Nowe zasady leczenia Ukraińców w Polsce. Co się zmieni 5 marca?

• Tło sytuacji uchodźców z Ukrainy w Polsce
• Zmiany w dostępie do opieki zdrowotnej
• Warunek korzystania z bezpłatnej opieki
• Dane o korzystaniu z opieki zdrowotnej przez obywateli Ukrainy

Tło sytuacji uchodźców z Ukrainy w Polsce

Po ataku Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. Polska stworzyła przepisy umożliwiające legalny pobyt uchodźców z Ukrainy i korzystanie przez nich z opieki zdrowotnej bez ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce. Szeroki dostęp w ostatnich miesiącach został ograniczony.

30 września ubiegłego roku dorośli Ukraińcy, którzy nie mieli ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce, stracili prawo m.in. do refundacji leków i leczenia stomatologicznego. Nadal mogą natomiast korzystać, mimo braku ubezpieczenia, z podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, mają też dostęp do leczenia szpitalnego.

Zmiany w dostępie do opieki zdrowotnej

Natomiast od 5 marca prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej będą mieli tylko dorośli obywatele Ukrainy, którzy byli ofiarami tortur, gwałtu, a także dzieci i młodzież, kobiety w ciąży lub połogu oraz osoby z zaświadczeniem o zamieszkaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania. - Pozostali obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po wybuchu wojny, aby mieć prawo do korzystania z publicznego systemu opieki zdrowotnej, będą musieli opłacać składkę zdrowotną – powiedział PAP adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, specjalista prawa medycznego i farmaceutycznego Wojciech Rożdżeński.

Warunek korzystania z bezpłatnej opieki

Warunkiem korzystania z bezpłatnej opieki będzie posiadanie numeru PESEL i statusu UKR (potwierdzającego legalny pobyt). Z bezpłatnych świadczeń wyłączony będzie szereg świadczeń, m.in. leczenie niepłodności i usuwanie zaćmy. NFZ zaznaczył, że warunkiem dostępu do pełnego wachlarza świadczeń jest posiadanie jakiegokolwiek tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego: obowiązkowego lub dobrowolnego.

Z danych MZ i MSWiA wynika, że od wybuchu wojny w 2022 r. obywatele Ukrainy wpłacili więcej składek zdrowotnych, niż wyniosły koszty leczenia Ukraińców szukających w Polsce schronienia.

Dane o korzystaniu z opieki zdrowotnej przez obywateli Ukrainy

Wpływy do NFZ składek zdrowotnych obywateli Ukrainy w latach 2022–2024 to ponad 9 mld zł. Natomiast koszt świadczeń udzielonych Ukraińcom, którzy przyjechali do Polski po wybuchu pełnoskalowej wojny, wyniósł w tym okresie 2,1 mld zł.

NFZ w drugiej połowie lutego kończy rozliczenia ubiegłego roku, dlatego nie jest jeszcze znana wartość wpłaconych przez obywateli Ukrainy w 2025 r. składek zdrowotnych.

Wiadomo natomiast, że koszt leczenia obywateli Ukrainy, którzy schronili się w Polsce po wybuchu wojny, był niższy w 2025 r. niż rok wcześniej i wyniósł ponad 723 mln zł, o czym poinformował PAP NFZ.

W pierwszym roku od wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie z publicznego systemu ochrony zdrowia skorzystało w Polsce blisko 652 tys. obywateli Ukrainy – wynika ze sprawozdania Rady Ministrów z wykonania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem na terytorium tego państwa. Koszt udzielonych świadczeń to blisko 515 mln zł. Jednocześnie w 2022 r. do NFZ wpłynęło 2,2 mld zł składki zdrowotnej wpłaconej przez obywateli Ukrainy – wynika z danych Ministerstwa Zdrowia.

W 2023 r. z leczenia skorzystało ponad 802 tys. obywateli Ukrainy, a koszt udzielonych im świadczeń wyniósł blisko 850 mln zł. Do NFZ obywatele Ukrainy wpłacili w tym czasie ponad 3 mld zł ze składek zdrowotnych. W 2024 r. z publicznego systemu skorzystało ponad 523 tys. Ukraińców. Koszt udzielonych obywatelom Ukrainy świadczeń wyniósł 747 mln zł. W 2024 r. obywatele Ukrainy wpłacili do Funduszu 3,79 mld zł.

Najwięcej obywateli Ukrainy w 2024 r. korzystało ze świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej (blisko 178 tys.), refundacji leków (ponad 127 tys.) i leczenia stomatologicznego (ponad 50 tys.).

Zmiany w dostępie do bezpłatnej opieki zdrowotnej wynikają z ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ustawa wchodzi w życie 5 marca. Prawo do dostępu do bezpłatnego leczenia, oprócz ofiar tortur, gwałtu, a także dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży lub połogu oraz osób z zaświadczeniem o zamieszkaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, będą nadal miały osoby ranne i poszkodowane na wojnie. W 2022 r. leczono w Polsce 143 osoby ewakuowane i poszkodowane na wojnie w Ukrainie, w 2023 r. – 118, a w 2024 r. – 36.

Pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę rozpoczęła się 24 lutego 2022 r. Według MSWiA od 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. około 1,6 mln osób, głównie kobiet i dzieci, znalazło schronienie w Polsce.