskazanie, kiedy decyzje stają się trwałe. Określenie takie uwzględniać powinno postulat jak najszerszej ochrony praw słusznie nabytych. Polski prawodawca przyjął, że przymiotu trwałości nabiera – zgodnie z art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a. decyzja od której nie służy odwołanie. Jest ona ostateczna. 

Czytaj także: Uchylenie i zmiana rozstrzygnięcia uprzedniego jako podstawy wznowienia postępowania>>

Decyzje takie można zaklasyfikować w czterech grupach:

1.    Decyzje wydane w pierwszej instancji, jeżeli upłynął termin do wniesienia odwołania, strona tego odwołania nie wniosła, a terminu nie przywrócono. Termin ten wynosi 14 dni (art. 129 § 2 k.p.a.). Po jego upływie wniesienie odwołania jest bezskuteczne. 

Bezskuteczność ta jest jednak względna, gdyż istnieje możliwość przywrócenia tego terminu przez organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.). Samo niezachowanie terminu do wniesienia odwołania nie będzie jeszcze w sposób definitywny świadczyło o stabilności rozstrzygnięcia. Dopiero ostateczne postanowienie właściwego organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania będzie oznaczało, że decyzja I instancji, od której nie wniesiono odwołania stała się „w pełni” ostateczna. Jeżeli natomiast właściwy organ przywróci termin, wówczas decyzja pierwszej instancji nie uzyska przymiotu ostateczności.

2.    Decyzje wydane w drugiej instancji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego strona ma prawo w ramach administracyjnego toku instancji do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia swojej sprawy (art. 15 k.p.a.). Od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. W wyniku wniesionego odwołania może być przeprowadzone postępowanie odwoławcze. Kończy się ono wydaniem jednej z następujących decyzji (art. 138 k.p.a.):

a)    utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1),

b)    uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części i w tym zakresie orzeczenie do istoty sprawy (§ 1 pkt 2),

c)    uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji (§ 1 pkt 2),

d)    umorzenie postępowania odwoławczego (§ 1 pkt 3),

e)    uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (§ 2).

Od rozstrzygnięć tych odwołanie nie służy. Wyczerpany zostaje tok instancji. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, jest ostateczna. Rozstrzygnięciem takim jest właśnie decyzja wydana przez organ drugiej instancji. Decyzji ostatecznej nadany zostaje przymiot trwałości.

3.    Decyzje wydana w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze (art. 127 § 3 k.p.a.). Od rozstrzygnięcia takiego nie służy odwołanie (dlatego jest to decyzja ostateczna), lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaznaczyć jednak należy, że przez ministra rozumie się podmioty określone w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Pojęcie ministra zostało w tym przepisie skonstruowane na potrzeby kodeksu postępowania administracyjnego i jest szersze od znaczenia ustrojowego. Ministrem będzie zatem także m.in. centralny organ administracji rządowej. Decyzje wydane zatem przez te podmioty, zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. są ostateczne.

Przepisy szczególne mogą przewidywać sytuacje, gdy organy te wydają decyzje w pierwszej instancji. Jako przykład wskazać można zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach udzielane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych t. jedn.: Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm.).

Przepisy szczególne nie wskazują natomiast sytuacji, w których samorządowe kolegium odwoławcze wydawałoby decyzje w pierwszej instancji. Możliwość taką przewidziano tylko w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i ograniczono do dwóch sytuacji:

- gdy kolegium staje się właściwe do rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej ze względu na fakt wyłączenia organu jednostki samorządu terytorialnego,

- w przypadku niektórych trybów nadzwyczajnych.

4.    Decyzje, których ostateczność wynika z przepisów szczególnych. Przepisem takim może być art. 33 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t. jedn. z 2004 r., nr 253, poz. 2531 z późn. zm.). Stanowi on, że koncesję na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, z wyjątkiem programów publicznej radiofonii i telewizji wydaje Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na podstawie uchwały KRRiTV. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna.

Czytaj także: Podstawy, tryby i formy wznowienia postępowania administracyjnego>>

Wydanie przez organ administracji publicznej decyzji ostatecznej powoduje, że nie jest możliwe złożenie od niej odwołania w administracyjnym toku instancji. Taki jest jeden z celów ostateczności: pozwala ona „nazwać i wyodrębnić te decyzje, wobec których nie jest możliwe złożenie zwyczajnego środka prawnego, co daje możliwość zbudowania w stosunku do tej grupy decyzji zasady trwałości, oznaczającej, że nie mogą być one w sposób dowolny uchylane lub zmieniane” (J. Zimmerman, Glosa do wyroku NSA z dnia 22 maja 1991 r., IV SA 349/91, OSP 1992, nr 10, poz. 229, s. 489).

Decyzje mogą być zmieniane tylko w ramach instytucji wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia, zmiany decyzji, a także w przypadkach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.).

Nie jest dopuszczalna weryfikacja decyzji ostatecznej w toku instancji: „wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji w trybie odwoławczym, nadto bez uprzedniego wniesienia odwołania przez stronę postępowania, stanowi rażące naruszenie przepisów art. 138 i art. 16 § 1 k.p.a. i skutkuje stwierdzenie nieważności takiej wadliwej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.” (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 1985 r., SA/Wr 127/85, OSP 1988, nr 9, poz. 198). Zasada trwałości powoduje, że między zwyczajnymi środkami odwołania a nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia nie ma konkurencji.

Decyzje ostateczne podlegają weryfikacji tylko w trybie nadzwyczajnym.

Grzegorz Krawiec

samorzad.infor.pl

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    24 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Konkursy dla gmin: Gmina na Medal #SzczepimySię i Najbardziej Odporna Gmina

    Konkursy dla gmin: Gmina na Medal #SzczepimySię i Najbardziej Odporna Gmina. Jakie są zasady konkursów? Jakie nagrody można wygrać?

    Czy organizatorzy wydarzeń mają prawo żądać od uczestników informacji o szczepieniu?

    Wyłączenia zaszczepionych z limitu osób na wydarzeniach a RODO. Czy organizatorzy wydarzeń mają prawo żądać od uczestników udostępnienia informacji o zaszczepieniu przeciwko COVID-19?

    Polski Ład. Program Inwestycji Strategicznych

    Polski Ład. Program Inwestycji Strategicznych to bezzwrotne dofinansowania inwestycji publicznych realizowanych przez gminy, powiaty, miasta i województwa w całej Polsce. To program, który jest zbudowany wokół głównych założeń Polskiego Ładu.

    Wynagrodzenia w budżetówce 2022

    Wynagrodzenia w budżetówce 2022. Projekt ustawy budżetowej na rok 2022 przewiduje podniesienie płacy minimalnej do 3000 zł brutto. Mimo to, wynagrodzenia w sferze budżetowej mają być zamrożone i wyniosą tyle samo co w roku 2021. Jak sytuacja wpłynie na samorządy?

    Wpływ pandemii na firmy, edukację, urzędy, styl życia [RAPORT]

    Wpływ pandemii na firmy, edukację, urzędy. Jak zmieniło się nasze życie w ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy? Sprawdź 6 trendów nowej rzeczywistości widocznych w Raporcie #RegionyNEXERY2021.

    Ile mieszkań czynszowych budują najbogatsze miasta w Polsce? [RAPORT]

    Budowa mieszkań to kosztowne przedsięwzięcie, na które wiele miast nie może sobie pozwolić. Ale są i takie, które radzą sobie całkiem nieźle. Sprawdziliśmy, czy ich władze myślą o potrzebach mieszkaniowych mniej zamożnych mieszkańców?

    Nadużywanie teleporad przez lekarzy rodzinnych

    Nadużywanie teleporad przez lekarzy rodzinnych. Minister zdrowia Adam Niedzielski zdecydował, by z 70 placówkami podstawowej opieki zdrowotnej, w których udział teleporad wyniósł ponad 90 proc. nie przedłużyć umów. Minister wskazał, że główną barierą dla pacjentów w dostępie do lekarzy POZ jest w tej chwili nadużywanie teleporad przez lekarzy rodzinnych.

    Nowe limity osób na koncertach i wydarzeniach sportowych od 26 czerwca 2021 r.

    Limity na koncertach i wydarzeniach sportowych będą większe od 26 czerwca 2021 roku. Ile osób będzie mogło wejść na widownię?

    CEEB – obowiązek składania deklaracji od 1 lipca 2021 r.

    CEEB – obowiązek składania deklaracji od 1 lipca 2021 r. Czym jest deklaracja źródeł ciepła? Kogo dotyczy deklaracja? Jak można złożyć deklarację? Jakie są obowiązki gmin związane z Centralną Ewidencją Emisyjności Budynków?

    Akademie praktyczne – nowa kategoria uczelni zawodowych

    Akademie praktyczne – nowa kategoria uczelni zawodowych. Jak będą funkcjonować?

    Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025

    Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025. Ponad miliard złotych zostanie przeznaczonych w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa (NPRCz) 2.0 na różne formy wsparcia i promocji czytelnictwa w Polsce.

    Wnioski paszportowe od 26 czerwca można składać w soboty

    Wnioski paszportowe - w związku ze zwiększonym zainteresowaniem sprawami paszportowymi, MSWiA przekazało wojewodom dyspozycję wydłużenia godzin pracy urzędów wojewódzkich. Wnioski paszportowe będzie można składać także w soboty, natomiast w dni powszednie obsługa będzie się odbywać w wydłużonych godzinach.

    Remont mieszkania spółdzielczego

    Remont mieszkania spółdzielczego. Spółdzielnia pozostaje właścicielem mieszkań użytkowanych na podstawie własnościowego i lokatorskiego prawa spółdzielczego. Warto wyjaśnić, czy remont takich lokali może być problematyczny.

    Kiedy wyniki egzaminu ósmoklasisty 2021?

    Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2021 – kiedy? Gdzie i jak sprawdzić wyniki egzaminu ósmoklasisty? Przedstawiamy ważne informacje dla uczniów kończących w tym roku szkołę podstawową.

    Unijny Certyfikat COVID - jak pobrać na telefon?

    Unijny Certyfikat COVID - tzw. paszport covidowy (szczepionkowy) od dziś jest już dostępny w aplikacji mObywatel i można go pobrać na telefon komórkowy. Jak pobrać paszport covidowy?

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych dla samorządów

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Rusza nowy rządowy program, który zapewni pieniądze na inwestycje dla samorządów. Na co i na jakich zasadach będzie można otrzymać dofinansowanie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach? Czy mogą być one prowadzone w formie zdalnej? Z jakich przedmiotów organizuje się zajęcia wspomagające? Jak poinformować o nich rodziców? Jak prawidłowo wyliczyć przysługującą szkole liczbę zajęć wspomagających? Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dodatkowych lekcji po powrocie do szkół.

    Zmiany w programie Aktywna tablica 2020-2024

    Aktywna tablica 2020-2024 - zmiany. Proponowane nowe rozwiązania dotyczą m.in. wprowadzenia nowego rodzaju sprzętu, który będzie można zakupić w ramach programu i rozszerzenia na kolejne lata (2021-2024) możliwości zakupu laptopów wraz ze sprzętem umożliwiającym przetwarzanie wizerunku i głosu. Trwają konsultacje społeczne, opinie można przesyłać do 9 lipca 2021 r.

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.