Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zasada trwałości decyzji administracyjnej

Grzegorz Krawiec
Wydanie przez organ administracji publicznej decyzji ostatecznej powoduje, że nie jest możliwe złożenie od niej odwołania w administracyjnym toku instancji.

Obowiązywanie w czasie decyzji administracyjnej to problem o dużej doniosłości teoretycznej, który należy do „żywotnych pytań w nauce prawa administracyjnego”. Kwestie mocy wiążącej aktu administracyjnego w czasie należy ograniczyć do zasady trwałości decyzji administracyjnej. W literaturze można spotkać także inne jej nazwy:

- zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych,

- zasada stabilności (stabilizacji) decyzji administracyjnej,

- zasada mocy wiążącej w czasie decyzji administracyjnej.

- zasada trwałości decyzji ostatecznych na forum administracyjnym.

Określenia te odnoszą się do umieszczonej w art. 16 k.p.a. przedostatniej zasady ogólnej postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że „decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych”.

Problem trwałości decyzji administracyjnej jest doniosły praktycznie. Jeżeli decyzja administracyjna jest ostateczna, wówczas staje się stałym elementem porządku prawnego, zaczyna obowiązywać. Innymi słowy – nabiera mocy obowiązującej. Możliwość jej zmiany lub uchylenia jest wówczas ograniczona i dopuszczalna tylko w przypadkach wskazanych w ustawie i z przyczyn określonych w przepisach prawa.

Praktyczność tego problemu wynika również z innej przyczyny. W prawie administracyjnym brak jest regulacji, które zobowiązywałyby właściwy organ do stwierdzenia ostateczności rozstrzygnięcia.

W literaturze zgłaszane są postulaty, by organ, który wydał decyzję, stwierdzał, czy uzyskała ona cechę ostateczności; byłoby to w istocie zaświadczenie, a mogłoby nawet być odnotowane na tekście decyzji (por. T. Barnat, Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnych a ich wykonalność, PiP 1984, z. 9, s. 78 – 79).

Podkreślenia jednak wymaga, że przepisy prawa nie przewidują expressis verbis takiej możliwości. Ponadto elementem każdej decyzji nieostatecznej jest, zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., oznaczenie środków odwoławczych.

Natomiast decyzje wydane w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – art. 127 § 3 k.p.a., a także decyzje ostateczne z mocy samego prawa zawierają wskazanie, że są ostateczne i że nie przysługuje od nich żaden środek odwoławczy. Dodatkowe umieszczenie w decyzji administracyjnej klauzuli określającej ostateczność takiej decyzji jest więc zbędne.

Na ustawodawcy ciąży wskazanie, kiedy decyzje stają się trwałe. Określenie takie uwzględniać powinno postulat jak najszerszej ochrony praw słusznie nabytych. Polski prawodawca przyjął, że przymiotu trwałości nabiera – zgodnie z art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a. decyzja od której nie służy odwołanie. Jest ona ostateczna. 

Czytaj także: Uchylenie i zmiana rozstrzygnięcia uprzedniego jako podstawy wznowienia postępowania>>

Decyzje takie można zaklasyfikować w czterech grupach:

1.    Decyzje wydane w pierwszej instancji, jeżeli upłynął termin do wniesienia odwołania, strona tego odwołania nie wniosła, a terminu nie przywrócono. Termin ten wynosi 14 dni (art. 129 § 2 k.p.a.). Po jego upływie wniesienie odwołania jest bezskuteczne. 

Bezskuteczność ta jest jednak względna, gdyż istnieje możliwość przywrócenia tego terminu przez organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.). Samo niezachowanie terminu do wniesienia odwołania nie będzie jeszcze w sposób definitywny świadczyło o stabilności rozstrzygnięcia. Dopiero ostateczne postanowienie właściwego organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania będzie oznaczało, że decyzja I instancji, od której nie wniesiono odwołania stała się „w pełni” ostateczna. Jeżeli natomiast właściwy organ przywróci termin, wówczas decyzja pierwszej instancji nie uzyska przymiotu ostateczności.

2.    Decyzje wydane w drugiej instancji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego strona ma prawo w ramach administracyjnego toku instancji do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia swojej sprawy (art. 15 k.p.a.). Od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. W wyniku wniesionego odwołania może być przeprowadzone postępowanie odwoławcze. Kończy się ono wydaniem jednej z następujących decyzji (art. 138 k.p.a.):

a)    utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1),

b)    uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części i w tym zakresie orzeczenie do istoty sprawy (§ 1 pkt 2),

c)    uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji (§ 1 pkt 2),

d)    umorzenie postępowania odwoławczego (§ 1 pkt 3),

e)    uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (§ 2).

Od rozstrzygnięć tych odwołanie nie służy. Wyczerpany zostaje tok instancji. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, jest ostateczna. Rozstrzygnięciem takim jest właśnie decyzja wydana przez organ drugiej instancji. Decyzji ostatecznej nadany zostaje przymiot trwałości.

3.    Decyzje wydana w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze (art. 127 § 3 k.p.a.). Od rozstrzygnięcia takiego nie służy odwołanie (dlatego jest to decyzja ostateczna), lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaznaczyć jednak należy, że przez ministra rozumie się podmioty określone w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Pojęcie ministra zostało w tym przepisie skonstruowane na potrzeby kodeksu postępowania administracyjnego i jest szersze od znaczenia ustrojowego. Ministrem będzie zatem także m.in. centralny organ administracji rządowej. Decyzje wydane zatem przez te podmioty, zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. są ostateczne.

Przepisy szczególne mogą przewidywać sytuacje, gdy organy te wydają decyzje w pierwszej instancji. Jako przykład wskazać można zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach udzielane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych t. jedn.: Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm.).

Przepisy szczególne nie wskazują natomiast sytuacji, w których samorządowe kolegium odwoławcze wydawałoby decyzje w pierwszej instancji. Możliwość taką przewidziano tylko w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i ograniczono do dwóch sytuacji:

- gdy kolegium staje się właściwe do rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej ze względu na fakt wyłączenia organu jednostki samorządu terytorialnego,

- w przypadku niektórych trybów nadzwyczajnych.

4.    Decyzje, których ostateczność wynika z przepisów szczególnych. Przepisem takim może być art. 33 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t. jedn. z 2004 r., nr 253, poz. 2531 z późn. zm.). Stanowi on, że koncesję na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, z wyjątkiem programów publicznej radiofonii i telewizji wydaje Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na podstawie uchwały KRRiTV. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna.

Czytaj także: Podstawy, tryby i formy wznowienia postępowania administracyjnego>>

Wydanie przez organ administracji publicznej decyzji ostatecznej powoduje, że nie jest możliwe złożenie od niej odwołania w administracyjnym toku instancji. Taki jest jeden z celów ostateczności: pozwala ona „nazwać i wyodrębnić te decyzje, wobec których nie jest możliwe złożenie zwyczajnego środka prawnego, co daje możliwość zbudowania w stosunku do tej grupy decyzji zasady trwałości, oznaczającej, że nie mogą być one w sposób dowolny uchylane lub zmieniane” (J. Zimmerman, Glosa do wyroku NSA z dnia 22 maja 1991 r., IV SA 349/91, OSP 1992, nr 10, poz. 229, s. 489).

Decyzje mogą być zmieniane tylko w ramach instytucji wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia, zmiany decyzji, a także w przypadkach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.).

Nie jest dopuszczalna weryfikacja decyzji ostatecznej w toku instancji: „wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji w trybie odwoławczym, nadto bez uprzedniego wniesienia odwołania przez stronę postępowania, stanowi rażące naruszenie przepisów art. 138 i art. 16 § 1 k.p.a. i skutkuje stwierdzenie nieważności takiej wadliwej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.” (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 1985 r., SA/Wr 127/85, OSP 1988, nr 9, poz. 198). Zasada trwałości powoduje, że między zwyczajnymi środkami odwołania a nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia nie ma konkurencji.

Decyzje ostateczne podlegają weryfikacji tylko w trybie nadzwyczajnym.

Grzegorz Krawiec

samorzad.infor.pl

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    CKE: Maturę zdało 78,2% tegorocznych absolwentów
    Maturę zdało 78,2 proc. tegorocznych absolwentów szkół ponadgimnazjalnych. 15,5 proc. abiturientów, którzy nie zdali jednego przedmiotu, ma prawo do poprawki w sierpniu – podała Centralna Komisja Egzaminacyjna.
    Od 2024 r. samorządy otrzymają 3 mld zł wpływów budżetu państwa z ryczałtu?
    W 2024 r. jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymać wpływy z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
    Podręcznik do historii i teraźniejszości dopuszczony do użytku szkolnego [licea i technika, klasy I]
    W wykazie podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego do kształcenia ogólnego resortu edukacji i nauki opublikowano w piątek podręcznik do przedmiotu historia i teraźniejszość (HiT).
    Nowe stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli w 2022 r. [rozporządzenie]
    Od 1 września zaczną obowiązywać nowe minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Zgodnie z projektowanym przez MEiN rozporządzeniem wyniosą one od 3329 zł do 4224 zł.
    MKiDN: do 1 sierpnia wnioski o stypendium do 4000 zł brutto miesięcznie
    Do 1 sierpnia do godz. 16 można składać wnioski w Konkursie o przyznanie stypendiów twórczych oraz stypendiów z zakresu upowszechniania kultury na 2023 r. - poinformowało w poniedziałek MKiDN.
    CKE: Jakie były wyniki na egzaminie ósmoklasisty w 2022 r.?
    Uczniowie VIII klas szkół podstawowych, którzy w maju przystąpili do obowiązkowego egzaminu ósmoklasisty, za rozwiązanie zadań z języka polskiego uzyskali średnio 60 % punktów możliwych do otrzymania, a z matematyki – 57 %.
    Czy można przesunąć pracownika z urzędu gminy do ośrodka pomocy społecznej
    Burmistrz postanowił, że miejski ośrodek pomocy społecznej będzie zajmował się przyznawaniem świadczenia pieniężnego z tytułu zakwaterowania i wyżywienia obywatela Ukrainy. Jakie są sposoby przesunięcia pracowników z urzędu gminy do ośrodka pomocy społecznej?
    1 lipca 2022 r. Nowa lista leków refundowanych
    Od 1 lipca 2022 r. obowiązuje nowy wykaz leków refundowanych, do którego dodano 54 produkty bądź nowe wskazania.
    Centralizacja rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego (JST) - wyjaśnienia Ministerstwa Finansów
    Ministerstwo Finansów udzieliło 24 czerwca 2022 r. wyjaśnień odnośnie centralizacji rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego.
    6600 zł brutto, to netto 4829,58 zł, składka ZUS 904,86 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    W 2021 r. dla pensji 6600 zł brutto wynagrodzenie na rękę było 4741,58 zł netto.
    Komunikat MRiPS: przepisy nie nakazują skrócenia pracy w czasie upału. Pracownik ma prawo do napojów pod rygorem grzywny
    Komunikat Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej: Wysokie temperatury mają wpływ nie tylko na wydajność pracy, ale i na bezpieczeństwo pracownika. Skrócenie czasu pracy jest jednak decyzją, która zależy w praktyce od dobrej woli pracodawcy. Prawo nakazuje mu dostarczenia napojów. Nierespektowanie przez pracodawcę tego obowiązku stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1 do 30 tys. złotych.
    5500 zł brutto, to netto 4078,81 zł, zaliczka 240 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    5500 zł brutto, to netto 4078,81 zł, zaliczka 240 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    Klasa IV i V podstawówki - lista przedmiotów i liczba godzin w roku szkolnym 2022/2023
    Przedmioty w klasie 5 podstawówki w roku szkolnym 2022/2023. Przedmioty w klasie 4 podstawówki w roku szkolnym 2022/2023, liczba godzin.
    Czy praca zdalna jest na wniosek pracownika? Czy pracodawca może nakazać pracę zdalną?
    Kodeks pracy wprowadzi możliwość pracy zdalnej i hybrydowej – zapowiedziała minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg
    Podwyżka zaliczki na PIT dla umowy zlecenia od 1 lipca 2022 r. Przykłady MF i DGP obliczeń od 3000 zł do 8000 zł
    MF: Od zlecenia 3200 zł brutto miesięcznie zaliczka na PIT wzrośnie o 103 zł do 265 zł. Niekorzystna zmiana od 1 lipca 2022 r. Przed tą datą zaliczka na PIT wynosiła 162 zł.
    300 mln zł dla artystów z opłaty od komputerów, tabletów, smartfonów, dysków i pendrivów
    Projekt ustawy o artystach zawodowych przewiduje zasilenie kwotą 300 mln zł nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Pieniądze będą pochodziły z opłaty reprograficznej płaconej przez importerów i sprzedawców elektroniki (komputery, tablety, smartfony, dyski twarde i pendrivy).
    300 mln zł dla Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Opłata od smartfonów i laptopów w 2023 r.
    300 mln zł. To planowane wpłaty z opłaty reprograficznej na rzecz nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych (FWAZ). Jeżeli nie będzie tych pieniędzy fundusz dla artystów otrzyma z budżetu dotację celową 100 mln zł rocznie. Podstawą dla płatności tych kwot jest ustawa o artystach zawodowych. 27 czerwca 2022 r. rząd przedstawił jej najnowszy projekt w wersji, która ma zostać skierowana do Sejmu i tam uchwalona.
    Świadczenie 40 zł za dzień dłużej niż 120 dni za pomoc Ukrainkom w ciąży, osobom w wieku 60/65 lat i matkom trójki dzieci
    Gminy otrzymały prawo do wydłużenia ponad 120 dni okresu wypłaty świadczenia 40 zł za dzień zakwaterowania i wyżywiania uchodźców z Ukrainy.
    Czy umowy zawierane na realizację zadań w programie rozwiązywania problemów alkoholowych podlegają Prawu zamówień publicznych?
    Pytanie nr 1. Czy umowy zawierane na realizację zadań zapisanych w gminnym programie rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii podlegają Prawu zamówień publicznych? Pytanie nr 2. Czy prawidłowym jest zawieranie umów zlecenia na realizację usług konsultanta bez określania okresu świadczenia usługi?
    Połowa nauczycieli z Warszawy myśli o odejściu ze szkoły. Nauczyciel woli prowadzić zakład pogrzebowy niż uczyć za 3500 zł
    Blisko połowa kadry zatrudnionej w publicznych szkołach myśli o odejściu z zawodu – pokazują badania realizowane m.in. przez Urząd Miasta st. Warszawy. Według ratusza zbliżamy się do dramatycznego punktu, kiedy po prostu nie będzie komu uczyć dzieci. Tym bardziej że spośród 31 tys. stołecznych nauczycieli ponad 5 tys. jest w wieku emerytalnym lub przedemerytalnym. Wiadomo też, że wakatów w tym roku jest więcej niż w latach 2021 i 2020, a z podobnym problemem borykają się szkoły w całym kraju.
    "DGP": Od 1 lipca 2022 r. błąd w przepisach o składce zdrowotnej i liczeniu zaliczek od pensji [nieudana korekta Polskiego Ładu?]
    DGP: Przepisy korygujące Polski Ład były tworzone w pośpiechu i rząd zapomniał zmienić zasady wyliczania składki zdrowotnej. Nie ma wątpliwości, że w po 1 lipca 2022 r. pracodawcy dalej muszą wyliczać wysokość zaliczki na PIT dwukrotnie: 1) według zasad z 2022 r. i 2) zasad z 2021 r. W jakim celu? Dla ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki z 2021 r.
    IMGW: Najnowsza prognoza pogody na wakacje 2022 r. W lipcu upały powyżej 30 stopni. W sierpniu ciepło i burze
    Z eksperymentalnej prognozy długoterminowej wynika, że w lipcu w Polsce temperatury będą powyżej normy, to znaczy, że będzie naprawdę upalnie.
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto i netto 3270,83 zł dla pracownika chorującego przez część miesiąca od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Przeliczenie wynagrodzenia brutto do netto od 1 lipca 2022 r., gdy pracowniki część miesiąca był chory - to przykład nr 38 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    15 000 zł brutto dla programisty, to 10555,58 zł albo 9167,58 zł netto [42 przykłady od 1 lipca 2022 r.]
    Lista płac dla pracownika, który przekroczył I próg podatkowy - to przykład nr 40 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.