Kategorie

Związki metropolitalne dla Łodzi i Pomorza? Omówienie senackich projektów

Związki metropolitalne dla Łodzi i Pomorza? Omówienie senackich projektów
Od kilku lat funkcjonuje związek metropolitalny w województwie śląskim – Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Jej przykład inspiruje do utworzenia kolejnych tego typu podmiotów. W konsekwencji senatorowie zdecydowali się na wniesienie do Sejmu projektów ustaw odnoszących się do dwóch obszarów – powiązanych z Łodzią oraz z Trójmiastem.

Wprowadzenie

Reklama

Dyskusje na temat uregulowania statusu polskich metropolii toczyły się równolegle do ogólnych rozważań o docelowym ustroju samorządu terytorialnego. Jednak przez większość ostatniego trzydziestolecia jedynie ustrój miasta stołecznego Warszawy był przedmiotem szczególnych regulowań. Sytuacja ta miała zmienić się wraz z wejściem w życie ustawy o związkach metropolitalnych[1]. Na jej podstawie nie powołano jednak żadnego tego rodzaju podmiotu, a ona sama niedługo po wejściu w życie została zastąpiona ustawą o związku metropolitalnym w województwie śląskim[2].

Funkcjonowanie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii sprawiło, że także inne silnie zurbanizowane obszary zaczęły artykułować potrzebę ustanowienia tego typu związków. Wydaje się,  że właśnie w odpowiedzi na te postulaty w Senacie podjęto pracę nad dwoma projektami ustaw: o łódzkim związku metropolitalnym (dalej: p.u.ł.z.m.)[3] oraz o związku metropolitalnym w województwie pomorskim (dalej: p.u.z.m.w.p.)[4].

Polecamy: Nowy JPK_VAT w praktyce jednostek sektora publicznego

Motywy z uzasadnień

Na pierwszy rzut oka projekty zawierają rozbudowane uzasadnienia, jednak w przypadku p.u.ł.z.m. stanowi ono zasadniczo powtórzenie proponowanych przepisów. W przypadku p.u.z.m.w.p. załączono natomiast opis dotychczas funkcjonujących na terenie Trójmiasta (i nie tylko) form współpracy (zwłaszcza stowarzyszenia Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot) oraz odwołania do Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030. Choć naiwnością byłoby osądzać przyszłość projektu wyłącznie po treści uzasadnienia, to nietrudno zauważyć, że w właściwie tylko w tym drugim przypadku przywołano wiele argumentów potwierdzających zasadność (jeśli nie konieczność) powołania nowego związku metropolitalnego.

Podstawowe założenia

Reklama

Błędem byłoby stwierdzenie, że oba projekty stanowią swoje lustrzane odbicia. Różnice pojawiają się już na samym początku – łódzki związek metropolitalny (dalej: ł.z.m.) miałby zrzeszać gminy, natomiast związek metropolitalny w województwie pomorskim (z.m.w.p.) – także powiaty. Co więcej z.m.w.p. mógłby wykraczać poza granice województwa pomorskiego, czego nie przewidziano w przypadku ł.z.m. Oba miałyby obejmować j.s.t. charakteryzujące się istnieniem silnych powiązań funkcjonalnych oraz zaawansowaniem procesów urbanizacyjnych, położonych na obszarze spójnym pod względem przestrzennym, który zamieszkuje co najmniej 1 000 000 mieszkańców.

Oba związki miałyby mieć osobowość prawną i wykonywać zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (a ich samodzielność miałaby podlegać ochronie sądowej). Miałyby być tworzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów (ten sam organ ma zmieniać obszar i granice związku) na wniosek[5] uprawnionej rady gminy. W przypadku ł.z.m. miałby to być organ stanowiący Łodzi, natomiast w odniesieniu do z.m.w.p. – „rada miasta wojewódzkiego”. Ani projekt ani jego uzasadnienie nie precyzuje, jaka gmina jest rzeczonym „miastem wojewódzkim”. Można domniemywać, że projektodawcy mają na myśli Gdańsk – miasto będące siedzibą Sejmiku Województwa Pomorskiego oraz Wojewody Pomorskiego (a jego Urząd Miejski miałby obsługiwać pełnomocnika do spraw utworzenia związku metropolitalnego). Kwestia ta powinna być jednak doprecyzowana.

Wydanie rozporządzenia musiałoby być poprzedzone pozytywną opinią rad co najmniej 70% gmin, które mają znaleźć się w granicach związku metropolitalnego. Co ciekawe, nie byłaby wymagana pozytywna opinia żadnego z powiatów, który miałby stać się członkiem z.m.w.p. Natomiast w przypadku zmiany rozporządzenia – poprzez włączenie do niego kolejnych j.s.t. – niezbędna miałaby być już pozytywna opinia nie tylko rad „nowych” gmin, ale także organów stanowiących „nowych” powiatów.

Warto podkreślić propozycję uregulowania kwestii wystąpienia gminy z ł.z.m. (określonej w projekcie jako „wychodzenie” ze związku). Mogłoby to następować w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, na podstawie uchwały zainteresowanej rady podjętej większością co najmniej 3/5 ustawowego składu (na wniosek co najmniej połowy składu rady i w głosowaniu imiennym).

Funkcjonowanie i dochody związków

Projekty określają również zadania związków – pojawiają się jednak między nimi różnice[6]. Możliwe miałoby być także zawieranie porozumień w celu realizowania zadań gmin, powiatów lub województw (a w przypadku ł.z.m. – również związków j.s.t.) lub zadań administracji rządowej.

Organami związków miałyby być zgromadzenie i zarząd. W skład zgromadzenia (organu stanowiącego i kontrolnego) miałoby wchodzić po jednym przedstawicielu każdej członkowskiej j.s.t. (zatem w przypadku z.m.w.p. – także powiatów). Uchwały zgromadzenia miałyby być podejmowane podwójna większością głosów. Warunek uzyskania podwójnej większości głosów miałby być spełniony wówczas, jeżeli za przyjęciem uchwały zagłosuje:

1) większość ustawowego składu zgromadzenia;

2) taka  liczba  delegatów  reprezentujących  gminy,  że  mieszkańcy  tych  gmin stanowią większość ludności zamieszkałej na obszarze związku metropolitalnego (w odniesieniu do zgromadzenia z.m.w.p. nie przewidziano natomiast szczególnych rozwiązań uwzględniających członkostwo powiatów).

Zarząd miałby natomiast być organem wykonawczym, wybieranym w tajnym zgłosowaniu przez zgromadzenie i liczącym 5 członków[7]. Miałby wykonywać zadania związku, które nie zostałyby zastrzeżone na rzecz zgromadzenia.

Projekty przewidują także rozwiązania dotyczące finansowania działalności związków. W szczególności zakłada się ich udział we wpływach od podatku dochodowego od osób fizycznych zamieszkałych na obszarze związku oraz wnoszenie składek przez członkowskie j.s.t. (a więc w przypadku z.m.w.p. – także powiaty). Część zmienna składki miałaby być zależna od ilości oraz zakresu zadań przekazywanych przez członkowskie j.s.t., na zasadach określonych w statucie związku.

Był już pomysł na Poznański Związek Metropolitalny

Warto przypomnieć, że w 2016 r. grupa posłów złożyła w Sejmie projekt ustawy o Poznańskim Związku Metropolitalnym. Był on wzorowany na przygotowywanym wówczas projekcie ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim i zakładał utworzenie nowego podmiotu skupionego wokół Poznania. Nie doczekał się jednak kompleksowych prac legislacyjnych ponieważ został odrzucony podczas I czytania.

Osobom zainteresowanym polecam opublikowane na Prawie dla Samorządu artykuły na ten temat:

Poselski projekt ustawy o Poznańskim Związku Metropolitalnym - cz. I

Poselski projekt ustawy o Poznańskim Związku Metropolitalnym - cz. II

Podsumowanie

Omawiane projekty stanowią odpowiedź na problemy pojawiające się w funkcjonowaniu obszarów metropolitalnych. Choć wyraźnie nawiązują do obowiązującej u.z.m.w.ś. to zawierają także kilka nowych, interesujących rozwiązań. Nie da się jednak nie zauważyć różnic między oboma projektami. Istnienie niektórych z nich (np. kwestii członkostwa powiatów czy pewnych odmienności w zakresie i nazewnictwie zadań publicznych) może mieć swoje uzasadnienie, lecz konieczne wydają się dalsze prace legislacyjne. Także samo uchwalanie odrębnych ustaw dla poszczególnych związków metropolitalnych może mieć swoje zalety – przede wszystkim poprzez dostosowanie przynajmniej niektórych rozwiązań do regionalnych uwarunkowań. Różnice te nie mogą być jednak przypadkowe.


[1] Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych (Dz. U. poz. 1890 ze zm.).

[2] Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim (Dz. U. poz. 730; dalej: u.z.m.w.ś.).

[3] Senacki projekt ustawy o łódzkim związku metropolitalnym, druk nr 285, Sejm IX kadencji, http://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=285 [dostęp: 12.10.2020 r.].

[4] Senacki projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, druk nr 646, Sejm IX kadencji, http://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=646 [dostęp: 12.10.2020 r.].

[5] Oba projekty przewidują rozbudowany katalog elementów, które powinny zawierać wnioski, obejmujący w szczególności określenie szacunkowych kosztów wydania rozporządzenia czy też określenie szacunkowych planów dochodów i wydatków związku metropolitalnego w kolejnych dwóch latach budżetowych.

[6] Do zakresu działania ł.z.m. ma należeć wykonywanie zadań publicznych w szczególności w zakresie:

1 )kształtowania ładu przestrzennego;

2) rozwoju społecznego i gospodarczego obszaru związku metropolitalnego;

3) planowania,  koordynacji,  integracji  oraz  rozwoju  publicznego  transportu  zbiorowego, w tym transportu drogowego, kolejowego oraz innego transportu szynowego, a także zrównoważonej mobilności miejskiej;

4) metropolitalnych przewozów pasażerskich;

5) ochrony środowiska, w tym walki ze smogiem oraz gospodarki odpadami;

6) współdziałania  w  ustalaniu  przebiegu  dróg  krajowych  i  wojewódzkich  na  obszarze związku metropolitalnego;

7) promocji związku metropolitalnego i jego obszaru.

Natomiast z.m.w.p. ma wykonywać zadania publiczne w zakresie:

1) kształtowania ładu przestrzennego;

2)polityki rozwoju obszaru związku;

3) organizacji i zarządzania publicznym transportem zbiorowym;

4) metropolitalnych przewozów pasażerskich;

5) organizowania, koordynowania rozwoju zrównoważonej mobilności;

6) rozwoju sieci dróg krajowych i wojewódzkich na obszarze związku;

7) promocji związku i jego obszaru;

8) adaptacji do zmian klimatu i ochrony środowiska.

[7] W skład zarządu ł.z.m. ma wchodzić przewodniczący, natomiast w skład zarządu z.m.w.p. – prezes zarządu oraz 2 wiceprezesów.

Adrian Misiejko

doktorant na WPiA UAM, specjalizuje się w zakresie prawa samorządu terytorialnego ze szczególnym uwzględnieniem ustroju j.s.t. i publicznego transportu zbiorowego

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    9 maja 2021
    Zakres dat:

    Limit osób w autobusach, tramwajach i pociągach od 15 maja 2021 r.

    Limit osób w autobusach, tramwajach i pociągach zwiększy się od 15 maja 2021 r. Czy będzie trzeba nosić maseczki? Rząd luzuje obostrzenia związane z pandemią koronawirusa, także te dotyczące przemieszczania się i transportu publicznego.

    Compliance. Jak wygląda wdrażanie systemów dla sygnalistów w gminach?

    W jaki sposób zgłaszane były w ostatnich lata nieprawidłowości w gminach? Kto obsługuje informacje o nieprawidłowościach w urzędach? Ile zgłoszeń o nieprawidłowościach zostało zweryfikowanych pozytywnie? Przedstawiamy raport z badań.

    Matura 2021 – angielski rozszerzony [ARKUSZ]

    Matura 2021 angielski rozszerzony – publikujemy arkusz CKE. Jakie tematy wypracowań mieli do wyboru maturzyści? Sprawdź.

    Aktywna tablica 2021 - zmiany w programie

    Aktywna tablica 2021 - zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki poinformowało o zmianie wzoru wniosku oraz terminu składania wniosku w programie Aktywna tablica.

    Matura z angielskiego 2021 [ARKUSZ CKE]

    Matura z angielskiego 2021 – arkusz CKE. Czy matura podstawowa z angielskiego był trudna? Pobierz arkusz i sprawdź.

    Przecieki na maturze 2021?

    Przecieki na maturze 2021. Pojawiają się liczne informacje, że na maturze z polskiego i z matematyki mogło dojść do przecieku. CKE złożyła zawiadomienie do prokuratury.

    Matura 2021: Czy były przecieki?

    Przecieki matura 2021. Nie milkną głosy, że na egzaminie maturalnym mogło dojść do przecieku. Co na to MEiN i CKE?

    Matura z matematyki 2021 – arkusz, odpowiedzi

    Matura z matematyki 2021 – prezentujemy arkusz CKE i odpowiedzi. Co na maturze 2021? Z jakimi zadaniami musieli się zmierzyć maturzyści?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje? Minister Edukacji i Nauki Przemysław Czarnek odniósł się do możliwości szczepień na koronawirusa dzieci i młodzieży.

    Powrót do szkół 2021 - harmonogram, rozporządzenie

    Kiedy uczniowie wracają do szkół? W Dzienniku Ustaw ukazało się już rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki. Przedstawiamy harmonogram powrotu do nauki stacjonarnej.

    Matura z polskiego 2021 – arkusz CKE

    Matura 2021 z polskiego - arkusz CKE. Co na maturze 2021? Sprawdź jakie zadania, lektury i tematy rozprawek maturalnych pojawiły się na egzaminie. Pobierz arkusz.

    Matura z polskiego 2021 – tematy rozprawek

    Matura z polskiego 2021 – tematy rozprawek. Jakie lektury pojawiły się na maturze z polskiego 2021? Sprawdź tematy wypracowań.

    Matura 2021 – arkusze CKE, kiedy wyniki

    Matura 2021 – arkusze CKE. Kiedy poznamy zadania z tegorocznych matur oraz wyniki egzaminów?

    Matura 2021 - harmonogram egzaminów

    Matura 2021 - przedstawiamy terminy egzaminów. Matury zaczynają się już 4 maja i potrwają do 20 maja 2021 roku. Sprawdź harmonogram dzień po dniu.

    Matura 2021 – jakie przedmioty najczęściej wybierają maturzyści?

    Matura 2021 - jakie przedmioty na poziomie rozszerzonym najczęściej zdają tegoroczni maturzyści? Co trzeba zdać na maturze?

    Druga dawka szczepienia dla nauczycieli a matury

    Szczepienia nauczycieli - czy druga dawka szczepienia przeciwko COVID-19 zostanie przełożona ze względu na matury?

    Od 1 maja większa dostępność obiektów sportowych. Muzea i galerie otwarte od 4 maja

    Obiekty sportowe, muzea i galerie. Z początkiem maja wchodzą w życie nowe regulacje dotyczące ograniczeń wynikających ze stanu pandemii. Zgodnie z opublikowanym 29 kwietnia rozporządzeniem Rady Ministrów, od soboty, 1 maja, na obiektach sportowych na świeżym powietrzu będzie mogło przebywać jednocześnie do 50 osób. Także od soboty na baseny oraz zamknięte obiekty sportowe mogą wrócić zorganizowane grupy dzieci i młodzieży. 4 maja działalność w reżimie sanitarnym mogą wznowić muzea, galerie sztuki oraz inne instytucje kultury prowadzące działalność wystawienniczą.

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli - czy będą powiązane z pensją minimalną?

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli - jakie są propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki? Czy wynagrodzenia nauczycieli będą powiązane z pensją minimalną lub średnim wynagrodzeniem? Czy będą podwyżki dla nauczycieli?

    Szczepienie przeciw COVID-19 bez rejestracji w majówkę

    Szczepienie przeciw COVID-19 - zaszczep się w majówkę w Warszawie bez rejestracji. Kto będzie mógł się zaszczepić? Gdzie to zrobić?

    Nowe dowody osobiste - czy są bezpieczniejsze?

    Nowe dowody osobiste zaczną być wydawane od 2 sierpnia 2021 roku. Czy są bezpieczniejsze? Czy rządowa aplikacja mObywatel ochroni nas przed kradzieżą danych osobowych?

    Systemy dla sygnalistów w gminach - badania, problemy

    Jakimi kanałami pracownicy urzędu mogą zgłaszać nieprawidłowości według deklaracji gmin? Czy ankietowane gminy dopuszczają możliwość anonimowego zgłaszania nieprawidłowości?

    Czy studenci wrócą na uczelnię w październiku 2021?

    Czy studenci wrócą na uczelnie w październiku 2021? Ministerstwo Edukacji i Nauki ma przygotowane kilka scenariuszy na naukę w roku akademickim 2021/2022.

    Fundusz Odbudowy - unijne środki dla Polski

    Fundusz Odbudowy - unijne środki dla Polski. Jakie środki dla Polski zakłada unijny budżet na lata 2021-2027? Czym jest Krajowy Plan Odbudowy?

    Szczepienie przeciwko COVID-19 osób w wieku 18-39 lat

    Rejestracja na szczepienie COVID. Od 30 kwietnia e-skierowanie na szczepienie przeciw COVID-19 będą otrzymywać osoby w wieku 39-18 lat.

    Powrót do nauki stacjonarnej w szkołach – maj 2021

    Powrót do szkół nastąpi już po majówce. Najpierw do nauki stacjonarnej wrócą klasy 1-3 szkoły podstawowej, następnie starsi uczniowie. Sprawdź harmonogram powrotu do szkół w maju 2021 roku.