Nowoczesny samorząd 2026: 5 wyzwań Smart City - komentarze prawników

• Nowoczesny samorząd 2026
• Sztuczna inteligencja w samorządach
• Modułowe zamówienia publiczne
• Zintegrowane platformy danych miejskich - cyfrowe modele miast
• Cyberbezpieczeństwo miast
• Miasto inteligentne
• Smart City 2026

Nowoczesny samorząd 2026

Rok 2026 przyniesie polskim jednostkom samorządu terytorialnego konieczność wdrażania dojrzałych, odpowiedzialnych i zgodnych z prawem rozwiązań Smart City. Wnioski z tegorocznych Smart City Expo World Congress w Barcelonie oraz Smart City Forum w Warszawie jasno wskazują, że era widowiskowych gadżetów technologicznych dobiegła końca. Przed JST stoją realne wyzwania regulacyjne, zakupowe, organizacyjne i cyberbezpieczeństwa, które zadecydują o powodzeniu miejskich inwestycji na najbliższe lata. To moment, w którym technologia przestaje być głównym problemem — stają się nim zasady jej wyboru, wdrożenia i nadzoru.

Sztuczna inteligencja w samorządach

1. AI w administracji publicznej: governance ponad automatyzacją

Miasta coraz śmielej korzystają z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji — od inteligentnej obsługi mieszkańców i automatyzacji wniosków, przez systemy sterowania ruchem, po predykcyjne analizy energetyczne. Jednak zgodnie z globalnym trendem „AI for Cities, not AI in Cities” najważniejsze stają się zasady transparentności i odpowiedzialności. Administracja musi wiedzieć, jakie dane wykorzystuje algorytm, jakie decyzje podejmuje i jakie ryzyka stwarza dla praw mieszkańców. – Wdrażanie AI bez jasnych polityk i audytów to proszenie się o problemy. Musimy wiedzieć nie tylko, co algorytm robi, ale też na jakiej podstawie – podkreśla mec. Bartłomiej Tkaczyk, partner w kancelarii LEGALLY.SMART. – Ryzyko dyskryminacji algorytmicznej to jedno z największych wyzwań nadchodzących lat, zwłaszcza tam, gdzie AI wpływa na dostęp do usług publicznych – dodaje.

Modułowe zamówienia publiczne

2. Zamówienia publiczne „future-proof”: koniec kosztownej zależności od dostawców

Rosnąca liczba samorządów mierzy się z bolesnym skutkiem zakupów technologii sprzed kilku lat: systemami, których nie da się rozbudować ani zintegrować bez pełnej zależności od jednego dostawcy. W 2026 roku coraz więcej miast stawia na modułowe zamówienia, zapisując interoperacyjność i neutralność technologiczną jako warunek konieczny. - Największym ryzykiem w zamówieniach Smart City jest kupowanie rozwiązań zamkniętych. System musi być wymienialny, aktualizowalny i integrowalny, inaczej JST mogą utknąć w kosztownej pułapce. Uzależnienie od dostawcy to nie tylko problem techniczny. To poważne ryzyko finansowe i prawne, które może sparaliżować miasto na lata – zauważa mec. Michał Liżewski, partner w LEGALLY.SMART.

Zintegrowane platformy danych miejskich - cyfrowe modele miast

3. Dane miejskie jako strategiczny zasób: od czujników IoT do miejskich platform danych

Rok 2026 będzie momentem przejścia od pojedynczych czujników i aplikacji do zintegrowanych platform danych miejskich. Digital twins — cyfrowe modele miast — stają się narzędziem nie tylko dla urbanistów, ale również dla zarządców infrastruktury, energetyki czy transportu. Wraz z tym rośnie znaczenie kwestii prawnych: własności danych generowanych przez prywatnych partnerów, zasad ich udostępniania oraz odpowiedzialności za ich jakość. Podczas tegorocznego kongresu w Barcelonie podkreślano wprost: miasto, które nie kontroluje swoich danych, nie może budować ani sensownie wykorzystywać cyfrowych modeli. – W Barcelonie mocno wybrzmiało, że dane miejskie stają się fundamentem zarządzania. Samorządy muszą mieć jasność, kto jest ich właścicielem i na jakich zasadach mogą je integrować – wskazuje mec. Tkaczyk.

Cyberbezpieczeństwo miast

4. Cyberbezpieczeństwo: miasta nie pytają już „czy”, ale „kiedy”

Transport, wodociągi, energetyka, monitorowanie ruchu, miejskie platformy danych — to jedne z najczęstszych celów cyberataków. Eksperci zgodnie wskazują, że w nadchodzących latach kluczowe będzie nie tylko reagowanie, ale przede wszystkim prewencja: aktualizacja miejskich strategii bezpieczeństwa, wprowadzanie testów penetracyjnych i egzekwowanie odpowiedzialności dostawców za bezpieczeństwo obsługiwanych systemów. – Brak procedur, nieaktualna polityka bezpieczeństwa czy niewłaściwy nadzór nad wykonawcą może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej JST. Cyberbezpieczeństwo staje się jednym z filarów Smart City, a nie technologicznym dodatkiem – podkreśla mec. Liżewski.

Miasto inteligentne

5. Inkluzja cyfrowa i partycypacja 4.0: miasto inteligentne jest miastem dla wszystkich

Zarówno podczas Smart City Expo w Barcelonie, jak i na polskim Smart City Forum wybrzmiało jedno: inteligentne miasto musi być inkluzywne. Wiele usług cyfrowych — choć efektywnych — może nieświadomie wykluczać osoby starsze, mieszkańców o ograniczonym dostępie do technologii czy osoby z niepełnosprawnościami. Dlatego w 2026 roku standardem będzie projektowanie usług dostępnych, zrozumiałych i oferujących alternatywy analogowe. Tylko w ten sposób miasta unikną inwestycji, które generują opór społeczny lub prowadzą do sporów prawnych. - Inwestycje Smart City najczęściej upadają nie przez technologię, ale przez nieuwzględnienie potrzeb mieszkańców. Partycypacja 4.0 to mechanizm prewencyjny, który chroni miasta przed konfliktami i nieudanymi projektami – zaznacza mec. Tkaczyk.

Smart City 2026

Jak podsumowują eksperci z kancelarii LEGALLY.SMART technologia przestaje być wyzwaniem — wyzwaniem staje się jej odpowiedzialne zastosowanie. Transformacja cyfrowa miast wymaga dziś nie tyle sprawniejszych narzędzi, ile mądrego podejścia do ich wdrażania. Odpowiedzialne zarządzanie danymi, przemyślane zamówienia publiczne, polityki AI, cyberbezpieczeństwo i inkluzja cyfrowa staną się w 2026 roku fundamentem nowoczesnych, bezpiecznych i odpornych miast.

Źródło: LEGALLY.SMART