Reforma wynagrodzeń pracowników samorządowych. Jakie jest stanowisko rządu?

• Konieczna reforma płac pracowników samorządowych
• Pracodawcy samorządowi mogą kształtować wynagrodzenia
• Wydatkowanie środków na wynagrodzenia zależy od decyzji JST
• Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego

Konieczna reforma płac pracowników samorządowych

Stanowisko w sprawie systemu wynagrodzeń pracowników jednostek samorządu terytorialnego oraz jego wpływu na jakość usług publicznych skierował do MRPiPS Związek Gmin Wiejskich RP. Samorządowcy domagali się pilnej, kompleksowej i systemowej reformy płac w JST. Jak podkreślali jest to niezbędne do zapewnienia wysokiej jakości usług świadczonych dla mieszkańców.

„Zagadnienia dotyczące wprowadzenia systemowych rozwiązań w zakresie wynagradzania pracowników samorządowych będą przedmiotem analiz prowadzonych we współpracy z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, właściwym w zakresie ustawy z dnia 21 października 2024 r. o pracownikach samorządowych” – poinformowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na pismo ZGW RP.

Pracodawcy samorządowi mogą kształtować wynagrodzenia

W piśmie wskazano, że MSWiA również jest otwarte na dyskusję na temat propozycji zmian systemowych dotyczących kształtowania wynagrodzeń pracowników samorządowych, w ramach budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Podkreślono jednak, że postulaty przedstawione przez ZGW RP były zbyt ogólne i nie zawierały propozycji konkretnych rozwiązań.

Według MSWiA obowiązująca ustawa o pracownikach samorządowych nie stanowi bariery do ustalania przez samorządy stawek wynagrodzeń, adekwatnych do potrzeb i możliwości pracodawcy i realiów lokalnego rynku pracy.

„Przepisy pozwalają pracodawcom samorządowym na kształtowanie wynagrodzenia ich pracowników, w tym ustalenie jego całkowitej wysokości. Warto także dodać, że uregulowany na gruncie ustawy o pracownikach samorządowych regulamin wynagradzania (art. 39 ustawy) pozwala na ustalenie wyższego minimalnego poziomu wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach, niż określone w rozporządzeniu płacowym” – wskazało MSWiA.

Wydatkowanie środków na wynagrodzenia zależy od decyzji JST

Do postulatów gmin wiejskich ustosunkowało się również Ministerstwo Finansów i Gospodarki wskazując, że zadania z zakresu ustalenia i wypłaty wynagrodzeń pracownikom samorządowym wpisują się w realizację zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego.

„Jednostki samorządu terytorialnego w celu realizacji zadań publicznych, w tym zadań własnych dysponują określonymi ustawowo dochodami, tj. dochodami własnymi, uzupełnianymi subwencją ogólną i dotacjami. Dotacje na zadania z zakresu administracji rządowej są także odpowiednio zwiększane. Część wynagrodzeniowa dotacji kalkulowana jest tak jak dla jednostek rządowych z uwzględnieniem średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Natomiast w przypadku zadań, dla których wprowadzony został ujednolicony w skali kraju sposób naliczania dotacji, przeliczana jest odpowiednio stawka za tzw. roboczogodzinę” – wyjaśniono.

Podkreślono również, że wszelkie sprawy, związane z realizacją zadań JST oraz zagadnienia dotyczące wydatkowania środków publicznych w ramach uchwalonego budżetu, w tym również na wynagrodzenia, „należą do wyłącznej właściwości i suwerennej decyzji jednostki”.

Nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego

W odpowiedzi na postulaty ZGW RP przypomniano też, że w 2024 roku ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wprowadzono nowy system finansowania JST, którego celem było m.in. ustabilizowanie finansów samorządów poprzez zwiększenie dochodów oraz obiektywne i algorytmiczne naliczanie środków finansowych dla każdej JST.

Jak wynika z wyjaśnień MFiG, łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy oznaczał zwiększenie dochodów samorządów o 24,8 mld zł w roku 2025 w stosunku do poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady będzie to wzrost o ponad 345 mld zł.