Kiedy wchodzi w życie nowelizacja ustawy śmieciowej?

• Wejście w życie ustawy nowelizującej
• Ważne przepisy przejściowe
• Wątpliwości pozostają

Wejście w życie ustawy nowelizującej

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw – wprowadzająca szereg niezwykle istotnych zmian związanych z gminnymi systemami gospodarki odpadami komunalnymi – została w dniu 22 sierpnia 2019 roku opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1579. Publikacja ustawy pozwala w oparciu o przepisy końcowe ustalić kiedy jej kluczowe przepisy wejdą w życie.

Zgodnie z art. 27 ustawy nowelizującej co do zasady ustawa ta wchodzi w życie w terminie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Oznacza to, że znowelizowane przepisy – z pewnymi wyjątkami – wejdą w życie 6 września 2019 roku. Data ta ma kluczowe znaczenie w kontekście przepisów przejściowych, o których będzie jeszcze mowa w dalszej części niniejszego artykułu.

Ustawa przewiduje przy tym kilka wyjątków w powyższym zakresie. Przykładowo nowe przepisy dotyczące poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych wejdą w życie 1 stycznia 2020 roku.

Warto również zwrócić uwagę, że obowiązek przyjmowania odpadów tekstyliów i odzieży przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych znajduje zastosowanie dopiero od dnia 1 stycznia 2025 r. Tak długiego terminu nie wyznaczono niestety dla innych nowych frakcji, które mają być zbierane na PSZOKach.

Wcześniej – bo już 1 września 2019 roku – wejdą w życie m.in. przepisy zmieniające ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw.

Ważne przepisy przejściowe

Równie ważne jak przepisy o wejściu w życie są liczne przepisy przejściowe zawarte w ustawie nowelizującej. Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zgodnie z którym rada gminy (rada miasta) jest obowiązana dostosować uchwały wydane przed dniem 6 września 2019 roku do znowelizowanych przepisów, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. do 6 września 2020 roku).

Od powyższej reguły wprowadzono kilka wyjątków.

Po pierwsze zachowują moc uchwały wydane przed 6 września 2019 roku określające stawkę ryczałtową opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosowaną w przypadku właścicieli nieruchomości letniskowych w wysokości nie wyższej niż 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem (tj. 169,30 zł). Uchwały, które przewidują w tym zakresie wyższe stawki obowiązują do dnia wejścia w życie nowych uchwał wydanych na podstawie znowelizowanej ustawy, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2019 r.

Po drugie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za pojemnik lub worek, określona w uchwale wydanej przed 6 września 2019 roku, wyższe niż stawki odpowiednio za pojemnik lub worek określone w nowododanych przepisach (art. 6k ust. 2a pkt 5 znowelizowanej ustawy) obowiązują do dnia wejścia w życie uchwały wydanej na podstawie znowelizowanych przepisów, nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej.

Po trzecie uchwały wydane przed 6 września 2019 roku na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 i 1309) w sprawie udzielenia przez radę gminy upoważnienia do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zachowują moc.

Po czwarte jeżeli na dzień 6 września 2019 roku do rodzinnego ogrodu działkowego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176) położonego na obszarze danej gminy stosuje się stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustaloną w inny sposób niż określony w art. 6j ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie (chodzi tu o stosowanie rocznej opłaty ryczałtowej), stawka ta obowiązuje do dnia wejścia w życie uchwały ustalającej stawkę opłaty w sposób określony w art. 6j ust. 3 znowelizowanej ustawy (tj. opłatę za pojemnik lub worek), nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. do 6 września 2020 roku). Regulacja przejściowa tym zakresie jest szczególnie problematyczna. Wynika z niej bowiem, że właściciele ogródków działkowych w 2020 roku zobowiązani będą do uiszczenia dwóch opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi – rocznej za cały 2020 rok oraz miesięcznej od września 2020 roku. Jednocześnie powstaje wątpliwość czy stawka roczna w tym przypadku powinna zostać obniżona do 10% dochodu rozporządzalnego na mocy wcześniej wskazanego przepisu przejściowego czy też obowiązek taki został w tym przypadku wyłączony.

Równie istotne są przepisy przejściowe dotyczące zamówień publicznych. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej umowy o udzielenie zamówienia publicznego na odbieranie oraz na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, a także umowy na prowadzenie punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych, zawarte przed 6 września 2019 roku zachowują ważność przez okres, na jaki zostały zawarte. Z kolei zgodnie z art. 12 tejże ustawy do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych, wszczętych i niezakończonych przed 6 września 2019 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe. Regułę tę odnieść należy także do umów zawartych w wyniku tych postępowań, nawet jeżeli przyjąć, że postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego nie jest zwieńczone zawarciem umowy, lecz wyborem oferty najkorzystniejszej.

Wątpliwości pozostają

Powyższe regulacje nie pozwalają rozwiać wszystkich wątpliwości związanych z wpływem ustawy nowelizującej na obecnie funkcjonujące systemy gospodarki odpadami komunalnymi. Przykładowo ustawa nowelizująca nie odpowiada wprost na pytanie od kiedy należy stosować znowelizowane przepisy dotyczące odbioru przez gminę odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne zakładające dobrowolność właściciela nieruchomości w tym zakresie. Teoretycznie rozważyć można w tym zakresie trzy różne momenty – wejście w życie ustawy nowelizującej, 12 miesięczny okres przejściowy oraz zakończenie trwających umów na odbiór odpadów. Szczegółowa analiza tego zagadnienia prowadzi do wniosku, iż w tym zakresie winien znaleźć zastosowanie przepis przejściowy dotyczący zamówień publicznych, a tym samym przedmiotowe przepisy znajdą zastosowanie po zakończeniu obecnych kontraktów.

Podobne wątpliwości dotyczą określenia od kiedy zastosowanie znajdzie obowiązek selektywnej zbiórki, a tym samym zakaz zbierania odpadów w sposób nieselektywny. Także w tym zakresie teoretycznie w grę wchodzić mogłyby trzy różne momenty, o których mowa powyżej. W tym wypadku analiza systemowa prowadzi do wniosku, iż obowiązek ten wchodzi w życie w 12 miesięcznym okresie przejściowym w związku z nowelizacją przez rady gmin odpowiednich uchwał związanych z gminnym systemem gospodarki odpadami komunalnymi.

Wątpliwości rodzą się również w zakresie zachowania ważności przez umowy w sprawie zamówień publicznych, których przedmiotem jest sam odbiór odpadów komunalnych lub ich zagospodarowanie. Norma zakodowana w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej wprost odnosi się do umów kompleksowych. Jeszcze większy dylemat interpretacyjny rodzi się w przypadku ustalenia reguły międzyczasowej względem postępowań o udzielenie zamówień publicznych, których przedmiotem jest wyłącznie odbiór lub zagospodarowanie odpadów komunalnych albo prowadzenie PSZOK-ów. Przepis art. 12 tejże ustawy odnosi się wprost wyłącznie do postępowań na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych. W konsekwencji powstaje pytanie, czy postępowania o nie kompleksowym charakterze powinny być dostosowywane do znowelizowanych przepisów (zmiana SIWZ i ogłoszenia) lub unieważniane, czy też istnieje możliwość na ich podstawie skutecznego zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego.

W szeregu przypadków kwestie te jednak budzić będą spory, które ostatecznie rozstrzygnąć będą musiały sądy administracyjne albo KIO. Być może ilość sporów będzie mniejsza jeśli w przedmiotowych kwestiach oficjalne stanowisko zajmie Ministerstwo Środowiska, które przygotowało projekt ustawy nowelizującej. Należy liczyć, że Ministerstwo aktywnie włączy się w proces wdrażania przygotowanej przez siebie ustawy.

Wprowadzone ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. zmiany w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach., jak również kwestie dotyczące kar umownych w kontraktach na odbiór lub odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych oraz modyfikacji tychże umów, będą tematami zaprezentowanymi przez autorów niniejszego artykułu w trakcie konferencji Zamówienia Publiczne w Gospodarce Odpadami, która odbędzie się 30 września 2019 r. w Warszawie, do udziału w której serdecznie zachęcamy (https://go.przetargipubliczne.pl/).

Maciej Kiełbus

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, Partner, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Konrad Różowicz

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie zamówień publicznych

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl