Kategorie

Obowiązki samorządu związane z okresem zimowym

Paweł Górski
Zima i związane z tą porą roku ujemne temperatury oraz opady śniegu to czas wytężonego wysiłku organizacyjnego i finansowego dla niektórych podmiotów wchodzących w skład sektora samorządowego. Dotyczy to zwłaszcza zarządców dróg i budynków komunalnych.

Z koniecznością zapewnienia przejezdności dróg zmagać się muszą zarządcy dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Natomiast zarządzający budynkami wchodzącymi w skład zasobów nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST) mają obowiązek zadbania o usunięcie śniegu z dachów, sopli z rynien i elewacji oraz odśnieżania przyległych do posesji chodników.

Zimowe utrzymanie dróg

Na zarządcach dróg samorządowych, czyli zarządzie województwa, zarządzie powiatu oraz wójcie (burmistrzu, prezydencie miasta), spoczywają obowiązki odpowiedniego przygotowania się do realizacji zadań związanych z utrzymaniem dróg w okresie zimowym.

Do zarządcy drogi należy m.in.:

● utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą,

● wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających

– art. 20 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: ustawa o drogach publicznych).

W zakres pojęcia „utrzymanie drogi” wchodzi wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej (art. 4 pkt 20 ustawy o drogach publicznych).

Zarządy drogowe przy organizacji zimowego utrzymania dróg muszą odpowiednio wcześnie zapewnić:

1) gotowość sprzętu, którego rodzaj i ilość zapewni utrzymanie przejezdności dróg,

2) pracowników do ręcznego odśnieżania,

3) całodobową obsługę dla koordynacji działań.

Coraz częściej inwestują też w nowoczesne techniki monitoringu stanu nawierzchni drogowych, co pozwala w sposób bardziej racjonalny wydawać dyspozycje wyjazdu pługopiaskarek na właściwe odcinki dróg.

Przy wykonywaniu zadań, w tym prowadzeniu akcji zimowej, dla zarządców dróg przewidziano ułatwienia, polegające na możliwości korzystania z nieruchomości przyległych do drogi. Zarządy dróg mają więc prawo do:

● wstępu na grunty przyległe do pasa drogowego, jeżeli jest to niezbędne do wykonywania czynności związanych z utrzymaniem i ochroną dróg,

● urządzania czasowego przejazdu przez grunty przyległe do pasa drogowego w razie przerwy w komunikacji na drodze,

● ustawiania na gruntach przyległych do pasa drogowego zasłon przeciwśnieżnych.

Natomiast właścicielom lub użytkownikom gruntów, którzy ponieśli szkody w wyniku tych czynności, przysługuje odszkodowanie.

Zarządzanie drogami publicznymi może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia, regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe (art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych). Na tej podstawie zarządcy dróg wojewódzkich czy powiatowych mogą przekazać zadania zimowego utrzymania swych dróg wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce w miastach, niebędących miastami na prawach powiatu, gdzie taniej i efektywniej będzie prowadzić akcję zimową przez jednego zarządcę-koordynatora na wszystkich drogach.

Czytaj także: "Akcja Zima" kosztuje miasta dziesiątki milionów złotych>>

Zimowa ochrona środowiska

Reklama

Bez względu na to, czy czynności polegające na odśnieżaniu i uszorstnieniu nawierzchni będą realizowane przez jednostki organizacyjne gminy (zarządy dróg, zakłady budżetowe), czy też zostaną zlecone w ramach zamówień publicznych, należy zadbać, by do akcji zimowej używane były środki nieszkodzące środowisku.

W rozporządzeniu Ministra Środowiska z 27 października 2005 r. w sprawie rodzajów i warunków stosowania środków, jakie mogą być używane na drogach publicznych oraz ulicach i placach (dalej: rozporządzenie o środkach używanych na drogach publicznych), wyszczególnione zostały środki, jakie można stosować do zapobiegania powstawaniu oraz zwalczania zimowej śliskości nawierzchni. Są to środki:

● niechemiczne: piasek oraz kruszywo naturalne lub sztuczne o odpowiednim uziarnieniu,

● chemiczne w postaci stałej: chlorek sodu, chlorek magnezu, chlorek wapnia,

● chemiczne w postaci zwilżonej: chlorek sodu, chlorek magnezu, chlorek wapnia,

● mieszanki środków niechemicznych i chemicznych

– § 2 rozporządzenia o środkach używanych na drogach publicznych.

Ogólne warunki stosowania środków chemicznych na drogach publicznych są następujące:

1) środki chemiczne stosuje się do usunięcia gołoledzi i oblodzenia, a także do zapobiegania powstawaniu oblodzenia i śliskości pośniegowej,

2) środki chemiczne stosuje się po mechanicznym usunięciu śniegu,

3) rozrzut środków chemicznych powinien następować w pasie jezdni lub chodników.

Natomiast szczegółowe warunki stosowania środków na drogach, w zależności od temperatury i stanu nawierzchni, zawierają załączniki do rozporządzenia o środkach używanych na drogach publicznych.

Odśnieżanie chodników

Reklama

Gmina, powiat i samorządowe województwo oraz ich jednostki organizacyjne to także właściciele lub zarządzający nieruchomościami. Fakt ten rodzi skutki także w postaci ich publicznoprawnych obowiązków w zakresie zimowego utrzymania chodników znajdujących się przy drogach publicznych.

W ustawie z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: ustawa o utrzymaniu czystości) określone zostały m.in. obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku. Przez „właścicieli nieruchomości” rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomościami.

Do właścicieli nieruchomości należy uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą ruchowi pieszemu, położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości).

Niewypełnianie tego obowiązku może skutkować wydaniem przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) nakazu, a jego dalsze nierealizowanie prowadzić będzie do zastosowania środków egzekucyjnych.

Przepisy nie zobowiązują właścicieli nieruchomości do posypywania chodników piaskiem czy innymi środkami zwiększającymi szorstkość podłoża. Jednak mało realne jest uprzątnięcie śniegu i lodu w taki sposób, by jego powierzchnia była tak czysta, jak w okresie letnim, i nie stwarzał on zagrożenia dla przechodniów. Dlatego ewentualne środki ułatwiające likwidację oblodzenia trotuaru musi zapewnić właściciel nieruchomości własnym sumptem.

Oczywiście, publicznie dostępne tereny obiektów należących do sektora samorządowego, jak schody terenowe, wejścia do budynków, place itp., również muszą być w miesiącach zimowych w należyty sposób utrzymane przez swoich zarządców.

Oczyszczanie dachów

Samorządy są również właścicielami budynków, o których właściwy stan w okresie zimowym należy szczególnie zadbać.

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek:

● utrzymywać i użytkować obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej,

● zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziałujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska

– art. 61 w powiązaniu z art. 5 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Niewątpliwie do działania sił natury zalicza się intensywne opady śniegu, który – zalegając na dachu budynku – spowodować może przeciążenie konstrukcji i katastrofę budowlaną. Także inne elementy budynku, jak gzymsy, balkony, rynny, muszą być kontrolowane, a powstające na nich nawisy lodowe, sople i zalegający śnieg – usuwane.

Trzeba również pamiętać o odpowiednim zabezpieczeniu prac, zwłaszcza terenu, na który nastąpi zrzucanie śniegu. Do prac przy usuwaniu śniegu czy też nawisów oraz sopli z budynków najlepiej wynająć specjalistyczną firmę.

Czytaj także: MSWiA przypomina o obowiązku odśnieżania dachów>>

Konsekwencje zaniedbań

Ze śliskim chodnikiem, zwisającymi soplami czy zalegającym śniegiem wiąże się realne niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi, a także uszkodzenia mienia. Z tego powodu nienależyte wypełnianie nałożonych przepisami obowiązków może być przyczyną powstania wypadków. To z kolei rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą oraz grozi odpowiedzialnością karną dla osób winnych powstaniu zaniedbań.

Z orzecznictwa

Pojęcie „utrzymanie drogi” oznacza zgodnie z ustawą o drogach publicznych wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej, natomiast pojęcie budowy drogi oznacza wykonywanie połączenia drogowego między określonymi miejscami lub miejscowościami, a także jego odbudowę i rozbudowę.

Wyrok WSA w Warszawie z 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 408/2008

Z orzecznictwa

Praca jednostki organizacyjnej sprawującej zarząd drogi powinna być tak zorganizowana, aby miała ona możliwość odpowiednio szybkiego stwierdzenia wystąpienia na drodze zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu i podjęcia działań zmierzających do usunięcia tego zagrożenia.

Wyrok SN – Izba Cywilna z 26 marca 2003 r., sygn. akt CKN 1347/2000

Podstawy prawne

•  Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 47, poz. 278)

•  Ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 121, poz. 809)

•  Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018)

•  Rozporządzenie Ministra Środowiska z 27 października 2005 r. w sprawie rodzajów i warunków stosowania środków, jakie mogą być używane na drogach publicznych oraz ulicach i placach (Dz.U. nr 230, poz. 1960)

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat od 7 czerwca 2021

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat ruszyły. Jak młodzież może zapisać się na szczepienie? Czy konieczna jest zgoda i obecność rodziców?

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy. Do 15 czerwca 2021 r. jest czas na zgłoszenia nowych gmin do programu „Czyste Powietrze”, a do 15 lipca br. wydłużono termin podpisywania porozumień i aneksów przez gminy, które już wcześniej wyraziły chęć skorzystania z finansowych bonusów.

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda?

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda? Przedstawiamy najważniejsze informacje o unijnym certyfikacie COVID.

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca - poinformował w poniedziałek szef KPRM, pełnomocnik rządu ds. szczepień Michał Dworczyk. Wtedy planowane jest kolejne luzowanie obostrzeń dotyczących COVID-19.

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne? Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych. RPO przesłał swoje stanowisko do premiera Mateusza Morawieckiego.

    Rola najwyższego kierownictwa we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów 

    Najwyższe kierownictwo - rola we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów. Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii, zwaną potocznie dyrektywą o sygnalistach, pozostało 6 i pół miesiąca, aby sektor publiczny oraz duże przedsiębiorstwa wdrożyły systemy dla sygnalistów. Odpowiedzialność za to ponosi najwyższe kierownictwo.

    Program "Sportowe Wakacje+" w 2021 roku

    "Sportowe Wakacje+". Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wraz z Fundacją Lotto im. Haliny Konopackiej przeznaczyły 30 milionów złotych na drugą edycję programu "Sportowe Wakacje+" - poinformował szef resortu, wicepremier Piotr Gliński.

    Polski Ład - utrata dochodów samorządów

    Polski Ład - w dużej mierze zapłacą za niego samorządy. Z szacunków Ministerstwa Finansów wynika, że ich dochody mają spaść o ok. 10–11 mld zł, ale rząd obiecuje, że ten ubytek pokryje specjalna subwencja inwestycyjna. Według ekspertów może ona jednak się okazać niewystarczająca.

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa - Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację przepisów dotyczących samorządów lokalnych. Dzięki nowym rozwiązaniom, młode osoby będą miały szersze możliwości do angażowania się w życie publiczne i obywatelskie.