Urlopy wypoczynkowe dla szczególnych grup pracowników

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje corocznie każdej osobie wykonującej pracę w ramach stosunku pracy, bez względu na podstawę prawną jego powstania (umowa o pracę, spółdzielcza umowa o pracę, mianowanie, powołanie, wybór). Szczególną grupę pracowników stanowią nauczyciele. Ich urlopy regulują przepisy ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (dalej: Karta Nauczyciela). Za czas urlopu wypoczynkowego nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował (art. 67 Karty Nauczyciela).

Korzystanie z urlopu przez nauczycieli

W zakresie uprawnień urlopowych nauczycieli można podzielić na zatrudnionych w placówkach feryjnych i nieferyjnych (np. przedszkolach).

Nauczyciele pracujący w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie letnie i zimowe, mają prawo do urlopu w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania. Prawo do pierwszego urlopu nauczyciel zatrudniony w tzw. placówce feryjnej nabywa w ostatnim dniu poprzedzającym ferie szkolne, a prawo do drugiego i dalszych urlopów – w każdym następnym roku kalendarzowym. Urlop w pełnym wymiarze nabywa nauczyciel, który jest zatrudniony w szkole przez co najmniej 10 miesięcy.

Gdy nauczyciel w danym roku szkolnym przepracował okres krótszy niż 10 miesięcy, prawo do urlopu wypoczynkowego nabywa jedynie w wymiarze proporcjonalnym do określonego w umowie okresu prowadzenia zajęć. Za każdy miesiąc pracy nauczycielowi, który pracował krócej niż 10 miesięcy, przysługuje 5,6 dnia urlopu, zgodnie z wyliczeniem: (8 tygodni × 7 dni) : 10 miesięcy = 5,6 dnia.

PRZYKŁAD

Nauczyciel został zatrudniony na czas określony w szkole podstawowej od 1 stycznia do 31 maja 2015 r. A zatem nabył on prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego. Za wspomniany okres przysługiwało mu 28 dni urlopu, zgodnie z wyliczeniem:

5 miesięcy × 5,6 dnia = 28 dni.

Ponieważ nauczyciel w naturze wykorzystał tylko 14 dni urlopowych w trakcie ferii zimowych, za pozostałe 14 dni szkoła wypłaciła mu ekwiwalent pieniężny.

Nauczyciel zatrudniony w placówce feryjnej powinien mieć zagwarantowany minimalny nieprzerwany czterotygodniowy wypoczynek. Dyrektor szkoły, na czas trwający maksymalnie siedem dni w ciągu roku szkolnego, może zobowiązać nauczyciela w czasie ferii (czyli w okresie korzystania z urlopu) do:

● przeprowadzania egzaminów,

● prac związanych z zakończeniem roku szkolnego i przygotowaniem nowego roku szkolnego,

● opracowywania szkolnego zestawu programów oraz uczestniczenia w doskonaleniu zawodowym w określonej formie.

Nauczycielowi pracującemu w placówce feryjnej przysługuje urlop uzupełniający w maksymalnym wymiarze do ośmiu tygodni, pod warunkiem że nie wykorzystał on w całości lub w części urlopu wypoczynkowego w okresie ferii szkolnych z powodu:

● choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

● urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego, urlopu rodzicielskiego, odbywania ćwiczeń wojskowych albo krótkotrwałego przeszkolenia wojskowego.

W przypadku nauczycieli placówki feryjnej:

1) wymiar urlopu jest niezależny od wymiaru etatu,

2) nie ma instytucji urlopu na żądanie,

3) wszyscy pedagodzy danej szkoły wykorzystują urlop w tym samym terminie, a nie w terminie określonym planem urlopów bądź uzgodnionym z pracodawcą.

Z kolei nauczycielowi zatrudnionemu w placówce, w której nie ma przewidzianych ferii szkolnych, przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów. Pełny wymiar urlopu wypoczynkowego (czyli 35 dni) przysługuje jedynie nauczycielom, którzy są zatrudnieni:

● w pełnym wymiarze czasu pracy,

● u danego pracodawcy w ciągu całego roku kalendarzowego.

Gdy nauczyciel podejmuje lub kończy zatrudnienie w placówce nieferyjnej w trakcie roku szkolnego, wówczas wymiar jego urlopu ustala się proporcjonalnie według reguł wynikających z Kodeksu pracy. Podobnie zasadę proporcjonalności trzeba stosować przy ustalaniu wymiaru urlopu dla pedagogów placówek nieferyjnych pracujących w niepełnym wymiarze godzin.

Zobacz również: Kiedy nauczycielowi przysługuje urlop dla poratowania zdrowia

Wynagrodzenie urlopowe nauczycieli

Szczegółowe zasady ustalania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (dalej: rozporządzenie MEN).

Podstawa wymiaru wynagrodzenia za urlop nauczyciela

Podstawę wymiaru wynagrodzenia za urlop nauczyciela wyznacza się według tych samych zasad obejmujących wszystkich nauczycieli podlegających przepisom Karty Nauczyciela.

Warto w tym miejscu wspomnieć o pewnej odmienności występującej przy dodatku funkcyjnym. Jeśli okres wykonywania zadań lub zajęć uprawniających do tego dodatku jest krótszy niż okres roku szkolnego, wysokość dodatku należy obliczyć, mnożąc otrzymaną stawkę z tego tytułu przez liczbę miesięcy, w których nauczyciel wykonywał określone zadania lub zajęcia. Uzyskaną kwotę należy podzielić przez liczbę miesięcy roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Dopiero tak ustaloną stawkę dodatku można uwzględnić w wynagrodzeniu urlopowym.

WAŻNE

Do podstawy urlopowej nie powinno się przyjmować świadczeń o charakterze socjalnym, np. dodatków mieszkaniowych i wiejskich.

Z uwagi na fakt rozpoczynania urlopu przez nauczycieli w placówkach feryjnych w czerwcu, uśredniony dodatek funkcyjny obliczamy przez:

● pomnożenie go przez liczbę miesięcy, za które dodatek był przyznany, oraz

● podzielenie przez 9 miesięcy (od września do maja).

Jeśli dodatek funkcyjny został przyznany i przysługiwał przez cały rok szkolny, w wynagrodzeniu urlopowym powinniśmy uwzględnić go w kwocie należnej w miesiącu korzystania przez nauczyciela z urlopu.

PRZYKŁAD

Dagmarze P., zatrudnionej na stanowisku nauczycielki języka polskiego w szkole średniej, przez 9 miesięcy przysługiwał dodatek funkcyjny. Od września 2014 r. do końca lutego 2015 r. (6 miesięcy) przysługiwał on w wysokości 150 zł, a od marca do końca maja 2015 r. w kwocie 200 zł (3 miesiące). W celu obliczenia przeciętnej wysokości dodatku, podlegającego uwzględnieniu w podstawie urlopowej, należy:

● pomnożyć stawkę otrzymywanego dodatku przez liczbę miesięcy, za które przysługiwał:

(6 × 150 zł) + (3 × 200) zł = 1500 zł;

● podzielić otrzymany wynik przez liczbę miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu:

1500 zł : 9 miesięcy (praca od września do maja) = 166,67 zł.

W rozporządzeniu MEN odniesiono się również do kwestii obliczania wynagrodzenia ze zmiennych składników. Chodzi tu o wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, które ustala się, mnożąc przeciętną miesięczną liczbę godzin z okresu miesięcy danego roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (a jeżeli okres zatrudnienia jest krótszy od roku szkolnego – z tego okresu) przez godzinową stawkę wynagrodzenia przysługującą w miesiącu wykorzystywania urlopu. Jeżeli wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i zajęcia dodatkowe uległa zmianie w okresie, z którego oblicza się wynagrodzenie za urlop, lub w miesiącu wykorzystywania urlopu, wynagrodzenie to należy przeliczyć.

Wynagrodzenie nauczycieli za:

● pracę w porze nocnej,

● zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze wykonywane w dniu wolnym od pracy,

● pracę świadczoną w święto

obliczamy, sumując otrzymane przez nauczyciela wynagrodzenie w poszczególnych miesiącach roku szkolnego, a następnie dzieląc tak uzyskaną kwotę przez liczbę miesięcy roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (§ 3 rozporządzenia MEN).

Składniki wynagrodzenia określone w stawkach miesięcznych w stałej wysokości oraz składniki wynagrodzenia określone procentowo od tych stawek uwzględnia się w wysokości należnej w miesiącu wykorzystywania urlopu przez nauczyciela.

Zobacz również: Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nauczyciela

Wynagrodzenie za jeden dzień urlopu

Sposób obliczania kwoty należnej za jeden dzień urlopu nauczycielskiego zależy od tego, czy nauczyciel jest zatrudniony w placówce feryjnej czy w takiej, w której nie przewidziano ferii szkolnych (tzw. placówce nieferyjnej).

Sposób obliczania wynagrodzenia urlopowego nauczyciela w placówce feryjnej lub nieferyjnej

Obliczenie wynagrodzenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w placówce feryjnej	Obliczenie wynagrodzenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w placówce nieferyjnej
KROK 1. Należy ustalić wynagrodzenie przysługujące nauczycielowi w miesiącu wykorzystywania urlopu. KROK 2. Należy podzielić miesięczne wynagrodzenie przez 30.	KROK 1. Należy ustalić wynagrodzenie przysługujące nauczycielowi w miesiącu wykorzystywania urlopu. KROK 2. Należy podzielić miesięczne wynagrodzenie przez 21.

PRZYKŁAD

Hubert H. jest nauczycielem dyplomowanym w gimnazjum (placówce feryjnej), zatrudnionym w wymiarze 18 godzin tygodniowo. Od 2 do 8 czerwca 2015 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym. Miesięcznie otrzymuje on 3109 zł pensji zasadniczej oraz 20% dodatku stażowego (621,80 zł) i 150 zł dodatku motywacyjnego.

W arkuszu organizacyjnym pracownikowi przydzielono następujące godziny ponadwymiarowe dla poszczególnych miesięcy:

● wrzesień 2014 r. – 9 godzin,

● październik 2014 r. – 10 godzin,

● listopad 2014 r. – 12 godzin,

● grudzień 2014 r. – 8 godzin,

● styczeń 2015 r. – 16 godzin,

● luty 2015 r. – 10 godzin,

● marzec 2015 r. – 14 godzin,

● kwiecień 2015 r. – 7 godzin,

● maj 2015 r. – 4 godziny.

Aby obliczyć stawkę za jeden dzień urlopu ze składników zmiennych, trzeba skalkulować średnie miesięczne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe.

KROK 1. Ustalić przeciętną miesięczną liczbę godzin ponadwymiarowych z miesięcy poprzedzających miesiąc wykorzystywania urlopu wypoczynkowego:

(9 godz. + 10 godz. + 12 godz. + 8 godz. + 16 godz. + 10 godz. + 14 godz. + 7 godz. + 4 godz.):

9 miesięcy = 10 godzin.

KROK 2. Określić godzinową stawkę wynagrodzenia.

W tym celu należy ustalić liczbę godzin do przepracowania w czerwcu 2015 r. Liczbę godzin do przepracowania należy wyliczyć przez pomnożenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin pracy nauczyciela przez 4,16 oraz zaokrąglenie wyniku tego działania do pełnych godzin w ten sposób, że czas zajęć do 0,5 godziny pomija się, a co najmniej 0,5 godziny liczy się jako pełną godzinę (§ 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej; Dz.U. nr 60, poz. 494):

18 godz. × 4,16 = 74,88 godz.; po zaokrągleniu 75 godzin,

(3109 zł + 621,80 zł + 150 zł) : 75 godz. = 51,74 zł.

KROK 3. Ustalić wysokość wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe uwzględniane w podstawie wymiaru urlopu:

10 godz. × 51,74 zł = 517,40 zł.

KROK 4. Obliczyć stawkę za 1 dzień urlopu:

517,40 zł: 30 dni = 17,25 zł.

Za 7 dni wynagrodzenie urlopowe wynosi 120,75 zł, zgodnie z wyliczeniem:

17,25 zł × 7 dni (nauczyciele placówek feryjnych otrzymują urlop w tygodniach, tj. od poniedziałku do niedzieli) = 120,75 zł.

MARIUSZ PIGULSKI

Autor jest ekspertem i praktykiem, od ponad 12 lat zajmuje się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, absolwentem Podyplomowego Studium Prawa Pracy na Uniwersytecie Łódzkim, autorem licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej

Polecamy serwis: Pracownicy