Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przy rekrutacji do przedszkoli gminy łamią prawo

Wioletta Kępka
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych przestrzega gminy przed zbieraniem danych osobowych dzieci i ich rodziców w procesie rekrutacji do przedszkoli. Takie postępowanie może narazić samorządy na konsekwencje prawne.

Do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej: GIODO) trafiają liczne skargi rodziców dzieci uczestniczących w procesie rekrutacji do przedszkoli. Dotyczą one przede wszystkim zakresu kryteriów rekrutacyjnych, które nie mają podstaw w ustawie z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (dalej: ustawa o systemie oświaty) i przepisach wykonawczych do niej. Radni oraz wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast rozszerzają listę kryteriów w sposób dowolny, co pociąga za sobą nadmierną ingerencję w prywatność rodziny dziecka. Samorządy żądają nawet dokumentów zwierających wrażliwe dane osobowe, co do których rodzice nie mają pewności, w jaki sposób będą one wykorzystywane i na ile są one zabezpieczone przed nieuprawnionym dostępem.

W tej sprawie wystąpił do GIODO także Rzecznik Praw Dziecka. Zwrócił się z pytaniem, czy praktyka żądania przez władze gminy i dyrektorów przedszkoli, aby na potrzeby przyjęcia dziecka do przedszkola rodzice przedkładali różnego rodzaju dokumenty, m.in. zaświadczenie ZUS RMUA (na potwierdzenie zatrudnienia) oraz roczne rozliczenie podatkowe PIT (potwierdzające miejsce zamieszkania i opłacania podatku dochodowego), jest zgodna z obowiązującym prawem.

Opinia GIODO

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie ma wątpliwości, że praktyka pozyskiwania przez władze gminy i dyrektorów przedszkoli na potrzeby przyjęcia dziecka do przedszkola dokumentów, takich jak:

● zaświadczenie ZUS RMUA (na potwierdzenie zatrudnienia) lub

● kopia deklaracji PIT (na potwierdzenie miejsca zamieszkania i opłacania podatku dochodowego)

– może być uznana za niezgodną z obowiązującym prawem i niedopuszczalną.

Uważam jednak, że problem jest znacznie szerszy i poważniejszy, bowiem w ocenianych przypadkach mieliśmy do czynienia również z żądaniami przekazywania kopii zaświadczeń zawierających dane medyczne dzieci i rodziców (danych o stanie zdrowia) oraz orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnych – uważa dr Wojciech Wiewiórowski, generalny inspektor ochrony danych osobowych.

Nie ma on też wątpliwości, że dane takie mają charakter danych wrażliwych w rozumieniu art. 27 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, podlegających szczególnemu reżimowi w zakresie zbierania, przetwarzania i zabezpieczania przed nieuprawnionym dostępem.

We wszystkich wymienionych przypadkach postępowanie takie jako niewynikające z przepisów o randze ustawy jest sprzeczne z obowiązującym prawem – przestrzega Wojciech Wiewiórowski.

Zdaniem GIODO działania samorządów nie wynikają ze złej woli.

Gminy próbują zracjonalizować sposób wykonania zadania publicznego złożonego na ich barki, tak by do przedszkoli w pierwszej kolejności przyjęte zostały dzieci najbardziej tego potrzebujące i by ulżyć sytuacji socjalnej i ekonomicznej najbardziej potrzebujących rodziców. Niestety, w tym przypadku mamy do czynienia z klasycznym przykładem „dobrych chęci, którymi piekło jest wybrukowane” – twierdzi Wojciech Wiewiórowski.

Praktyka taka jest niezgodna z:

1) prawem gminy do regulowania zadań własnych,

2) zasadami ustalania kryteriów przy przyjmowaniu do przedszkoli wynikającymi z prawa oświatowego,

3) podziałem zadań pomiędzy administracją samorządową a administracją rządową,

4) szczególnymi zasadami ochrony danych osobowych – w szczególności zasadą legalności, celowości i adekwatności przetwarzania tego rodzaju danych.

Czytaj także: Więcej czasu na uchwały w sprawie przedszkoli>>

Podstawą prawną może być tylko ustawa

Artykuł 22 ustawy o systemie oświaty upoważnił Ministra Edukacji do wydania rozporządzenia określającego warunki i tryb przyjmowania uczniów do szkół i przedszkoli. Niestety, GIODO zwraca uwagę, że obowiązujące w tej sprawie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (dalej: rozporządzenie w sprawie przyjmowania do przedszkoli) wykracza poza delegację ustawową, ponieważ statuuje również kryteria ograniczające zasadę powszechnej dostępności do przedszkola publicznego.

Według rozporządzenia w sprawie przyjmowania do przedszkoli do przedszkola i oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej w pierwszej kolejności przyjmowane są dzieci w wieku sześciu lat odbywające roczne przygotowanie przedszkolne. W następnej kolejności przyjmowane są dzieci matek lub ojców samotnie je wychowujących, matek lub ojców, wobec których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności bądź całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na podstawie odrębnych przepisów, a także dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych.

Nawet przyjmując, że norma ta jest społecznie słuszna oraz że zostałaby ona przesunięta na poziom ustawy, a nie rozporządzenia, ustawa o systemie oświaty nie zawiera żadnych wskazań, w jaki sposób należy potwierdzić spełnianie kryterium „samotnego wychowywania dziecka”, niepełnosprawności czy umieszczenia w rodzinach zastępczych. Gminy – próbując uzupełnić tę niewątpliwą lukę – zbierają i przetwarzają bez podstawy prawnej dane o stanie zdrowia oraz orzeczenia wydane w postępowaniu sądowym. Podkreślam, taka praktyka jest sprzeczna z prawem, nawet jeśli za podstawę uznaje się akt prawa miejscowego. Zezwolenie – choćby ewentualne – na zbieranie takich danych może zostać wydane tylko przez ustawodawcę w formie ustawy – tłumaczy Wojciech Wiewiórowski.

Zgoda rodziców nie wystarczy

Argumentem samorządów na rzecz zbierania danych osobowych rodzin przedszkolaków, również danych wrażliwych jest zgoda rodzica na przetwarzanie takich danych. Według GIODO ten argument nie ma podstaw prawnych. Nie można bowiem w takich przypadkach powoływać się na fakt dobrowolnego przekazania danych osobowych do przetwarzania, m.in. dlatego, że niezłożenie oświadczenia o dobrowolności wyklucza dziecko z procesu rekrutacji do przedszkola.

Zbieranie danych na podstawie uchwał

Niezgodne z prawem jest także określanie wymaganych danych osobowych w uchwałach rad gmin określających kryteria przyjmowania do przedszkoli. Generalny Inspektor Ochrony Danych osobowych uznaje, że samorządy nie mają prawa do regulowania w uchwałach kryteriów ograniczających zasadę powszechnej dostępności do przedszkola publicznego określoną w art. 6 ustawy o systemie oświaty. Tym bardziej nie mają prawa do gromadzenia i przetwarzania danych osobowych (w tym danych wrażliwych) służących weryfikacji spełniania danego kryterium, np. zaświadczeń ZUS RMUA oraz rocznych rozliczeń podatkowych PIT.

Zdaniem GIODO należy więc w pierwszej kolejności ustawowo uregulować zasady przetwarzania danych osobowych przy naborze do przedszkoli. W tej sprawie GIODO wystąpił już do Ministra Edukacji Narodowej. Jednocześnie jednak zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, by w przypadku kontynuowania praktyki ustalania kryteriów przyjęć oraz zasad przetwarzania danych osobowych w uchwałach rad gminy wojewodowie korzystali ze swych uprawnień nadzorczych i zapobiegali wejściu w życie odpowiednich przepisów prawa miejscowego.

Rekrutacja na rok szkolny 2011–2012 rozpocznie się w większości gmin w marcu i kwietniu. Ustawodawca oraz samorządy mają więc od siedmiu do ośmiu miesięcy na przygotowanie nowych przepisów w tym zakresie – przekonuje Wojciech Wiewiórowski. – Zasady prowadzenia rekrutacji w kolejnym roku szkolnym będą uważnie śledzone przez Biuro GIODO, a Generalny Inspektor nie będzie się wahał w podejmowaniu decyzji dotyczących skarg obywateli oraz wyników kontroli prowadzonej przez Biuro.

Czytaj także: ZNP: dla ponad 500 tys. dzieci brakuje przedszkoli>>

Podstawy prawne

•  Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 41, poz. 233)

•  Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 148, poz. 991)

•  Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz.U. nr 26, poz. 232; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 31, poz. 208)

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności (PDF)
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności (PDF)
Tylko teraz
19,50 zł
39,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wzór wniosku o dodatek elektryczny obowiązuje od 29 listopada 2022 r. [Dz.U. poz. 2443]
    Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego Dziennik Ustaw 2022 r. poz. 2443
    Wzór: Dodatek elektryczny 1000 i 1500 złotych od 1 grudnia 2022 r.
    Dodatek do prądu to 1000 zł. Otrzymają go osoby ogrzewające mieszkanie prądem. Urządzenie grzewcze na prąd musi być zgłoszone jako główne w CEEB. Podwyższona wartość dodatku to 1500 zł. Otrzymasz go, jeżeli w 2021 r. zużyłeś 5000 kWh i więcej. Jest tu domniemanie, że tak wysokie zużycie prądu powtórzy się zimą 2022/2023 r. I to uzasadnia 1500 zł dodatku.
    Rak prostaty, jądra i prącia to typowe męskie nowotwory
    Rak prostaty, jądra, prącia. Najistotniejszymi z punktu widzenia epidemiologicznego nowotworami typowo męskimi są rak prostaty, jądra i prącia – wyjaśnił ekspert dr Maciej Kaczorowski. W każdym z narządów urologicznych może wystąpić co najmniej kilkanaście nowotworów, więc globalnie jest ich ponad sto.
    DGP: Dodatek elektryczny nie na bojler podgrzewający wodę [Wyjaśnienia Ministerstwa Klimatu]
    Od 1 grudnia 2022 r. odbiorcy ogrzewający dom przy pomocy energii elektrycznej będą mogli składać wnioski o dodatek do prądu. Jego wysokość wynosi 1000 zł może sięgnąć nawet 1500 złotych. Czy skorzystają z niego także użytkownicy bojlerów elektrycznych, czyli popularnych term?
    Ilu Polaków otrzyma zwrot VAT zapłaconego w cenie gazu w 2023 r.? [Projekt ustawy]
    300 000 osób i rodzin otrzyma zwrot podatku VAT od ceny gazu w 2023 r. Koszt tej refundacji szacowany jest na ok. 1 mld zł i określono go na podstawie maksymalnej ceny za paliwo gazowe wynoszącej 200,17 zł/MWh.
    Polacy opracowali metodę wykrywania kobiet zagrożonych genetycznie rakiem piersi [badania, patent]
    Prof. Andrzej Pławski oraz inż. Emilia Lis-Tanaś z Innowacyjnego Centrum Medycznego Instytutu Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu uzyskali patent na wykrywanie genetycznej predyspozycji do agresywnego nowotworu piersi.
    Neonatolog: W tej chwili mamy dziewczynkę, która waży 440 gramów, mieści się w dłoni pielęgniarki [Wcześniaki, Wywiad]
    Obecnie nie przerażają nas wcześniaki, które ważą 1000 gramów, tylko takie, które ważą 500 gramów. Ale i takie dzieci mają szansę na to, żeby nie tylko żyć, ale także dobrze żyć - mówi w rozmowie z PAP pediatra i neonatolog, prof. Bożena Kociszewska-Najman.
    Niewidzialna maska antywirusowa
    Naukowcy z Technion-Israel Institute of Technology w Hajfie opracowali niewidzialną maskę, która chroni użytkowników przed przenoszeniem Covid, MERS, grypy i innych wirusów, poinformował w niedzielę 27 listopada 2022 r. The JerusalemPost.
    Nadciśnienie może nasilać neurotyzm
    Wysokie ciśnienie tętnicze, szczególnie rozkurczowe, z dużym prawdopodobieństwem przyczynia się do rozwoju neurotyzmu. Ta cecha osobowości wiąże się z podatnością na negatywne emocje i sprzyja zaburzeniom nastroju.
    20 pytań o „tani prąd” [Kompendium, oświadczenie, 79 groszy/kWh]
    W artykule zebraliśmy pytania czytelników o „tani prąd” wraz z odpowiedziami. 30 listopada 2022 r. mija termin na złożenie oświadczenia o tanim prądzie.
    Wzór: Luka w przepisach o tanim prądzie. Przedsiębiorcy boją się kar za błędy w oświadczeniu dla sprzedawcy prądu
    Definicja „podstawowej działalności”, to mina w ustawie o tanim prądzie. Do 30 listopada 2022 r. przedsiębiorcy mają oszacować, ile zużyją prądu na „działalność podstawą” w roku 2022/2023, a ile na "nie-podstawową". Tylko ta pierwsza może korzystać z prądu z ceną netto 79 groszy/kWh.
    Zwrot VAT od gazu – dochody do 2100 zł dla osób samotnych, 1500 zł na osobę w rodzinach [nie będzie dodatku gazowego w 2023 r.]
    W 2023 r. osoby, które uzyskują dochód nie większy niż 2,1 tys. zł w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz 1,5 tys. zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego, mogą liczyć na zwrot VAT zapłaconego przy zakupie gazu.
    Tani prąd: Zawiesiłem firmę. Czy składam oświadczenie o tanim prądzie do 30 listopada 2022 r.? [prąd 79 groszy/kWh]
    Przedsiębiorca, który zawiesił działalność gospodarczą może złożyć "oświadczenie odbiorcy uprawnionego". Na tej podstawie skorzysta z taniego prądu w w cenie do 79 groszy/kWh (785 zł/MWh).
    Zaostrzenie zasad odpowiedzialności podmiotów zbiorowych [projekt ustawy]
    W dniu 18 listopada 2022 r. pojawiła się na stronie Rządowego Centrum Legislacji kolejna wersja projektu nowelizacji UOPZ (datowana na dzień 3 listopada 2022 r.). Widać więc, że w Ministerstwie trwają pracę nad projektem nowelizacji.
    Najemcy wyrzuceni z systemu "taniego prądu". Wraz z wynajętymi mieszkaniami, biurami i sklepami
    Najemca bez umowy na dostawę prądu nie skorzysta z "taniego prądu". Bo obowiązuje zasada „tani prąd dla właściciela licznika”. Inaczej jest przy dodatku węglowym i osłonowym. Tam to najemca, a nie właściciel otrzymywał dodatek. Decydowało faktyczne miejsce zamieszkania.
    Masz kilka mieszkań. Jedno wynajmujesz. Co z zamrożeniem cen prądu? [2600 kWh 3000 kWh]
    Jestem osobą niepełnosprawną z prawem do limitu 2600 kWh taniego prądu. Mam dwa mieszkania. Czy limit 2600 kWh jest dla każdego mieszkania? Czyli mam 2600 kWh x 2 = 5200 kWh?
    Poradnik Ministerstwa Klimatu o obowiązku oszczędzania prądu. Kalkulator
    Gminy nie muszą wyłączać oświetlenia ulicznego. Obowiązkiem nie zostały objęte jednostki budżetowe i samorządowe jednostki budżetowe, do których należą m.in. budynki szkół, hale sportowe (z wyjątkiem ww. urzędów zapewniających obsługę JST). Ministerstwo udostępniło na swojej stronie www kalkulator oszczędzania energii.
    Czy oświadczenie odbiorcy uprawnionego można złożyć przez email?
    Czy oświadczenie o tanim prądzie składam emailem czy przez ePUAP?
    Czy oświadczenie odbiorcy uprawnionego wysyłam przez ePuap?
    Dodatek węglowy: Niektórym gminom wystarcza oświadczenie o odrębności lokalu. I przeprowadzają wywiady środowiskowe
    Rodziny, które mają ten sam adres miejsca zamieszkania, mogą otrzymać dodatki węglowe, jeśli do 30 listopada nie da się ustanowić dla nich odrębnych adresów. Wątpliwości budzi to, czy i w jaki sposób mają potwierdzać, że podjęły jakieś kroki w tym celu.
    Lekarka w Białymstoku pozbawiona prawa wykonywania zawodu na rok za wypowiedź przeciwko szczepionkom na COVID-19
    Karę roku pozbawienia prawa wykonywania zawodu wymierzył Okręgowy Sąd Lekarski w Białymstoku lekarce dr Dorocie Marzenie Sienkiewicz za opublikowany w internecie filmik, w którym krytykowała szczepionki przeciwko COVID-19 dla dzieci i młodzieży. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że lekarka "nie może korzystać z ochrony wynikającej z wolności słowa", bo zaniechanie takich zabiegów, które zapobiegają rozprzestrzenianiu się – zwłaszcza chorób zakaźnych – powoduje negatywne konsekwencje społeczne.
    Rynek terminowy, czyli jak ustala się cenę prądu na kolejny rok
    O wysokości cen energii decydują mechanizmy precyzyjnie zapisane w polskim i europejskim prawie. Obejmują one głównych uczestników rynku: producentów energii, jej sprzedawców oraz odbiorców końcowych, czyli konsumentów. Transakcje między producentami i sprzedawcami odbywają się m.in. na Towarowej Giełdzie Energii po określonych stawkach. I to one mają największy wpływ na wysokość cen energii sprzedawanej dalej do odbiorców końcowych
    Leczenie SMA. Sukcesy polskiej medycyny wobec rdzeniowego zaniku mięśni
    Refundacja pierwszej przełomowej terapii w leczeniu SMA. Od stycznia 2019 roku w ramach programu lekowego „Leczenie rdzeniowego zaniku mięśni”, którą obecnie otrzymuje ponad 830 pacjentów, a następnie wprowadzenie badań przesiewowych, którymi od marca br. są objęte wszystkie noworodki, sprawiają, że Polska stała się jednym z liderów leczenia SMA w Europie.
    Tani prąd. Czy jesteś mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim przedsiębiorcą? Sprawdź [Przykłady]
    Z maksymalnej ceny prądu do 785 zł/MHW korzystają mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. W oświadczeniu odbiorcy uprawnionego, nie musisz precyzować: "Moja firma, to mikroprzedsiębiorca".
    Drogi prąd: Gminy wyłączają oświetlenie na ulicach. Bo przepisy nakazują im zaoszczędzić nie 10%, a 37% prądu w grudniu 2022 r. [błąd w przepisach]
    W grudniu ograniczenie zużycia prądu o 10 proc. graniczy z cudem – uważa wójt Marek Śmiech. Jeśli do końca listopada nie zostaną zmienione przepisy, to w gminie Walce zrobi się ciemno – ostrzega.