Limity finansowe dla komitetów wyborczych

Ograniczenia kwotowe związane z pozyskiwaniem środków są różne dla poszczególnych rodzajów komitetów wyborczych i wynikają z odmiennych źródeł ich finansowania.

Limit wydatków dla komitetów wyborczych uczestniczących w wyborach samorządowych obliczany jest dla wszystkich komitetów na podstawie takich samych zasad, z uwzględnieniem liczby mandatów w okręgach, w których komitet zarejestrował kandydatów, oraz wielkości gmin (miast), w których zgłosił on kandydatów na wójtów, burmistrzów, prezydentów miast.

Ograniczenia dotyczące pozyskiwanych środków finansowych odnoszą się wyłącznie do limitu wpłat, jakich poszczególne podmioty mogą dokonywać na rzecz komitetów wyborczych. Nie ma bowiem ustalonej wysokości środków, jakie komitet może pozyskać na rzecz prowadzonej kampanii wyborczej.

Komitety wyborcze wyborców i organizacji

Limit wpłat dotyczy przede wszystkim komitetów wyborczych wyborców i komitetów wyborczych organizacji, których środki finansowe mogą pochodzić wyłącznie z wpłat nieprzekraczających 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, dokonanych przez obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczpospolitej Polskiej (art. 83c ust. 3 i art. 83d ust. 2 ustawy z 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw; dalej: Ordynacja samorządowa).

Każda uprawniona osoba może wesprzeć zatem komitet wyborczy wyborców i komitet wyborczy organizacji kwotą nie większą niż 19 755 zł.

Komitety wyborcze partii politycznych i koalicji

Odmiennie przedstawia się sytuacja w odniesieniu do komitetów wyborczych partii politycznych i koalicji tych partii.

Tu możliwość pozyskania środków finansowych zależna jest wyłącznie od tego, jakimi środkami dysponuje partia lub partie polityczne, które powołały dany komitet i jaką kwotą zechcą one ten komitet wesprzeć. Tego rodzaju komitety wyborcze mogą być bowiem finansowane wyłącznie z Funduszy Wyborczych tworzących je partii politycznych (art. 83c ust. 1 i ust. 2 Ordynacji samorządowej).

Ustawodawca nie wprowadził natomiast żadnego ograniczenia co do wysokości środków finansowych przekazywanych z Funduszu Wyborczego partii na rachunek jej komitetu wyborczego.

Ustanowił jednak dość szczegółowe regulacje odnoszące się do pozyskiwania środków finansowych przez same partie polityczne, które wskazują źródła, z jakich partie mogą czerpać korzyści, oraz wysokość pozyskiwanych środków (limity wpłat od osób fizycznych, zasady obliczania dotacji podmiotowej czy subwencji). Partiom nie pozostawiono w tej kwestii żadnej dowolności.

Czytaj także: Jak skutecznie promować samorządowych liderów i ekspertów>>

Wydatki w wyborach radnych do rad i sejmików

Mimo że komitet wyborczy, przestrzegając regulacji dotyczących wysokości wpłat od jednej osoby fizycznej, może pozyskiwać na cele kampanii wyborczej nieograniczoną ilość środków finansowych, to wydatkować może wyłącznie kwoty określone indywidualnym limitem, ustalanym poprzez sumowanie kwot obliczonych na zasadach określonych w Ordynacji samorządowej oraz w ustawie z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.

W wyborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw limit wydatków oblicza się, mnożąc kwotę przypadającą na jeden mandat radnego, ustaloną oddzielnie dla każdej z kategorii rad, przez liczbę mandatów w okręgu lub okręgach, w których komitet wyborczy zarejestrował kandydatów, bez względu na liczbę kandydatów zgłoszonych przez dany komitet, a następnie dodaniu tych kwot.

Kwota określona w Ordynacji samorządowej, przypadająca na jeden mandat radnego wynosi w wyborach do:

1) rady gminy w gminach do 20 tys. mieszkańców – 750 zł,

2) rady gminy w gminach powyżej 20 tys. mieszkańców oraz w wyborach do rad dzielnic miasta stołecznego Warszawy – 1000 zł,

3) rady powiatu – 2000 zł,

4) rady miasta w miastach na prawach powiatu – 3000 zł,

5) sejmiku województwa – 5000 zł.

Czytaj także: Skuteczne narzędzia kampanii wyborczej>>

Wydatki w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów

Limit wydatków ustalany jest również w odniesieniu do kampanii wyborczej wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

W gminach do 500 tys. mieszkańców limit wydatków ustala się, mnożąc liczbę mieszkańców danej gminy przez kwotę 50 groszy.

W gminach powyżej 500 tys. mieszkańców, pierwsze 500 000 mnoży się przez kwotę 50 groszy, a nadwyżkę ponad 500 000 przez kwotę 25 groszy.

Istotnym elementem w ustalaniu limitu wydatków w wyborach organów wykonawczych JST jest zatem liczba mieszkańców danej gminy. Informację o liczbie mieszkańców w odniesieniu do poszczególnych gmin, według stanu na koniec roku poprzedzającego rok, w którym odbywają się wybory, podaje do publicznej wiadomości Komisarz Wyborczy w formie komunikatu w dzienniku o zasięgu wojewódzkim, w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia o zarządzeniu wyborów.

Dla komitetu, który oprócz kandydatów na radnych zarejestrował kandydatów na wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast, ogólny limit wydatków oblicza się, sumując wszystkie limity. W ramach jednego łącznego limitu wydatków na kampanię wyborczą komitet swoimi środkami dysponować może dowolnie. Powtarzając za S. Gebethnerem, tylko jego wewnętrzną sprawą jest, ile środków przeznaczy on na wspólną kampanię wyborczą prowadzoną w okręgach, a ile na promowanie poszczególnych kandydatów.

Jeżeli więc do czasu tzw. I tury wyborów komitet wydatkuje całą ustaloną dla niego maksymalną kwotę, a jego kandydat bądź kandydaci na wójta będą uczestniczyli w II turze wyborów, to w okresie od podania informacji o konieczności przeprowadzenia ponownego głosowania do dnia tego głosowania nie będzie mógł dokonywać już żadnych zakupów i ponosić wydatków.

Nadwyżka

Jeżeli komitet pozyskał na cele kampanii kwotę wyższą niż ustalony dla niej limit, ale również gdy kwota ta mieści się w tym limicie, ale jest wyższa od kwoty dokonanych wydatków, czyli komitet uzyskał nadwyżkę, zobowiązany jest do jej przekazania, bądź na rzecz instytucji charytatywnej (komitet wyborczy wyborców i komitet wyborczy organizacji), bądź na Fundusz Wyborczy tworzącej go partii (komitet wyborczy partii politycznej i koalicyjny komitet wyborczy partii politycznych).

Podstawy prawne

•  Ustawa z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. nr 113, poz. 984; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 213, poz. 1652)

•  Ustawa z 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (j.t. Dz.U. z 2003 r. nr 159, poz. 1547; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 57, poz. 356)

•  Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 857; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 213, poz. 1652)

•  Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 roku (M.P. nr 48, poz. 709)