REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dyplomacja samorządowa, czyli jak współpracują JST

Robert Gawłowski
Dyplomacja samorządowa
Dyplomacja samorządowa
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Jedną z wielu płaszczyzn działalności jednostek samorządu terytorialnego jest współpraca zagraniczna. Nie jest ona, oczywiście, polityką zagraniczną sensu stricto, zasady prowadzenia aktywności międzynarodowej określa ustawa o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych.

Przez długi czas o zakresie i formie współpracy wiedzieliśmy niewiele. Pewnym przybliżeniem był raport Instytutu Spraw Publicznych „Rola samorządów w polityce zagranicznej RP”. Dzisiaj, za sprawą publikacji Adriany Skorupskiej „Dyplomacja samorządowa. Efektywność i perspektywa rozwoju”, przygotowanej przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, możemy powiedzieć, że wiemy jeszcze więcej.

REKLAMA

Co badano i jak

REKLAMA

Globalizacja, swoboda i łatwość przemieszczania się osób powodują, że współpraca międzynarodowa jednostek samorządu terytorialnego staje się naturalną aktywnością. Duże znaczenie ma wielkość i położenie jednostek, które determinują ich sens oraz potencjał.

Polski Instytut Studiów Międzynarodowych, mając świadomość szerokiego zakresu i dużego zróżnicowania działań samorządów, przeprowadził analizę międzynarodowej aktywności jednostek poprzez 64 pogłębione wywiady wśród reprezentantów polskich samorządów (po cztery w każdym województwie), które wykorzystano do określenia efektywności działań międzynarodowych samorządów stopnia regionalnego i gminnego, oceny stopnia ich aktywności, perspektyw dalszego rozwoju oraz roli dyplomacji samorządowej w polityce zagranicznej państwa. Ważną informacją jest także sprawdzenie stopnia aktywności relacji międzynarodowych. Na tej podstawie wyróżniono strategiczne dziedziny, a także główne trendy, które związane są z dążeniem do zwiększenia efektywności działań. Pominięto w całości jednostki samorządu powiatowego, a także miasta wojewódzkie, które charakteryzują się dużym zróżnicowaniem społeczno-gospodarczym.

Zobacz również: Promocja miejsc oczami turystów

Co nowego wiemy o aktywności polskich samorządów

REKLAMA

Formy współpracy zagranicznej polskich jednostek samorządu terytorialnego mają zarówno charakter formalny, jak i nieformalny. Duże znaczenie ma to, kto jest drugą stroną aktywności. Często w przypadku współpracy z miastami z Europy Wschodniej umowa jest wymagana, gdyż jest to podstawa do zapewnienia środków budżetowych. Zupełnie inne podejście w tej sprawie mają kraje zachodnie. Widoczne jest także podejście, aby nie przedłużać współpracy z partnerami, z którymi aktywność w naturalny sposób wygasła i nie ma pomysłu na nowe perspektywy i cel współpracy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wśród państw, z którymi polskie samorządy współpracują najczęściej, od lat dominują Niemcy i Ukraina, następnie państwa Europy Zachodniej, pozostałe kraje sąsiedzkie, Chiny oraz Węgry. Relacje z tymi krajami stanowią 88% całej aktywności badanych samorządów. Niemcy od wielu lat są na czele krajów, z którymi chętnie współpracują polscy samorządowcy. Stanowią one 15% wszystkich kontaktów, przy czym nie ma tu znaczenia położenie polskich samorządów. Z kolei w przypadku Ukrainy znaczenie ma specyfika relacji polsko-ukraińskich i spora grupa osób pochodzenia polskiego, która zamieszkuje zachodnie tereny naszego wschodniego sąsiada.

Szczególną pozycję w aktywności zagranicznej samorządów zajmują partnerzy z Czech i Słowacji. W intensyfikacji ich relacji duże znaczenie miały programy wspierające współpracę transgraniczną w pasie przygranicznym. Ten rodzaj współpracy jest przykładem tego, że jest ona opłacalna dla obu stron. Atrakcyjnym kierunkiem kooperacji pozostaje cały czas Skandynawia, której kraje chętnie podejmują współpracę. W szczególności zainteresowane są takimi zagadnieniami, jak: zrównoważony rozwój, innowacje, odnawialne źródła energii, ochrona środowiska. Jak wskazuje autorka raportu, należy jednak pamiętać, że partnerzy skandynawscy są bardzo pragmatycznie nastawieni do kontaktów z samorządami i interesuje ich przede wszystkim współpraca przy projektach, które dają konkretne efekty.

Wiele jednostek samorządu terytorialnego nawiązuje współpracę z JST krajów pozaeuropejskich – Stanów Zjednoczonych, Kanady czy państw Ameryki Łacińskiej. Systematycznie przybywa również kontaktów z państwami azjatyckimi, szczególnie z Chinami. W tym przypadku głównym czynnikiem, który decyduje o zakresie i intensywności współpracy, jest wymiar gospodarczy. Jeśli widoczny jest rozwój współpracy ekonomicznej i perspektywa dalszego rozwoju, to samorządy chętnie angażują się w taką współpracę, z kolei w przypadku braku wymiernych efektów – aktywność ta jest wygaszana.

Polecamy serwis: Ustrój i jednostki

Strategiczne dziedziny współpracy

Współpraca zagraniczna jednostek samorządu terytorialnego jest jednym z narzędzi polityki rozwoju, dlatego często głównym motywem współpracy jest rozwój gospodarczy, który możliwy jest dzięki wsparciu współpracy między przedsiębiorcami czy uczelniami. Możliwe jest to dzięki stwarzaniu warunków ułatwiających kontakty, pomocy w organizacji misji i forów gospodarczych czy też promocji regionu, miasta. Duże znaczenie dla współpracy gospodarczej mogą mieć jednak czynniki geopolityczne, co szczególnie widać dzisiaj w przypadku współpracy z samorządowymi jednostkami z Rosji czy Białorusi.

Drugim ważnym elementem aktywności samorządowej jest wsparcie promocji polskich uczelni, przyciąganie obcokrajowców na lokalne uczelnie, a także edukacja i wymiana młodzieży. Pierwszy z wątków jest elementem marki jednostki samorządu terytorialnego, a drugi ma charakter promowania i poznawania innych kultur, tradycji, motywacji do nauki obcych języków. Współpraca kulturalna traktowana jest jako pewien standard w stałych relacjach zagranicznych.

Polską specyfiką współpracy zagranicznej jest wymiana doświadczeń i propagowanie reformy samorządowej. W związku z sukcesem decentralizacji władzy w latach 90. XX w. w opinii międzynarodowej Polska uchodzi za przykład udanej reformy samorządowej. Naszymi rozwiązaniami zainteresowane były takie kraje, jak Kazachstan, Gruzja, Tunezja czy ostatnio Ukraina.

Ważną płaszczyzną aktywności międzynarodowej polskich samorządów jest energetyka, która przejawia się w podpatrywaniu dobrych praktyk u swoich partnerów. Polskie samorządy zainteresowane są wiedzą z zakresu odnawialnych źródeł energii, biogazowni, małych farm wiatrowych czy spalarni śmieci. Problematyka ta jest także przedmiotem budowania wyspecjalizowanych sieci i organizacji samorządowych, jak np. Energy Cities.

Efektywność współpracy

Oceny efektywności działań w kontekście relacji międzynarodowych można dokonać na wiele sposobów – oceniający zwracają uwagę na korzyści krótko- lub długoterminowe, efekty twarde lub miękkie. Najważniejszymi czynnikami kształtującymi efektywność aktywności zagranicznej są: wielkość samorządu, położenie geograficzne partnerów oraz ich potencjał. Duże jednostki mają zdecydowanie inne możliwości finansowe i polityczne niż ich mniejsze odpowiedniki. Co istotne, władze samorządowe coraz bardziej pragmatycznie decydują o kierunkach swojej aktywności zagranicznej. Decyzja o wyborze partnera coraz częściej wiąże się z celami, jakie samorząd chce realizować, a nie czynnikami historycznymi. Element opłacalności, choć nie wprost wypowiedziany, jest rozstrzygający dla decyzji o przystąpieniu do współpracy.

Jakie zatem kryteria należy wziąć pod uwagę, decydując się na aktywność zagraniczną? Z pewnością są to możliwości kadrowe i finansowe, które chcemy przeznaczyć na te działania. Ważne jest także zwrócenie uwagi na podobieństwa partnerów. Bez względu na to, czy będą to podobne problemy gospodarcze, podobna wielkość czy inne elementy. Ważne, aby coś łączyło partnerów. Istotne mogą się także okazać kryteria projektowe, tzn. takie, które są istotne dla naszych działań, np. rozwoju domowych źródeł energii. Duże znaczenie dla efektywności aktywności międzynarodowej będzie miała liczba osób zajmujących się tym zagadnieniem w urzędzie, umiejscowienie w strukturze urzędu, kompetencje i zaangażowanie urzędników. Duże zmiany można zaobserwować w stosunku Ministerstwa Spraw Zagranicznych do aktywności międzynarodowej jednostek samorządu terytorialnego, co przejawia się w powołaniu Wydziału do spraw Wymiaru Samorządowego i Obywatelskiego Polskiej Polityki Zagranicznej, a także coroczny konkurs grantowy dla samorządów. Działania te są elementem nowych priorytetów polskiej polityki zagranicznej, która zwróciła uwagę na jej obywatelski wymiar i zmianę wizerunku polityki zagranicznej jako działań podejmowanych wyłącznie przez administrację rządową.

Zobacz również: Produkty tradycyjne promują regiony

Co wynika z przeprowadzonych badań

Aktywność zagraniczna jednostek samorządu terytorialnego staje się coraz bardziej pragmatyczna. Współpraca z partnerami nie jest już przedłużana mimo braku aktywności i efektów, a także wybierane są nowe kierunki i formy współpracy. Z pewnością współpraca ta nie ma obecnie wyłącznie wymiaru „urzędniczego”, w wyjazdach biorą udział przedstawiciele również innych środowisk, co sprzyja powiększeniu zakresu współpracy. Zmieniło się także podejście do aktywności zagranicznej samorządów ze strony administracji rządowej. Traktowana jest ona jako ważne uzupełnienie polityki państwa, a także potencjał, który warto monitorować i wspierać finansowo czy merytorycznie.

Jak zwraca uwagę autorka analizy, sporo działań można jeszcze podjąć dla wzmocnienia koordynacji międzynarodowej aktywności samorządów. Istotne z pewnością byłoby wsparcie Ministerstwa Gospodarki, rozwinięcie statystyki publicznej monitorującej aktywność samorządów, zaktywizowanie Regionalnych Ośrodków Debaty Samorządowej czy też zbudowanie narzędzia finansowego wspierającego relacje gospodarcze. Niniejszy raport jest jednak dowodem na to, że wiemy coraz więcej na temat działań samorządów, a wraz z tą wiedzą powstają kolejne pomysły na wsparcie samorządów.

Formy aktywności samorządowej JST

● współpraca dwustronna (partnerska) w ramach podpisywanych umów,

● współpraca dwustronna (czasem trójstronna czy czterostronna) bez umowy, ale związana ze wspólnymi działaniami,

● udział w projektach międzynarodowych w kooperacji z samorządami/władzami lokalnymi innych państw, bez sformalizowanych umów,

● kontakty zagraniczne – niesformalizowane działania często poprzedzające ściślejszą współpracę,

● członkostwo w zrzeszeniach międzynarodowych i sieciach grupujących jednostki samorządowe różnych państw.

Źródło: A. Skorupska, Dyplomacja samorządowa. Efektywność i perspektywy rozwoju, PISM, Warszawa 2015, s. 16.

ROBERT GAWŁOWSKI

Autor jest specjalistą w dziedzinie administracji publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem ustroju metropolitalnego w Europie Zachodniej

Polecamy serwis: Rozwój i promocja

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Dzień Matki. Nie wiesz, gdzie świętować? Stolica przygotowała multum atrakcji na ten weekend

W najbliższy weekend mieszkańcy Warszawy będą mogli skorzystać z wielu atrakcji. Na Saskiej Kępie odbędzie się piknik z okazji święta dzielnicy, a nad Wisłą rozpocznie się sezon turystyczny, który uświetni barwna parada łodzi.

Uwaga! GIS wydał ostrzeżenie dotyczące żywności. Partia produktu wycofana ze sprzedaży

Główny Inspektorat Sanitarny wydał ostrzeżenie w piątek, dotyczące wykrycia białka soi w partii mąki z ciecierzycy. Osoby z alergią na białko soi mogą doświadczyć reakcji alergicznej po spożyciu tego produktu.

1 czerwca ma ruszyć program in vitro. Ogłoszono wyniki konkursu

Minister zdrowia, Izabela Leszczyna, w piątek poinformowała o wynikach konkursu na realizację programu leczenia niepłodności metodą in vitro przez podmioty lecznicze. Program ma zostać uruchomiony już 1 czerwca.

Zasiłki dla poszkodowanych rolników. Zostanie wprowadzony stan klęski żywiołowej?

Sejmik województwa lubelskiego zdecydował o przyznaniu wsparcia finansowego dla trzech gmin: Opole Lubelskie, Chodel, Józefów nad Wisłą. Każda z nich otrzyma po 100 tys. zł na wypłatę zasiłków dla sadowników, którzy doświadczyli strat po ostatnim gradobiciu i przymrozkach.

REKLAMA

Dofinansowanie 2121 zł brutto miesięcznie, przez 3 m-ce, na 1 pracownika. Program: Odbuduj swoją przyszłość dla pogorzelców z Marywilskiej

W czerwcu 2024 r. powinna być gotowa część hali tymczasowej dla kupców, którzy stracili swoje stanowiska w pożarze centrum przy ul. Marywilskiej. Jak poinformował warszawski ratusz do 30 czerwca br. poszkodowani przedsiębiorcy mogą też składać wnioski o pomoc w postaci pieniędzy na wypłatę bieżących wynagrodzeń.

Płatne praktyki w energetycznym gigancie. Gdzie, dla kogo i do kiedy można aplikować?

Energetyczny gigant ogłosił rekrutację do programu letnich, płatnych praktyk. Program jest skierowany do studentów i absolwentów uczelni wyższych, którzy rozważają rozpoczęcie kariery w koncernie. W tym roku przygotowano 25 miejsc.

Kolejne alerty RCB o burzach i intensywnych opadach

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wydało ostrzeżenia dla 7 województw o burzach i intensywnych opadach. W jakich województwach najlepiej nie wychodzić z domu? 

Bon energetyczny a opłata mocowa. Niepotrzebny jest wniosek. Automatyczna oszczędność od 15,96 do 89,4 zł

Parlament rzutem na taśmę w ustawie wprowadzającej bon energetyczny dodał zwolnienie z opłaty mocowej. To jedna z opłat, jakie widzimy na rachunku za prąd. Do końca 2024 r. będzie wynosiła 0 zł. Czy to jest bonus dla każdego gospodarstwa domowego, czy tylko dla tych osób, które mają prawo do bonu energetycznego?

REKLAMA

Zakończenie roku szkolnego 2024 r.

Kiedy kończy się rok szkolny 2023/2024? Do kiedy potrwają wakacje? Czy wszyscy uczniowie rok szkolny kończą w tym samym czasie? 

Producenci owoców i warzyw twardo o Zielonym Ładzie. Oberwą rolnicy, ale też inne grupy społeczne

Producenci owoców i warzyw mówią, że Zielony Ład to bardziej ideologia niż idea. Dotknie nie tylko rolników, ale też inne grupy społeczne. Nie sprzeciwiają się idei produkcji żywności wyróżniającej się wyższą jakością, zwracają jednak uwagę na szereg problemów, które przy okazji mogą poważnie uderzyć w ich działalność. Wśród nich znalazła się biurokracja.

REKLAMA