REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zasiedzenie a użytkowanie wieczyste

Zasiedzenie a użytkowanie wieczyste./ fot. Fotolia
Zasiedzenie a użytkowanie wieczyste./ fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Samoistny posiadacz nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste może nabyć jej własność przez zasiedzenie. Konsekwencją tego jest to, że ustanowione na takim gruncie prawo użytkowania wieczystego wygasa.

Przez zasiedzenie można nabyć tylko to prawo, dla którego ustawa przewiduje zasiedzenie jako jedną z form jego nabycia, oraz pod warunkiem, że posiadanie zasiadującego spełnia wszystkie przesłanki ustawowe. Treść prawa własności różni się istotnie od treści użytkowania wieczystego. Ten, kto posiada nieruchomość jak właściciel, nabywa jej własność. Ten, kto posiada nieruchomość w zakresie treści użytkowania wieczystego, nabywa użytkowanie wieczyste. Do takich wniosków doszedł Sąd Najwyższy w uchwale z 9 grudnia 2016 r. (sygn. akt III CZP 57/16).

REKLAMA

Gmina, użytkownik, posiadacz

W rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy sprawie stronami była gmina - właściciel gruntu, jego użytkownik wieczysty oraz posiadacz samoistny, który władał częścią nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste. Ten ostatni wystąpił do sądu, że nabył - w drodze zasiedzenia - własność części nieruchomości, którą władał. Sad I instancji uznał, że przesłanki z art. 172 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) wymagane dla stwierdzenia zasiedzenia prawa własności nieruchomości zostały spełnione. Stwierdził, że zasiedzeniu nie stało na przeszkodzie obciążenie gruntu prawem użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, gdyż ograniczenie możliwości nabycia własności nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym w drodze zasiedzenia może nastąpić tylko na mocy przepisu szczególnego, a takiego brak. Uznał, że w następstwie ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie czynności prawnej nie można przyznać szerszego zakresu ochrony. Wskazał, że skoro skutkiem zasiedzenia jest wygaśnięcie prawa własności, to odpowiednio wygasa również prawo użytkowania wieczystego. Sąd Rejonowy stwierdził także, że wnioskodawcy byli posiadaczami samoistnymi w złej wierze, gdyż pozostawali w błędnym, aczkolwiek usprawiedliwionym, przekonaniu, że prawo do spornej części nieruchomości im przysługuje. Sąd przyjął jako początek biegu terminu zasiedzenia pierwszą datę niewątpliwą, tj. objęcie całej nieruchomości w posiadanie przez A.D. na podstawie umowy dożywocia z 9 października 1978 r. Sąd II instancji dokonał odmiennej oceny prawnej. Odwołując się do postanowienia Sądu Najwyższego z 14 marca 2012 r. (sygn. akt II CSK 127/11) i uchwały Sądu Najwyższego z 28 marca 2014 r. (sygn. akt III CZP 8/14) stwierdził, że samoistny posiadacz nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste nie może nabyć przez zasiedzenie własności nieruchomości, tylko co najwyżej użytkowanie wieczyste.

Wątpliwości sądu kasacyjnego

Rozpatrujący wniesioną skargę kasacyjną trzyosobowy skład Sądu Najwyższego powziął w sprawie istotne wątpliwości prawne. Postanowił więc skierować do poszerzonego składu SN następujące pytanie prawne: "Czy samoistny posiadacz nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej może nabyć własność tej nieruchomości przez zasiedzenie?".

Zobacz serwis: Rozwój i promocja

W uzasadnieniu swojego pytania skład SN podkreślił, że instytucja zasiedzenia, poza ustawowymi wyjątkami, ma charakter powszechny. Obciążenie nieruchomości użytkowaniem wieczystym nie przerywa biegu zasiedzenia, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie podjęli czynności, o jakich mowa w art. 123 k.c. Ponadto, jak wskazał skład SN, użytkownikowi wieczystemu nie zostaje przekazany pełny zakres uprawnień właścicielskich, w tym dotyczących relacji prawnorzeczowych z osobami trzecimi. "Stosunek prawny użytkowania wieczystego ma charakter prawa celowego, ustanawianego w celu zrealizowania określonego zamierzenia gospodarczego. Granice uprawnień użytkownika wyznacza art. 233 i 239 k.c. oraz umowa". Z drugiej jednak strony SN zwrócił uwagę, że zasiedzenie prawa własności nieruchomości należącej do jednostki samorządu terytorialnego albo do Skarbu Państwa i obciążonej prawem użytkowania wieczystego powoduje, że zarówno prawo własności, jak i prawo użytkowania wieczystego wygasają.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Na korzyść posiadacza samoistnego

REKLAMA

Rozpatrujący pytanie prawne siedmioosobowy skład Sądu Najwyższego stanął na stanowisku, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie stoi na przeszkodzie nabyciu jej własności w drodze zasiedzenia. SN zwrócił uwagę, że funkcją zasiedzenia jest dostosowanie, pod pewnymi warunkami, stanu prawnego do układu stosunków faktycznych i ustabilizowanie stosunków prawnych. Przez zasiedzenie można nabyć prawo własności (art. 172 k.c.), służebność gruntową (art. 292 k.c.) i służebność przesyłu (art. 292 k.c. w zw. z art. 3054 k.c.). W orzecznictwie przyjęto, że przez zasiedzenie może być nabyte także użytkowanie wieczyste. W uzasadnieniu swojej uchwały siedmioosobowy skład SN podkreślił, że przepisy k.c. zawierają wyraźne przesłanki zasiedzenia własności, a wśród nich nie ma negatywnej przesłanki oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.

Oznacza to, że zawarta w k.c. regulacja zasiedzenia nie można być więc ograniczana regułą niemającą ustawowej podstawy. "Przyjęcie, że ustanowienie użytkowania wieczystego wyłącza możliwość nabycia przez zasiedzenie własności gruntu, na którym to prawo powstało, byłoby jednoznaczne z wyłączeniem spod zasiedzenia szerszego katalogu nieruchomości niż te, których dotyczyło wyłączenie w stanie prawnym obowiązującym do 1 października 1990 r. (grunty państwowe)", podkreślił SN. Wyłączenie to mogłoby bowiem objąć także nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli, jeżeli zostały oddane w użytkowanie wieczyste. Oczywiste jest, że samoistny posiadacz tej nieruchomości musi zamanifestować swoje posiadanie poprzez zajmowanie się daną działką, uprawą roślin na niej, ulepszeniami itd. Natomiast dotychczasowy właściciel ma środki prawne i czas - niemal 30 lat - aby przerwać taki stan posiadania. Jednocześnie SN zwrócił uwagę na to, że konsekwencją zasiedzenia nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste jest wygaśnięcie użytkowania wieczystego. "Nabycie prawa przez zasiedzenie powoduje, że traci je dotychczasowy uprawniony. Na takim założeniu opiera się koncepcja zasiedzenia. Nie jest ona sprzeczna z Konstytucją, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 28 października 2003 r. (sygn. akt P 3/03) i z 25 maja 1999 r. (sygn. akt SK 9/98)" - czytamy w uzasadnieniu podjętej przez SN uchwały.

Aleksandra Grabowska

dziennikarka specjalizująca się w tematyce samorządowej

Podstawa prawna

  • art. 123, art. 172, art. 233, art. 239, art. 292, art. 3054 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 459; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 1132)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
ZNP o elektronicznych dziennikach w szkołach. Rodzice oczekują odpowiedzi od nauczyciela w nocy

Dlaczego praca nauczycieli nigdy się nie kończy? Bo elektroniczne dzienniki są cały czas dostępne i rodzice piszą wiadomości do nauczycieli o różnych porach dnia i nocy, często oczekując natychmiastowej odpowiedzi.

Dodatkowe 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy na działania dla powiatów, w których planowane są zwolnienia grupowe

Są zwolnienia grupowe na rynku pracy, jest też reakcja rządowa. "Chcemy dmuchać na zimne, dlatego podjęłam decyzję, żeby prewencyjnie uruchomić dodatkowe 50 mln zł dla powiatów, w których planowane są zwolnienia grupowe" - przekazała ministra rodziny Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Podwyżka zasiłku pogrzebowego do 7000 zł już pewna. Czy jeszcze w 2024 roku?

22 kwietnia 2024 r. (w odpowiedzi na interpelację poselską) Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało, że projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - przewidujący podwyższenie kwoty zasiłku pogrzebowego z 4000 zł do 7000 zł zostanie w najbliższych dniach skierowany do opiniowania w ramach uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych.

PFRON +15%: Nowe stawki dofinansowań dla przedsiębiorców. [dopłaty do etatów osób niepełnosprawnych]

PFRON: zwiększenie stawek dofinansowań: dla stopnia znacznego kwota bazowa 2760 zł (do tej pory: 2400 zł), dla stopnia umiarkowanego kwota bazowa 1550 zł (do tej pory: 1350 zł), dla stopnia lekkiego kwota bazowa 575zł (do tej pory: 500zł)

REKLAMA

Około 6000 zł minimalnego wynagrodzenia od 1 maja 2024 r. Dla kursanta w Straży Granicznej. Ze wszystkimi stałymi dodatkami. Wyższy mnożnik kwoty bazowej [rozporządzenie MSWiA]

Opublikowany 22 kwietnia 2024 r. projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przewiduje podwyższenie mnożnika kwoty bazowej dla grupy uposażenia zasadniczego 01 w I kategorii uposażenia zasadniczego z 1,372 do 1,862, co stanowi kwotę wzrostu uposażenia zasadniczego o 1.020 zł  oraz w II kategorii z 1,322 do 1,862, co daje wzrost o 1.130 zł. Te zmiany spowodują podwyższenie uposażenia zasadniczego funkcjonariusza Straży Granicznej zaszeregowanego na stanowisku kursanta do ok. 6.000 zł (z dodatkami o charakterze stałym). 

Wenecja - od kiedy będą obowiązywać nowe zasady wjazdu, obowiązkowa rejestracja i opłata?

Aż 60 tysięcy turystów odwiedziło Wenecję w ostatnią niedzielę przed wejściem w życie nowych zasad wjazdu do historycznego centrum i rezerwacji wizyt. Ponadto w tych dniach odbyło się także Biennale Sztuki. Takich tłumów we włoskim mieście jeszcze nie było. 

Kto wygrał w drugiej turze wybory na prezydenta miasta? PKW podała wyniki

Państwowa Komisja Wyborcza podała wyniki II tury niedzielnych wyborów samorządowych. Jak wyglądają one w największych miastach?

Będzie eksplozja w Polsce? 15 000 zachorowań w Chinach. Wzrost o 1500%. Źle w Bułgarii, Czechach. I Chorwacji

Czy ta choroba eksploduje w Polsce tak jak w innych krajach. Krztusiec atakuje coraz więcej krajów.

REKLAMA

Min. edukacji B. Nowacka: W najbliższym roku szkolnym nie będzie HIT, WOS i edukacji obywatelskiej

Min. B. Nowacka Nowacka odrzuciła pomysł ZNP co do przywrócenia WOS na rok szkolny 2024/2025. Krótko stwierdziła: To byłby chaos.

Wniosek o bon energetyczny będą przyjmowały gminy do 31 października 2024 r. Sprawdź, czy przysługuje Ci nowe świadczenie!

Bon energetyczny jako nowe świadczenie pieniężne ma być przyznawany na wniosek beneficjenta złożony do końca października 2024 r. Obsługą bonu będą zajmowały się gminy i to tam należy kierować swoje kroki, by przejść całą procedurę. Szczegóły dotyczące składania wniosku zawiera ustawa, która właśnie ujrzała światło dzienne. Sprawdź, czy bon energetyczny jest dla Ciebie!

REKLAMA