Kategorie

Kiedy można zwolnić pracownika samorządowego mianowanego

Jarosław Żarowski
Samorządowi pracownicy mianowani korzystają ze szczególnej ochrony stosunku pracy. Trudniej jest ich zwolnić niż osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę.

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (dalej: ustawa o pracownikach samorządowych), która obowiązuje od początku 2009 r., nie przewiduje mianowania jako podstawy nawiązania stosunku pracy w samorządach. Przed 2009 rokiem, zgodnie z wówczas obowiązującą ustawą z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (dalej: stara ustawa o pracownikach samorządowych), pracownicy samorządowi byli zatrudniani na podstawie mianowania na stanowiskach określonych w statucie gminy lub związku międzygminnego.

Z początkiem 2012 r. stosunki pracy pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie mianowania zostaną przekształcone w stosunki pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Stosunek pracy pracownika samorządowego mianowanego może zostać rozwiązany:

● z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia,

● bez wypowiedzenia (czyli natychmiast),

● za porozumieniem stron.

Rozwiązanie z okresem wypowiedzenia

Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia może nastąpić w przypadku:

● likwidacji lub reorganizacji jednostki, w której pracuje, jeżeli nie jest możliwe przeniesienie go na inne stanowisko,

● niezawinionej utraty uprawnień do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku,

● stwierdzenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych trwałej niezdolności do pracy na zajmowanym stanowisku, jeżeli nie jest możliwe przeniesienie go na inne stanowisko,

● nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury,

● utraty nieposzlakowanej opinii,

● złożenia wypowiedzenia przez pracownika

– art. 55 ust. 1 i 10 ustawy o pracownikach samorządowych.

Przejawem wzmocnionej ochrony stosunku pracy pracowników samorządowych mianowanych jest przede wszystkim to, że (inaczej niż w przypadku zatrudnionych na podstawie umowy o pracę) katalog przyczyn, które umożliwiają rozwiązanie stosunku pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, został określony wyczerpująco. Kolejna różnica jest taka, że okres wypowiedzenia stosunku pracy pracownika samorządowego mianowanego wynosi zawsze 3 miesiące.

Niezawiniona utrata uprawnień do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku może nastąpić przede wszystkim wtedy, gdy pracownik utraci niezbędne uprawnienia z powodu stanu zdrowia.

Zwolnienie na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) jest dopuszczalne, jeżeli stwierdzono w nim:

● trwałą i całkowitą niezdolność do pracy lub

● trwałą i częściową niezdolność do pracy polegającą na niemożności wykonywania pracy takiego rodzaju, jaką dany pracownik wykonuje.

Z kolei rozwiązanie stosunku pracy z powodu nabycia prawa do renty może nastąpić, gdy rentę przyznano z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy.

Nie ma przepisów precyzujących pojęcie „nieposzlakowana opinia” ani też wyjaśniających, według jakich kryteriów, w jaki sposób stwierdzać, czy dany pracownik ją utracił. Przesłanka ta ma więc de facto charakter oceny. Utrata nieposzlakowanej opinii jest powodem umożliwiającym rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym dopiero od 2009 roku. Stara ustawa o pracownikach samorządowych takiej możliwości nie dawała.

Rozwiązanie natychmiastowe z winy pracownika

Stosunek pracy pracownika samorządowego mianowanego może zostać rozwiązany bez wypowiedzenia z jego winy (tzw. zwolnienie dyscyplinarne) w przypadku:

● ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych,

● popełnienia przez pracownika w czasie trwania stosunku pracy przestępstwa uniemożliwiającego dalsze jego zatrudnienie, jeżeli jest ono oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,

● zawinionej utraty przez pracownika uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku

– art. 55 ust. 5 ustawy o pracownikach samorządowych.

Reklama

Katalog przyczyn umożliwiających tzw. zwolnienie dyscyplinarne pracowników samorządowych mianowanych od 2009 roku jest taki sam, jak określony w ustawie z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.) dla pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Reklama

Przepisy nie precyzują pojęcia „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych”. Pomocne mogą być w tym względzie liczne orzeczenia Sądu Najwyższego (dalej: SN), które zostały wydane w odniesieniu do zwolnień z tego powodu na podstawie k.p. (patrz: Z orzecznictwa).

Sąd Najwyższy w wyroku z 7 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I PKN 668/98) uznał, że popełnienie przez pracownika przestępstwa może uniemożliwiać jego dalsze zatrudnianie na zajmowanym stanowisku także wówczas, gdy nie było dokonane na szkodę pracodawcy, jeżeli rodzaj przestępstwa ma związek z charakterem zatrudnienia pracownika. Wyrok ten zapadł w sprawie osoby, która w związku z wypełnianiem obowiązków pracowniczych miała dostęp do dokumentów tożsamości innych osób i przywłaszczyła taki dokument, a następnie się nim legitymowała. Wyjaśniając, kiedy uznać przestępstwo za oczywiste, SN w wyroku z 31 stycznia 1977 r. (sygn. akt I PRN 141/76) wskazał, że można to uczynić, jeżeli nienasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż pracownik dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę. Nie można natomiast uznać oczywistości przestępstwa pracownika, jeżeli brak jest pewności, czy przestępstwo w ogóle zostało popełnione albo kto dopuścił się czynu przestępnego.

Utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku może być podstawą rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia wówczas, gdy pracownik zostanie pozbawiony tych uprawnień z własnej winy, wskutek naruszenia obowiązków pracowniczych, dopuszczenia się wykroczenia lub przestępstwa. Decyduje w tym wypadku nie sam czyn zawiniony przez pracownika, lecz stwierdzenie jego skutków w sferze uprawnień zawodowych (wyrok SN z 26 października 1984 r., sygn. akt I PRN 142/84). Ocena pracodawcy, że strażnik miejski nie ma nienagannej opinii, nie oznacza zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia (wyrok SN z 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II PK 122/05).

Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym bez wypowiedzenia z jego winy nie może nastąpić po upływie miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy (art. 55 ust. 7 ustawy o pracownikach samorządowych).

Czytaj także: Jak obliczyć odprawy dla pracowników samorządowych>>

Inne przypadki ustania zatrudnienia

Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym bez wypowiedzenia (natychmiast) może też nastąpić z tzw. przyczyn przez niego niezawinionych. Jest to dopuszczalne w przypadku usprawiedliwionej nieobecności w pracy z:

● powodu choroby – trwającej dłużej niż rok,

● innej przyczyny – trwającej dłużej niż miesiąc

– art. 55 ust. 8 ustawy o pracownikach samorządowych.

Stosunek pracy z pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie mianowania ulega z mocy prawa rozwiązaniu bez wypowiedzenia w przypadku utraty obywatelstwa polskiego (art. 55 ust. 6 ustawy o pracownikach samorządowych).

Stosunek pracy pracownika samorządowego mianowanego wygasa w przypadku prawomocnego:

● orzeczenia utraty praw publicznych,

● skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe

– art. 55 ust. 12 ustawy o pracownikach samorządowych.

Wygaśnięcie stosunku pracy jest podobne do rozwiązania z mocy prawa. Następuje z chwilą, gdy zaszło zdarzenie, które – zgodnie z przepisami – powoduje ustanie w ten sposób zatrudnienia. Wygaśnięcie stosunku pracy następuje niezależnie od tego, czy taka jest wola pracodawcy, czy pracownika.

Stosunek pracy z pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie mianowania może być też rozwiązany w drodze porozumienia stron (art. 55 ust. 11 o pracownikach samorządowych). Przepisy nie określają powodów, z jakich może to nastąpić, ani terminu zakończenia zatrudnienia. Czy więc dojdzie do ustania zatrudnienia w drodze porozumienia stron, a jeśli tak – w jakim terminie, zależy wyłącznie od uzgodnień między pracodawcą i pracownikiem.

Z orzecznictwa

W pojęciu „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych” mieszczą się trzy elementy. Są to:

1) bezprawność zachowania pracownika (naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego),

2) naruszenie albo zagrożenie interesów pracodawcy, a także

3) zawinienie obejmujące zarówno winę umyślną, jak i rażące niedbalstwo.

Uzasadnioną przyczyną rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych nie musi być jedynie zawinione uchybienie pracownicze wywołujące istotną szkodę majątkową w mieniu pracodawcy. Taką przyczyną może być także zawinione działanie pracownika powodujące zagrożenie interesów pracodawcy.

Wyrok SN z 9 lipca 2009 r., sygn. akt II PK 46/09

Pracownik narusza podstawowe obowiązki pracownicze, gdy bez zgody pracodawcy w godzinach przeznaczonych na pracę wykonuje inne czynności. Jeżeli działanie takie nie jest sporadyczne, może stanowić ciężkie naruszenie tych obowiązków.

Wyrok SN z 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I PK 5/07

Zachowanie pracownika na stanowisku kierowniczym polegające na ubliżaniu współpracownikom może być zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Wyrok SN z 29 czerwca 2005 r., sygn. akt I PK 290/04

Z orzecznictwa

Utworzenie jednostki budżetowej gminy przejmującej zadania i mienie dotychczasowych jednostek organizacyjnych urzędu gminy, połączone z przejściem do tej jednostki pracowników na podstawie art. 231 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, jest reorganizacją urzędu uzasadniającą rozwiązanie stosunku pracy z pracownikami samorządowymi mianowanymi.

Wyrok SN z 17 lutego 2005 r., sygn. akt II PK 210/04

PRZYKŁAD

Pracownik samorządowy mianowany chce wręczyć pracodawcy wypowiedzenie stosunku pracy, nie podając jego przyczyny. Czy może tak postąpić i czy takie wypowiedzenie będzie zgodne z prawem?

Tak. Pracownik samorządowy zatrudniony na podstawie mianowania może rozwiązać stosunek pracy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Pracownik (inaczej niż pracodawca) ma prawo to uczynić z jakiegokolwiek powodu i nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia.

Czytaj także: Czy negatywną ocenę pracownika samorządowego można zaskarżyć do sądu>>

PRZYKŁAD

Pracownik samorządowy mianowany usiłował ukraść komputer z instytucji, w której pracuje. Został zatrzymany przez pracownika ochrony przy wynoszeniu komputera z budynku, w którym jest siedziba tej instytucji. Prokurator postawił mu zarzut kradzieży, postępowanie w sprawie trwa. Czy w takiej sytuacji pracodawca powinien od razu go zwolnić, czy poczekać na wyrok sądu?

Pracodawca może (ale nie musi) zwolnić dyscyplinarnie takiego pracownika. Jeżeli pracodawca nie dokona tzw. zwolnienia dyscyplinarnego, to stosunek pracy wygaśnie, gdy w sprawie zapadnie prawomocny wyrok skazujący.

Podstawy prawne

•  Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458; zm. Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1241)

•  Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227; zm. Dz.U. z 2010 r. nr 40, poz. 224)

•  Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 219, poz. 1704)

•  Ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1593; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 170, poz. 1218) – nieobowiązująca

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    13 cze 2021
    Zakres dat:

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat od 7 czerwca 2021

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat ruszyły. Jak młodzież może zapisać się na szczepienie? Czy konieczna jest zgoda i obecność rodziców?

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy. Do 15 czerwca 2021 r. jest czas na zgłoszenia nowych gmin do programu „Czyste Powietrze”, a do 15 lipca br. wydłużono termin podpisywania porozumień i aneksów przez gminy, które już wcześniej wyraziły chęć skorzystania z finansowych bonusów.

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda?

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda? Przedstawiamy najważniejsze informacje o unijnym certyfikacie COVID.

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca - poinformował w poniedziałek szef KPRM, pełnomocnik rządu ds. szczepień Michał Dworczyk. Wtedy planowane jest kolejne luzowanie obostrzeń dotyczących COVID-19.

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne? Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych. RPO przesłał swoje stanowisko do premiera Mateusza Morawieckiego.

    Rola najwyższego kierownictwa we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów 

    Najwyższe kierownictwo - rola we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów. Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii, zwaną potocznie dyrektywą o sygnalistach, pozostało 6 i pół miesiąca, aby sektor publiczny oraz duże przedsiębiorstwa wdrożyły systemy dla sygnalistów. Odpowiedzialność za to ponosi najwyższe kierownictwo.

    Program "Sportowe Wakacje+" w 2021 roku

    "Sportowe Wakacje+". Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wraz z Fundacją Lotto im. Haliny Konopackiej przeznaczyły 30 milionów złotych na drugą edycję programu "Sportowe Wakacje+" - poinformował szef resortu, wicepremier Piotr Gliński.

    Polski Ład - utrata dochodów samorządów

    Polski Ład - w dużej mierze zapłacą za niego samorządy. Z szacunków Ministerstwa Finansów wynika, że ich dochody mają spaść o ok. 10–11 mld zł, ale rząd obiecuje, że ten ubytek pokryje specjalna subwencja inwestycyjna. Według ekspertów może ona jednak się okazać niewystarczająca.

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa - Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację przepisów dotyczących samorządów lokalnych. Dzięki nowym rozwiązaniom, młode osoby będą miały szersze możliwości do angażowania się w życie publiczne i obywatelskie.