| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Praca w urzędzie - monitory ekranowe, okulary korygujące i ryzyko zawodowe

Praca w urzędzie - monitory ekranowe, okulary korygujące i ryzyko zawodowe

Pracownicy urzędów najczęściej pracują przy komputerze. Wszystkie stanowiska pracy w urzędzie z monitorami ekranowymi powinny spełniać określone przepisami wymogi i parametry, a pracownicy powinni zostać zaopatrzeni przez pracodawcę w okulary korygujące stosownie do zaleceń lekarza. 

Monitory ekranowe

Zasady BHP pracy przy komputerze określa rozporządzenie MPiPS z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.

Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany organizować stanowiska pracy z monitorami ekranowymi w taki sposób, aby spełniały one minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, określone w załączniku do niniejszego rozporządzenia.

W ramach tego obowiązku, pracodawca jest obowiązany do przeprowadzania oceny warunków pracy stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe. Ocena ta dokonywana jest pod kątem:

1)    organizacji stanowisk pracy, w tym rozmieszczenia elementów wyposażenia, w sposób zapewniający spełnienie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy,

2)    stanu elementów wyposażenia stanowisk pracy, zapewniającego bezpieczeństwo pracy, w tym ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym,

3)    obciążenia narządu wzroku oraz układu mięśniowo-szkieletowego pracowników,

4)    obciążenia pracowników czynnikami fizycznymi, w tym szczególnie nieodpowiednim oświetleniem,

5)    obciążenia psychicznego pracowników, wynikającego ze sposobu organizacji pracy.

Pracownikom zatrudnionym na stanowiskach pracy z monitorami ekranowymi, pracodawca jest obowiązany zapewnić:

1)    łączenie przemienne pracy związanej z obsługą monitora ekranowego z innymi rodzajami prac nie obciążającymi narządu wzroku i wykonywanymi w innych pozycjach ciała - przy nieprzekraczaniu godziny nieprzerwanej pracy przy obsłudze monitora ekranowego lub

2)    co najmniej 5-minutową przerwę, wliczaną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego.

Czytaj także: Bezpieczeństwo i higiena pracy w urzędzie - służba i szkolenia BHP>>

Okulary korygujące

Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego.

Problem ten budzi dużo kontrowersji w praktyce. Ważne jest, aby nie były to jakiekolwiek okulary, a tylko takie, których konieczność używania została stwierdzona i zalecona w trakcie badań przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej. Treść przytoczonego przepisu nie pozostawia najmniejszych wątpliwości, iż to właśnie pracodawcę obciąża obowiązek zapewnienia pracownikowi właściwych okularów. Najistotniejsze jest jednak to, że uregulowanie to nie wprowadza żadnych limitów kwotowych, do jakich istnieje obowiązek ponoszenia przez pracodawcę kosztów zakupu okularów. Co jednak w sytuacji, gdy pracodawca ma świadomość, że należy zrefundować pracownikowi koszt zakupu okularów, ale kwotę zwrotu ogranicza do wyznaczonego przez siebie pułapu? Przykładowo pracodawca uwzględnia w regulaminie pracy, iż wszyscy pracownicy administracyjni, którzy korzystają w trakcie pracy z komputera, mogą składać do pracodawcy wnioski o zwrot zapłaconych za okulary korygujące kwot, ale tylko do wysokości 250 złotych. W ten sposób większość pracodawców wprowadza w drodze zarządzenia wewnętrznego ograniczenia kwotowe, do których zwraca pracownikom poniesione koszty zakupu właściwych okularów.

W związku z często stosowaną przez pracodawców praktyką określania górnych kwot, do których pracodawca pokrywa koszty zakupu okularów, kluczowym zagadnieniem jest odpowiedź na pytanie, czy takie działanie jest zgodne z prawem oraz ewentualnie, do jakiej kwoty pracodawca jest obowiązany ponosić koszty zakupu okularów i czy może wprowadzić w tym zakresie ograniczenia.

Wprowadzanie ograniczeń kwotowych w drodze zarządzeń wewnętrznych pracodawcy należy ocenić poprzez ogólne przepisy prawa pracy, a w szczególności art. 9 i 18 kodeksu pracy. Zgodnie z art. 18 § 1 kodeksu pracy postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Z kolei art. 9 § 1 kodeksu pracy wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem źródeł prawa pracy, dzieląc je na dwie kategorie, tj. powszechne źródła prawa, a mianowicie przepisy kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, oraz specyficzne źródła prawa pracy, a więc układy zbiorowe pracy i inne oparte na ustawie porozumienia zbiorowe, regulaminy i statuty określające prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Natomiast art. 9 § 2 i 3 kodeksu pracy określają hierarchię źródeł prawa pracy, wśród której nadrzędne znaczenie odgrywają ustawy i akty wykonawcze. Jako akty niższego rzędu zostały określone układy zbiorowe pracy, porozumienia zbiorowe, regulaminy i statuty, które nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż powszechne źródła prawa. Z kolei spośród specyficznych źródeł prawa regulaminy i statuty są w hierarchii najniżej uplasowane i nie mogą wprowadzać rozwiązań mniej korzystnych dla pracownika niż układy zbiorowe pracy i porozumienia zbiorowe.

W związku z tym należy stwierdzić, że postanowienia zawarte w zarządzeniu pracodawcy, a więc w akcie niższego rzędu niż przepisy powszechnie obowiązujące, muszą ustąpić postanowieniom aktu wyższego rzędu, gdy te są korzystniejsze dla pracownika. Przywołany powyżej § 8 rozporządzenia nakłada na pracodawcę w sposób ogólny, lecz kategoryczny, obowiązek zapewnienia stosownych okularów, koniecznych do wykonywania pracy na stanowisku wyposażonym w monitor ekranowy. Dlatego też działania pracodawcy zmierzające do ograniczenia wykonywania jego obowiązków należy uznać za niezgodne z przepisami prawa, gdyż poprzez wydanie jednostronnego aktu wewnątrzzakładowego pracodawca ograniczył nałożony nań obowiązek zapewnienia okularów korygujących, przenosząc ten ciężar częściowo na pracownika. Wspomniany bowiem paragraf rozporządzenia wyraźnie stanowi, iż pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok jeśli wyniki badań profilaktycznych (okulistycznych) wykażą potrzebę ich stosowania. Przepis nie ogranicza tego obowiązku w żaden sposób a już na pewno nie ogranicza go do określonej kwoty.

Wartość ta jednak może się kształtować odmiennie, w zależności od okoliczności nie zawsze związanych z samą pracą przy użyciu monitora. Okulary, składając się z dwóch elementów, tj. oprawki i szkieł, mogą bowiem być wykonane z różnych materiałów, o odmiennym wzorze i jakości, co przesądza o ich cenie. Należy więc przyjąć, iż w zakresie dotyczącym szkieł, w jakie zostaną wyposażone okulary, decyzja należy tylko i wyłącznie do lekarza dającego zlecenie, gdyż cytowane rozporządzenie posługuje się zwrotem „zgodnie z zaleceniem lekarza”. Tak więc wybór właściwego rodzaju szkła, jego producenta czy też importera należy do wyłącznej kompetencji lekarza. Również koszt wykonania okularów powinien w pełnym zakresie obciążać pracodawcę.

Czytaj także: Okulary i soczewki kontaktowe dla pracownika>>

Natomiast zwrot wydatków związanych z oprawkami okularów stwarza więcej wątpliwości, gdyż czynnikiem kształtującym ich cenę w dużej mierze jest nie tylko producent, ale także aktualne tendencje w „modzie” oraz upodobania pracownika. Dlatego też należy przyjąć, iż skoro powyższe rozporządzenie nie określa wysokości tej kwoty, należy poprzez art. 300 kodeksu pracy, nakazujący w sprawach nie unormowanych w przepisach prawa pracy stosować odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, przyjąć rozwiązanie z tego kodeksu. I tak, według art. 357 kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia rzeczy oznaczonej tylko co do gatunku, a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z okoliczności, dłużnik powinien świadczyć rzecz średniej jakości. Tak więc w zakresie kosztów samej oprawki sytuacja kształtuje się odmiennie niż w przypadku szkieł, gdyż istnieje faktyczne ograniczenie wysokości ceny, do której pracodawca obowiązany jest zapewnić okulary. W związku z tym wydaje się, iż zasadne jest stosowanie tego przepisu w zależności od konkretnej sytuacji pracownika. Dlatego w konkretnym przypadku należy porównać minimalne i maksymalne ceny oprawek w danym okresie, co pozwoli na uzyskanie średniego poziomu cen - tu należy założyć, iż to w zasadzie odpowiada średniej jakości - do których będzie istniał obowiązek pracodawcy pokrycia kosztów zakupu tego elementu okularów. Dlatego też wprowadzanie przez pracodawcę limitów ograniczających kwoty wyliczone w powyższy sposób (również w przypadku szkieł) jest niezgodne z prawem. Jedynie określenie przez pracodawcę tych kwot na wyższym niż średni poziomie jako korzystniejsze dla pracownika może nastąpić w drodze wydania aktu wewnątrz zakładowego, co wynika wprost z art. 18 ustawy kodeks pracy.

Czytaj także

Ekspert:

Dariusz Dwojewski

Prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i prawa oświatowego

Źródło:

Samorzad.infor.pl
Potrącenia z wynagrodzeń i zasiłków Praktyczne wskazówki59.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Compliance 2020

Eksperci portalu infor.pl

BEDS.pl

sklep internetowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »