Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Weksel a wykorzystanie unijnych dotacji

Weksel a wykorzystanie unijnych dotacji./ fot. Fotolia
Weksel a wykorzystanie unijnych dotacji./ fot. Fotolia
Umowa o dofinansowanie projektu stanowi dla beneficjenta najważniejszy dokument określający warunki realizacji przedsięwzięcia. Jakiekolwiek odstępstwo od jej postanowień może zostać uznane przez instytucję kontrolującą za nieprawidłowość.

Zwrotu unijnego dofinansowania Skarb Państwa może dochodzić zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i w trybie administracyjnym. Tak wynika z podjętej 6 kwietnia 2017 r. uchwały Sądu Najwyższego.

Zwrot dotacji to jedna z kar nakładanych w przypadku stwierdzenia, że beneficjent Funduszy Europejskich dopuścił się nieprawidłowości w realizacji projektu. Występuje ona wówczas, gdy beneficjent lub inny podmiot biorący udział w realizowaniu projektu naruszy przepisy prawa wspólnotowego lub prawa krajowego.

Przez pojęcie "przepisy prawa" należy rozumieć wiele aktów prawa wspólnotowego (np. rozporządzenia, dyrektywy) i prawa krajowego (np. ustawy, rozporządzenia) oraz postanowienia innych dokumentów nakładających na beneficjenta określone obowiązki (np. umowa o dofinansowanie projektu, wytyczne Instytucji Zarządzającej lub wytyczne Ministra Rozwoju Regionalnego itp.).

Umowa o dofinansowanie projektu stanowi dla beneficjenta najważniejszy dokument określający warunki realizacji przedsięwzięcia. Jakiekolwiek odstępstwo od jej postanowień może zostać uznane przez instytucję kontrolującą za nieprawidłowość.

Wystąpienie nieprawidłowości niekoniecznie musi wynikać z działań beneficjenta realizującego współfinansowany projekt. Taka sytuacja może wystąpić wskutek naruszenia przepisów prawa przez inny podmiot zaangażowany w realizację projektu, np. wybranego podwykonawcę. Jednakże ostateczną odpowiedzialność za nieprawidłowe działania ponosi beneficjent, ponieważ to właśnie on jest zobowiązany do prawidłowej realizacji przedsięwzięcia.

Administracyjna procedura zwrotu

Co do zasady procedurę zwrotu unijnej dotacji określają przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), a w szczególności jej art. 207 ust. 9-12. Przepis ten wskazuje, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur lub pobrane nienależnie (w nadmiernej wysokości) podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji (określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki) na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Krąg podmiotów uprawnionych i zobowiązanych do wydawania decyzji jest szeroki. Decyzję wydaje organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (dalej: u.z.p.r.). Ponadto do wydawania takich decyzji instytucja zarządzająca lub instytucja pośrednicząca może upoważnić instytucję wdrażającą, będącą jednostką sektora finansów publicznych. Podstawą upoważnienia jest porozumienie lub umowa określone w art. 27 i 32 u.z.p.r.

Artykuł 207 u.f.p. przekazuje sprawy o zwrot dofinansowania unijnego, które są ze swej istoty sprawami cywilnymi, na drogę postępowania administracyjnego. W konsekwencji należałoby przyjąć, że regulacja ta wyklucza możliwość rozpoznawania spraw o zwrot dofinansowania ze środków unijnych przez sądy powszechne.

A co, gdy jest weksel

Do takich wniosków doszedł też Sąd Okręgowy, który postanowieniem z 17 sierpnia 2016 r. odrzucił pozew Skarbu Państwa o zwrot przez beneficjenta unijnego dofinansowania w wysokości przekraczającej 877 tys. zł. W uzasadnieniu swojego orzeczenia sąd I instancji wskazał, że skoro - zgodnie z art. 207 u.f.p. - w tych sprawach właściwa jest droga administracyjna, to jednocześnie wykluczona jest droga dochodzenia takich roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Sprawa trafiła do Sądu Apelacyjnego, który powziął w sprawie istotne wątpliwości. Te dotyczyły kwestii, czy art. 207 u.f.p. wpływa także na dopuszczalność drogi sądowej w sprawach o zapłatę weksla zabezpieczającego roszczenie o zwrot nieprawidłowo wykorzystanych środków unijnych. Wątpliwości te znalazły swój wyraz w skierowanym do Sądu Najwyższego pytaniu: "Czy wobec przewidzianego w art. 207 u.f.p. trybu wydania decyzji administracyjnej dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o zwrot przez beneficjenta nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania przyznanego na podstawie umowy i w oparciu o weksel gwarancyjny zabezpieczający tę wierzytelność?".

Możliwe dwie drogi

Odpowiedzi na tak postawione pytanie udzielił SN w uchwale z 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt III CZP 117/16). Przede wszystkim wskazał w niej, że zobowiązania wekslowe różnią się od pozostałych stosunków zobowiązaniowych tym, że z ich treści nie wynika (tak jak np. w przypadku sprzedaży czy darowizny) przyczyna zaciągnięcia zobowiązania. "W przypadku zobowiązań wekslowych tkwi ona w innym stosunku prawnym, ze względu na który zobowiązanie wekslowe zostało zaciągnięte" - podkreślił sąd.

Wystawienie weksla ma na celu albo nowację istniejącego zobowiązania wystawcy albo też zabezpieczenie takiego zobowiązania już istniejącego lub mogącego powstać w przyszłości na gruncie określonego stosunku cywilnoprawnego. W pierwszym przypadku z chwilą wystawienia weksla zobowiązanie cywilne wystawcy wygasa. W drugim, gdy wystawienie weksla ma na celu zabezpieczenie wierzytelności, zobowiązanie cywilne wystawcy nie wygasa, lecz istnieje nadal. Oznacza to, że wierzycielowi przysługuje, obok roszczenia pierwotnego wynikającego ze stosunku cywilnoprawnego, nowe roszczenie oparte na wekslu. Oczywiście przedmiot obu roszczeń jest ten sam i zaspokojenie wierzyciela następuje tylko raz, przy czym z chwilą zaspokojenia wygasa zobowiązanie dłużnika i wierzyciel powinien zwrócić mu weksel (por. uchwała SN z 7 stycznia 1967 r., sygn. akt III CZP 19/66).

Sąd zwrócił także uwagę, że obowiązek wystawienia weksla jako zabezpieczenia umowy o dofinansowanie z funduszy EU wynika także z przepisów prawa. Między innymi z rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 18 grudnia 2009 r. w sprawie warunków i trybu udzielania i rozliczania zaliczek oraz zakresu i terminu składania wniosków o płatność w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

"Przyjęcie, że zastosowanie art. 207 ust. 9-12a u.f.p. rozciąga się na sprawy o zapłatę weksla, wystawionego w celu zabezpieczenia roszczenia o zwrot dofinansowania przewidzianego w umowie o dofinansowanie, na kwotę podlegającą zwrotowi zgodnie z tą umową, oznaczałoby w istocie zanegowanie stosowania weksla do zabezpieczenia tego roszczenia" - wywodził SN. Wskazał jednocześnie, że posłużenie się wekslem do zabezpieczenia tego roszczenia utraciłoby bowiem sens, gdyż weksel może spełniać należycie swe funkcje tylko wtedy, gdy istnieje możliwość dochodzenia zapłaty na jego podstawie w trybie uproszczonym dostępnym wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. "W postępowaniu administracyjnym, którego dotyczą przepisy art. 207 ust. 9-12a u.f.p., weksel mógłby spełniać jedynie funkcję dowodową, o znaczeniu nie większym niż inne dokumenty" - podkreślił Sąd Najwyższy.

W konsekwencji uznał, że przewidziany w art. 207 ust. 9-12a u.f.p. administracyjny tryb zwrotu środków przeznaczonych do realizacji programów finansowanych z funduszy europejskich nie wyłącza możliwości zabezpieczenia wekslem roszczenia o zwrot tych środków i drogi sądowej do dochodzenia zapłaty weksla.

Michał Cyrankiewicz

dziennikarz specjalizujący się w tematyce samorządowej

Podstawy prawne

  • art. 207 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 1529)

  • art. 27, art. 32 ustawy 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1376; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 1475)

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności (PDF)
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności (PDF)
Tylko teraz
29,00 zł
39,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Bon edukacyjny 500 zł w gminach
    Wadowice wypłacają uczniom po 500 zł na potrzeby edukacyjne.
    DGP: Profesor złapany na plagiacie straci tytuł [zmiany w prawie]
    Profesorowie, którzy dopuścili się plagiatu, nie mogą już spać spokojnie. Parlament kończy prace nad ustawą, która wprowadzi możliwość odebrania tytułu naukowego za naruszenie praw autorskich.
    Zmiany w przepisach o służbie wojskowej kobiet w 2023 r. [rozporządzenie o kwalifikacji wojskowej]
    Ministerstwo Obrony Narodowej planuje zmiany w przepisach o kwalifikacji wojskowej kobiet. Prace nad rozporządzeniem w tej sprawie mają zakończyć się do końca 2022 roku.
    Co się zmieni w szkole w 2023 r.? Nowelizacja Prawa oświatowego
    Lex Czarnek 2.0. kompleksowo reguluje zasady działania w szkole organizacji pozaszkolnych.
    Jak złożyć wniosek o dodatek elektryczny przez ePUAP? [Krok po kroku]
    Jak złożyć wniosek o dodatek elektryczny przez ePUAP? [Krok po kroku]
    BGK: wzrost premii termomodernizacyjnej i remontowej od 1 grudnia 2022 r. Premia MZG.
    Od czwartku, 1 grudnia wzrasta wysokość premii termomodernizacyjnej i remontowej udzielanej przez Bank Gospodarstwa Krajowego na poprawę efektywności energetycznej budynków.
    Nowelizacja Prawa oświatowego a nauczanie domowe
    Nowelizacja ustawy Prawo oświatowe nie likwiduje możliwości przechodzenia uczniów na nauczanie domowe, lecz doprecyzowuje przepisy – mówił w czwartek w Sejmie wiceminister edukacji i nauki Dariusz Piontkowski, zauważając, że wokół noweli narosło wiele nieprawdziwych informacji.
    Ministerstwo Klimatu: Instrukcja wypełniania wniosku o dodatek elektryczny [aktywny wzór od 1 grudnia 2022 r.]
    Ministerstwo Klimatu przygotowało instrukcja wypełniania wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego [aktywny wzór od 1 grudnia 2022 r.].
    Ifosfamid - skutki chemioterapii mogą odczuwać wnuki [Badania]
    Ifosfamid, powszechnie stosowany w leczeniu chorób nowotworowych może szkodzić nie tylko pacjentom, którzy dzięki niemu przeżyli, ale także ich dzieciom i wnukom – informuje pismo „iScience”.
    Prof. Czupryniak: mini-kompendium o cukrzycy [wywiad]
    Podczas pandemii zmniejszyła się nasza aktywność fizyczna, wiele osób przytyło. A kiedy się tyje, to jest duża szansa rozwoju cukrzycy typu 2. W Polsce liczba osób leczonych z powodu cukrzycy i realizujących recepty wynosi ponad 2,5 mln – powiedział PAP prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
    R.Fogiel: 2,7 mld zł w 2023 r. na telewizję publiczną to realizacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego [35% waloryzacja]
    Przyjęta przez sejmową komisję finansów poprawka zwiększająca dofinansowanie dla telewizji publicznej do 2,7 mld zł wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2009 roku, w którym uznano, że jeśli są zwolnienia z abonamentu, to należy je wyrównać - powiedział poseł PiS Radosław Fogiel.
    Komunikat MKiŚ: Pompy ciepła i instalacje fotowoltaiczne a dodatek elektryczny [1 grudnia 2022 r.]
    Od czwartku, 1 grudnia br. do 1 lutego 2023 r. można składać wnioski o dodatek elektryczny - przypomina Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dodatek w wysokości 1000 zł lub 1500 zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym zużywającym prąd do ogrzewania, będzie on wypłacany do 31 marca 2023 r.
    Kalkulator: Od 1 grudnia 2022 r. obowiązek oszczędzania prądu w JST [zasady]
    Jak urzędy oszczędzają prąd? Wykręcone żarówki, zabrane czajniki, odkurzanie raz w tygodniu, windy tylko dla petentów.
    Czy wniosek o refundację VAT od gazu będzie można złożyć przez Internet? Co z PIT? [prace w Sejmie]
    Projektowane przepisy o zwrocie VAT od gazu nie przewidują możliwości składania wniosków do gmin przez Internet. W czasie prac w komisji sejmowej pojawiła się propozycja, aby dodać taką możliwość do ostatecznej wersji ustawy.
    Zwrot podatku VAT tylko dla ogrzewających gazem domy i mieszkania. Nie ma zwrotu za gaz do gotowania i podgrzewania wody
    Cena gazu w 2023 r. wzrośnie o podatek VAT (zwiększenie stawki do 23%). Rząd zapowiedział, że 300 000 rodzin otrzyma zwrot VAT od pieniędzy wydanych na gaz. Dotyczy to jednak tylko osób ogrzewających gazem domy i mieszkania.
    Jak otrzymać zwrot VAT od gazu? Kiedy wniosek? Do kogo? Jaka kwota zwrotu?
    Gaz musi być wykorzystywany do ogrzewania mieszkania/domu. Nie ma refundacji VAT ceny gazu wykorzystywanego w kuchni (go gotowania) i łazience (do podgrzewania wody).
    1500 zł dodatku elektrycznego po wykazaniu zużycia 5000 kWh+ w 2021 r. [aktywny wzór]
    Warunkiem otrzymania 1500 zł dodatku elektrycznego jest wykazanie zużycia prądu 5000 kWh+ w 2021 r.
    Czy użytkownicy liczników przedpłatowych mogą korzystać z taniego prądu 79 groszy/kWh?
    Użytkownicy liczników przedpłatowych spełniający przesłanki uznania za odbiorcę uprawnionego, mogą korzystać od 1 grudnia 2022 r. z taniego prądu według stawki 79 groszy/kWh.
    W urzędach zakaz ładowania komórek, wykręcone żarówki, zabrane czajniki i monitory, winda dla petentów, odkurzanie raz w tygodniu
    Zakaz ładowania telefonów komórkowych przez pracowników, zmniejszenie liczby lodówek i czajników elektrycznych i ograniczenie sprzątania urzędów po godzinach pracy – to tylko niektóre sposoby lokalnych włodarzy na zmniejszenie zużycia prądu, do którego zobowiązani są od jutra – podał w środę "DGP". O sposobach oszczędzania prądu informują też urzędnicy. Anonimowo.
    DGP: Niektóre dodatki węglowe będą wypłacone w styczniu 2023 r. [zmiana przepisów]
    Gminy będą miały dwa miesiące na przyznanie świadczenia w przypadku wniosków złożonych w listopadzie. Część osób może więc otrzymać dodatek węglowy w 2023 r.
    Prof. Czarnobilska: przez smog mamy problemy z leczeniem alergii i astmy
    Przez smog muszę intensyfikować leczenie alergiczne – mówi prof. Ewa Czarnobilska ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, dodając, że teraz przyjmuje o 50 proc. pacjentów więcej niż zwykle.
    Nie przegap terminu! Dodatek węglowy, do pelletu, gazu, oleju, drewna, na zakup węgla, „tani prąd”. Dokumenty tylko do 30 listopada 2022 r.
    W środę, 30 listopada br. mija termin złożenia oświadczenia uprawniającego do korzystania w 2023 r. z energii elektrycznej w cenie 785 zł za MWh. Dotyczy to np. samorządów, mniejszych firm. Mija też w środę termin składania przez odbiorców wrażliwych wniosków o dodatki na zakup opału.
    Czy oświadczenie o tanim prądzie można złożyć przez ePUAP [PGE]
    Oświadczenie odbiorcy uprawnionego można złożyć przez ePUAP np. w PGE. Trzeba zaadresować pismo na PGE OBRÓT SPÓŁKA AKCYJNA (35-959 RZESZÓW, WOJ. PODKARPACKIE postępując zgodnie z instrukcją przekazaną przez PGE.
    Tani prąd: Czy wynajmujący może udostępnić najemcy prąd za 79 groszy/kWh?
    Spółka z o.o. jest właścicielem galerii handlowej. Do galerii energia elektryczna dostarczana jest poprzez jedno przyłącze energetyczne. Umowa z dostawcą prądu jest na spółkę z o.o. Czy spółka z o.o. może złożyć oświadczenie odbiorcy uprawnionego? I udostępnić prąd najemcom według stawki 79 groszy kWh (refaktura)? Spółka z o.o. jest MŚP. Główny wpis do PKD, to: „68, 20, Z, WYNAJEM I ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI WŁASNYMI LUB DZIERŻAWIONYMI”.
    Farmaceuci wystawią skierowania na szczepienia przeciwko grypie
    Przygotujemy przepisy umożliwiające farmaceutom wystawianie skierowań na szczepienia przeciwko grypie – zadeklarował we wtorek szef MZ Adam Niedzielski. Dodał, że konieczna jest w tym celu zmiana legislacyjna, więc nie jest jasne, czy takie przepisy wejdą w życie w tym sezonie.