Kategorie

Koronawirus a samorządowe przepisy porządkowe

Koronawirus a samorządowe przepisy porządkowe
Przyznana organom wykonawczym gmin kompetencja do określania szczególnych form udzielania pomocy dla lokalnej społeczności na potrzeby zapewnienia ochrony w sytuacji kryzysowej budzi wiele wątpliwości prawnych.
Reklama

Konieczność przeciwdziałania rozprzestrzeniania się koronawirusa wymusiła wprowadzenie szczególnych rozwiązań prawnych, umożliwiających podejmowanie działań minimalizujących zagrożenie dla zdrowia publicznego. Wskutek tego w dniu 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych[1], która zmieniła regulacje aż piętnastu ustaw.

Powyższa sytuacja nie pozostała bez wpływu także na działalność jednostek samorządu terytorialnego. W ustawie przyznano organom wykonawczym gmin kompetencje do wydawania przepisów porządkowych w tym zakresie. Zgodnie z art. 24 pkt 2 ustawy o COVID-19, który znowelizował ustawę o zarządzaniu kryzysowym dodając do niej art. 21b ust. 1 w brzmieniu[2]: „Na potrzeby zapewnienia ochrony lokalnej społeczności w sytuacji kryzysowej lub możliwości wystąpienia sytuacji kryzysowej wójt, burmistrz, prezydent miasta określa szczególne formy udzielania pomocy dla lokalnej społeczności”. Powyższy przepis budzi szereg wątpliwości. W pierwszej kolejności należy wskazać na jego stosunek do ogólnej regulacji zawartej w art. 40 i 41 ustawy o samorządzie gminnym[3]. Nie jest jasne czy przywołaną regulację należy traktować jako lex specialis do przepisów u.s.g., czy jako odrębny akt, wyłączony spod ogólnej regulacji ustanowionej dla podejmowania przepisów porządkowych. W związku z tym pojawia się także pytanie czy organy wykonawcze gmin mogą wydawać w tym zakresie także akty porządkowe na podstawie art. 41 ust. 2 u.s.g., czy wyłącznie akty wydane na podstawie art. 21b ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym.

Polecamy: Ekskluzywny pakiet – Komentarze Złota seria

Pierwsze gminy już skorzystały z przyznanych uprawnień i wydały akty porządkowe. Przykładowo, Wójt Gminy Boćki czasowo zawiesił handel na targowisku[4]. Z kolei Burmistrz Nowego Tomyśla wprowadził zdecydowanie szerszą regulację, obejmującą m.in. zakaz organizowania imprez kulturalnych i sportowych z udziałem społeczeństwa czy wstępu do określonych budynków[5]. Należy jednak zauważyć, że powyższe akty – mimo, że dotyczą tej samej kwestii (regulują zakazy związane z przeciwdziałaniem rozprzestrzenianiu się COVID-19) – zostały wydane na podstawie innych ustaw i w innym trybie. Zarządzenie Wójta Gminy Boćki zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 11 i art. 30 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 24 pkt 2 ustawy o COVID-19, natomiast zarządzenie Burmistrza Nowego Tomyśla wydano wyłącznie na podstawie art. 41 ust. 2 u.s.g. Jednocześnie, pierwszy z aktów nie podlegał zatwierdzeniu przez radę gminy, natomiast drugi został zatwierdzony w drodze uchwały[6]. Oznacza to, że pierwsze z przywołanych zarządzeń stanowi odrębny rodzaj aktu, wydawany na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym (znowelizowanej ustawą o COVID-19) i niewymagający zatwierdzenia, natomiast drugi z nich jest typowym aktem porządkowym.

Reklama

Istotne wątpliwości budzi zarządzenie Burmistrza Nowego Tomyśla, które ze względu na przywołaną w nim podstawę prawną należy zakwalifikować jako typowy akt prawa miejscowego o charakterze porządkowym. Akty porządkowe, zgodnie z art. 40 ust. 3 u.s.g., muszą spełniać określone cechy. Po pierwsze, mogą być wydawane wyłącznie w zakresie „nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących”. Przedmiotowa materia została uregulowana w art. 21b ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, więc ta przesłanka nie została spełniona. Po drugie, przepisy porządkowe wydawane są w celu ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, chodzi tutaj o „normowanie sytuacji lokalnych o charakterze szczególnym, nadzwyczajnym, co do których brak regulacji przepisami ogólnopaństwowymi[7]. Zagrożenie rozprzestrzeniania się koronawirusa nie jest sprawą lokalną (raczej ponadpaństwową). Z tego powodu podejmowane zarządzeń porządkowych w tym zakresie na podstawie art. 41 ust. 2 u.s.g. wywołuje poważne zastrzeżenia.

Opisana sytuacja obrazuje, że organy samorządowe w sposób niejednolity korzystają z przyznanych im uprawnień. Powyższe jest wynikiem lakonicznej regulacji ustawowej, która budzi wątpliwości co do tego czy stanowi ona lex specialis do ogólnej regulacji zawartej w art. 40 i 41 u.s.g., czy może wprowadza nowy rodzaj aktu porządkowego, który jest wyłączony z ogólnych uregulowań zawartych w ustawie samorządowej (np. nie dotyczy go obowiązek zatwierdzania). Należy również zwrócić uwagę na brak analogicznej regulacji w odniesieniu do pozostałych jednostek samorządowych. Wyłącznie organom wykonawczym gmin przyznano kompetencje do stanowienia aktów określających szczególne formy udzielania pomocy dla społeczności.

Organy samorządowe wprowadzając specjalne regulacje prawne na czas trwania sytuacji kryzysowej muszą także pamiętać o obowiązku respektowania innych przepisów powszechnie obowiązujących. Regulacje lokalne nie mogą być sprzeczne z przepisami zawartymi w aktach hierarchicznie wyższych. Uprawnienia przyznane w tym zakresie nie pozwalają np. na samodzielne wyznaczanie przez organy wykonawcze gmin kar grzywny za naruszenie ustanowionych przepisów. W tej sytuacji, podobnie jak w przypadku pozostałych aktów porządkowych, organy mogą jedynie odsyłać do trybu i zasad określonych w prawie o wykroczeniach.

Stworzenie regulacji prawnych w tym zakresie może budzić istotne wątpliwości prawne. W tym zakresie służymy merytorycznym wsparciem.

Maria Jędrzejczak

Doktor nauk prawnych, absolwentka kierunku prawo (2016) i administracja (2012) na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizuje się w prawie administracyjnym. Autorka kilkudziesięciu publikacji w czasopismach punktowanych i monografiach wieloautorskich, także zagranicznych, oraz współautorka podręcznika do konwersatoriów z legislacji administracyjnej. Redaktor naczelna oraz zastępca redaktora naczelnego w dwóch prawniczych czasopismach naukowych. Stypendystka Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia w nauce oraz finalistka kilku ogólnopolskich konkursów prawniczych. W 2018 roku odbyła staż na Wydziale Prawa Uniwersytetu Oksfordzkiego.

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl


[1] Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374); dalej jako: ustawa o COVID-19.

[2] Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1398 z późn. zm.).

[3] Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.), dalej jako: u.s.g.

[4] Zarządzenie nr 11/2020 Wójta Gminy Boćki z dnia 18 marca 2020 r. w sprawie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się wirusa COVID-19 poprzez czasowe zawieszenie handlu na targowisku w Boćkach (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z 2020 r. poz. 1591).

[5] Zarządzenie porządkowe nr 257/2020 Burmistrza Nowego Tomyśla z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie wprowadzenia przepisów porządkowych, związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz innych chorób zakaźnych na terenie Gminy Nowy Tomyśl (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2020 r. poz. 2781).

[6] Uchwała nr XXI/256/2020 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie zatwierdzenia zarządzenia porządkowego nr 257/2020 Burmistrza Nowego Tomyśla z dnia 12marca 2020 r. w sprawie wprowadzenia przepisów porządkowych, związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz innych chorób zakaźnych na terenie Gminy Nowy Tomyśl (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2020 r. poz. 2781).

[7] Wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2014 r., III SA/Łd 355/14, LEX nr 1550316.

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    7 maja 2021
    Zakres dat:

    Matura z angielskiego 2021 [ARKUSZ CKE]

    Matura z angielskiego 2021 – arkusz CKE. Czy matura podstawowa z angielskiego był trudna? Pobierz arkusz i sprawdź.

    Przecieki na maturze 2021?

    Przecieki na maturze 2021. Pojawiają się liczne informacje, że na maturze z polskiego i z matematyki mogło dojść do przecieku. CKE złożyła zawiadomienie do prokuratury.

    Matura 2021: Czy były przecieki?

    Przecieki matura 2021. Nie milkną głosy, że na egzaminie maturalnym mogło dojść do przecieku. Co na to MEiN i CKE?

    Matura z matematyki 2021 – arkusz, odpowiedzi

    Matura z matematyki 2021 – prezentujemy arkusz CKE i odpowiedzi. Co na maturze 2021? Z jakimi zadaniami musieli się zmierzyć maturzyści?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje? Minister Edukacji i Nauki Przemysław Czarnek odniósł się do możliwości szczepień na koronawirusa dzieci i młodzieży.

    Powrót do szkół 2021 - harmonogram, rozporządzenie

    Kiedy uczniowie wracają do szkół? W Dzienniku Ustaw ukazało się już rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki. Przedstawiamy harmonogram powrotu do nauki stacjonarnej.

    Matura z polskiego 2021 – arkusz CKE

    Matura 2021 z polskiego - arkusz CKE. Co na maturze 2021? Sprawdź jakie zadania, lektury i tematy rozprawek maturalnych pojawiły się na egzaminie. Pobierz arkusz.

    Matura z polskiego 2021 – tematy rozprawek

    Matura z polskiego 2021 – tematy rozprawek. Jakie lektury pojawiły się na maturze z polskiego 2021? Sprawdź tematy wypracowań.

    Matura 2021 – arkusze CKE, kiedy wyniki

    Matura 2021 – arkusze CKE. Kiedy poznamy zadania z tegorocznych matur oraz wyniki egzaminów?

    Matura 2021 - harmonogram egzaminów

    Matura 2021 - przedstawiamy terminy egzaminów. Matury zaczynają się już 4 maja i potrwają do 20 maja 2021 roku. Sprawdź harmonogram dzień po dniu.

    Matura 2021 – jakie przedmioty najczęściej wybierają maturzyści?

    Matura 2021 - jakie przedmioty na poziomie rozszerzonym najczęściej zdają tegoroczni maturzyści? Co trzeba zdać na maturze?

    Druga dawka szczepienia dla nauczycieli a matury

    Szczepienia nauczycieli - czy druga dawka szczepienia przeciwko COVID-19 zostanie przełożona ze względu na matury?

    Od 1 maja większa dostępność obiektów sportowych. Muzea i galerie otwarte od 4 maja

    Obiekty sportowe, muzea i galerie. Z początkiem maja wchodzą w życie nowe regulacje dotyczące ograniczeń wynikających ze stanu pandemii. Zgodnie z opublikowanym 29 kwietnia rozporządzeniem Rady Ministrów, od soboty, 1 maja, na obiektach sportowych na świeżym powietrzu będzie mogło przebywać jednocześnie do 50 osób. Także od soboty na baseny oraz zamknięte obiekty sportowe mogą wrócić zorganizowane grupy dzieci i młodzieży. 4 maja działalność w reżimie sanitarnym mogą wznowić muzea, galerie sztuki oraz inne instytucje kultury prowadzące działalność wystawienniczą.

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli - czy będą powiązane z pensją minimalną?

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli - jakie są propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki? Czy wynagrodzenia nauczycieli będą powiązane z pensją minimalną lub średnim wynagrodzeniem? Czy będą podwyżki dla nauczycieli?

    Szczepienie przeciw COVID-19 bez rejestracji w majówkę

    Szczepienie przeciw COVID-19 - zaszczep się w majówkę w Warszawie bez rejestracji. Kto będzie mógł się zaszczepić? Gdzie to zrobić?

    Nowe dowody osobiste - czy są bezpieczniejsze?

    Nowe dowody osobiste zaczną być wydawane od 2 sierpnia 2021 roku. Czy są bezpieczniejsze? Czy rządowa aplikacja mObywatel ochroni nas przed kradzieżą danych osobowych?

    Systemy dla sygnalistów w gminach - badania, problemy

    Jakimi kanałami pracownicy urzędu mogą zgłaszać nieprawidłowości według deklaracji gmin? Czy ankietowane gminy dopuszczają możliwość anonimowego zgłaszania nieprawidłowości?

    Czy studenci wrócą na uczelnię w październiku 2021?

    Czy studenci wrócą na uczelnie w październiku 2021? Ministerstwo Edukacji i Nauki ma przygotowane kilka scenariuszy na naukę w roku akademickim 2021/2022.

    Fundusz Odbudowy - unijne środki dla Polski

    Fundusz Odbudowy - unijne środki dla Polski. Jakie środki dla Polski zakłada unijny budżet na lata 2021-2027? Czym jest Krajowy Plan Odbudowy?

    Szczepienie przeciwko COVID-19 osób w wieku 18-39 lat

    Rejestracja na szczepienie COVID. Od 30 kwietnia e-skierowanie na szczepienie przeciw COVID-19 będą otrzymywać osoby w wieku 39-18 lat.

    Powrót do nauki stacjonarnej w szkołach – maj 2021

    Powrót do szkół nastąpi już po majówce. Najpierw do nauki stacjonarnej wrócą klasy 1-3 szkoły podstawowej, następnie starsi uczniowie. Sprawdź harmonogram powrotu do szkół w maju 2021 roku.

    Odbiór świadectw ukończenia liceum lub technikum 2021

    Odbiór świadectw ukończenia liceum lub technikum 2021. Jak powinno to wyglądać w obecnym roku szkolnym?

    Uproszczona rekrutacja na zagraniczne uczelnie w 2021 r.

    Rekrutacja na studia za granicą - jakie ułatwienia dla polskich studentów przygotowały zagraniczne uczelnie?

    Paszporty covidowe od czerwca 2021 r.?

    Paszport covidowy - czym jest? Od kiedy ma wejść w życie? Czy cyfrowe zaświadczenia o szczepieniu ułatwią wakacyjne podróże w UE?

    Edukacja domowa – dla kogo, jak wygląda?

    Edukacja domowa – czym jest? Jak zacząć? Czy potrzebna jest opinia poradni? Jakie zmiany w nauczaniu domowym wejdą w życie w 2021 r.?