Kategorie

Modelowy regulamin konsultacji

Renata Maciejczak
Konsultacje społeczne/ Fot. Fotolia
Konsultacje społeczne/ Fot. Fotolia
Chociaż władze samorządowe mają już wieloletnią praktykę i doświadczenie w konsultowaniu i wdrażaniu licznych projektów i inicjatyw włączania obywateli w podejmowanie decyji publicznych, to okazuje się, że jest ciągle dużo do poprawienia. A kluczowy dokument – regulamin konsultacji – włączający mieszkańców w procesy decyzyjne, niejednokrotnie zawiera błędy lub w ogóle go nie ma.

Nad sprawdzeniem jakości prowadzenia dialogu władz lokalnych z mieszkańcami postanowili pochylić się eksperci z Fundacji: Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych i Pracownia Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia” w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z funduszy EOG. Projekt „Konsultacje z zasadami” prowadzony wspólnie z mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi i urzędnikami obejmował miasta: Lublin, Gorzów Wlkp., Słupsk, Opole, Jarocin, Tychy, Konin, Zielona Góra, Augustów, Milanówek, Łomża. Natomiast 111 miast zostało przebadanych pod kątem regulaminów konsultacji. Przekrojowy materiał, który jest wynikiem projektu, to doskonałe wsparcie dla każdego samorządu i każdej organizacji pozarządowej, jak prawidłowo rozmawiać z mieszkańcami.

Polecamy produkt: Budżety obywatelskie. Szansa i wyzwanie dla samorządowców (PDF)

Mało optymistyczny obraz dialogu

Dokumentem regulującym sposób włączania mieszkańców w podejmowanie decyzji o sprawach dotyczących wspólnoty samorządowej jest regulamin konsultacji społecznych. – Regulamin jest taką konstytucją lokalnego dialogu, który powinien wytyczać ramy jego funkcjonowania i zasady, na których przestrzeganie umawia się lokalna władza wraz z mieszkańcami, czy to zrzeszonymi w organizacjach pozarządowych, czy nie – mówi Oktawiusz Chrzanowski z FISE. Na potrzeby projektu przeanalizowano wiele z nich, niestety, jedynie nieco ponad połowa z badanych ma regulamin (58% średnich i dużych miast w Polsce nie ma regulaminu konsultacji społecznych z mieszkańcami). Natomiast duża część istniejących regulaminów zawiera z kolei przepisy sprzeczne z prawem, np. ograniczanie dostępu do konsultacji społecznych poprzez definiowanie mieszkańców jako posiadających zameldowanie na terenie gminy. Aż 24% z istniejących regulaminów nie określa, czym właściwie są konsultacje społeczne, natomiast 43% istniejących regulaminów określa je jedynie jako wyrażanie opinii. Na podstawie badań okazało się, że aż 28% ogranicza dostęp do konsultacji, a 30% nie reguluje kwestii dostępności.

– Dodatkowo można zauważyć dość powszechny problem w postrzeganiu konsultacji społecznych. Są one traktowane bardziej jako narzędzie sondażowe i informacyjne, aniżeli stricte konsultacyjne. W wielu miejscach, w których pracowaliśmy, tak jak, niestety, w większości samorządów w Polsce dobre konsultacje nie są jeszcze normą. Regulaminy mają przyczynić się do podwyższenia standardu prowadzenia dialogu, a fakt, że zostały one wypracowane społecznie, zwiększa szanse na zaangażowanie mieszkańców we wdrażanie dobrych zasad dialogu obywatelskiego – mówi Ewa Rościszewska z FISE.

Standardy regulaminu

Gdy chcemy dowiedzieć się, jakie jest zdanie drugiej osoby na dany temat, ważne jest, jak zadamy pytanie. Ale umiejętność prowadzenia rozmowy należy do wymagających umiejętności, dlatego ważne jest przestrzeganie zasad i wytycznych. Podobnie jest w procesie konsultacji – posługiwanie się zasadami zawartymi w regulaminie daje szanse na powodzenie całego przedsięwzięcia. Poza tym w ten sposób upowszechnia się dobrą praktykę pracy urzędu, a dzięki uregulowaniu kwestii w uchwale rady buduje podstawy wzajemnego zaufania, każda ze stron wie, czego może się po sobie spodziewać i jakie są ramy wspólnego działania.

Standardy dialogu zapisywane w regulaminie konsultacji dotyczą różnych kwestii. Począwszy od definicji konsultacji, która od początku ukierunkowuje całe działanie i kreśli wyobrażenie o tym, że jest to nie tylko plebiscyt, lecz także proces, w którym uczestnicy szanują się i podchodzą po partnersku do rozmowy. Kolejny standard to dostęp do konsultacji, prawo głosu powinien mieć każdy, kto poczuwa się do bycia mieszkańcem danej wspólnoty. Niestety, w regulaminie często można przeczytać „Konsultacje, w zależności od ich przedmiotu, mogą mieć zasięg: 1) miejski, 2) dzielnicowy lub lokalny – dotyczący mieszkańców z określonego terenu miasta, 3) środowiskowy – dotyczący mieszkańców reprezentujących określone środowiska społeczne, zawodowe, branżowe”, a przecież udział w konsultacjach społecznych z założenia nie może być reglamentowany i ograniczać się do zasięgu „środowiskowego”. Można natomiast, informując o konsultacjach, zaznaczyć, że szczególnie odnosi się do konkretnej grupy.


Najczęściej to z urzędu gminy lub miasta wychodzi pomysł zorganizowania konsultacji, chociaż z taką inicjatywą mogą wyjść organizacje pozarządowe, a także sami mieszkańcy. – Dobrze jest, organizując konsultacje społeczne, odpowiednio nisko ustawić progi ilościowe podpisów poparcia dla wniosku, aby, z jednej strony, zachęcać do aktywności, a z drugiej, nie sprawiać, by partycypacja stała się dobrem rzadkim i limitowanym – ocenia Ewa Rościszewska. Organizacje pozarządowe mogą być inicjatorem debaty o standardach konsultacji i często to właśnie one starają się o podwyższanie standardów i monitorują ich przestrzeganie. Aktualizację lub stworzenie regulaminu konsultacji społecznych można wpisać do lokalnego Programu Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi.

Inną niezmiernie ważną kwestią jest zakres tematyczny konsultacji. Zdaniem ekspertów z FISE, zakres tematyczny powinien być jak najszerszy. Zamykanie katalogu spraw jest ich zdaniem ograniczaniem dostępu mieszkańców do wpływu na decyzje publiczne. Podobnie jest z czasem konsultacji społecznych, który nie powinien być krótszy niż 21 dni - taki okres daje szansę na zapoznanie się z często trudnymi kwestiami, wymianę opinii, udział w wydarzeniach i wyrobienie własnego zdania.

To, na co zwracają uwagę osoby analizujące procesy konsultacyjne w naszych miastach, to planowanie konsultacji w rocznej perspektywie. To pozwala na budowanie nie tylko zaufania do urzędu i przejrzystość działań, do których zaproszeni są mieszkańcy i organizacje pozarządowe, lecz także uczenie społeczności lokalnej obywatelskości.

Obok wymienionych wcześniej elementów regulaminu, warto pokusić się o zaproponowanie niebanalnych form dialogu z mieszkańcami. Chodzi o to, aby nie ograniczać się do wyłożenia dokumentów i dyżuru konsultacyjnego, lecz by informowanie strony społecznej nie było jedynie suchym ogłoszeniem w lokalnej prasie.

Autorzy badania zwracają uwagę na jeszcze jedną, często pomijaną, kwestię, jaką jest ewaluacja konsultacji. Wnioski wyciągane na bieżąco z krytycznej oceny pozwalają na lepsze prowadzenie kolejnych procesów, a i sam regulamin konsultacji powinien zostać poddany krytycznej ocenie co kilka lat; to również można zapisać, tworząc unikatowe dla każdej społeczności regulacje konsultacji. Doskonale to widać na przykładzie konsultacji w Dąbrowie Górniczej. Budżet partycypacyjny na 2017 rok był przygotowywany przez kilka miesięcy na podstawie oceny poprzedniej edycji. Jednym z takich miejsc analizy procedur były warsztaty ewaluacyjne, na których mieszkańcy Dąbrowy Górniczej dyskutowali o przyszłej procedurze DBP.

Wewnątrzurzędowa procedura

Eksperci prowadzący projekt „Konsultacje z zasadami” zwracają uwagę nie tylko na zasady prowadzenia dialogu władz lokalnych z mieszkańcami, lecz także na działania samych urzędników samorządowych. Uszczegółowienie zasad przyjętych w regulaminie, przełożenie ich na powszechną praktykę w działaniach urzędu jest o tyle trudne, że konsultacje realizowane są przez wydziały zazwyczaj w odosobnieniu, bez centralnej koordynacji z punktu widzenia całego urzędu. Zdaniem ekspertów FISE, zakresy obowiązków, sposób wymiany informacji i zaangażowania w inicjowanie, przygotowanie, prowadzenie i podsumowywanie konsultacji przez poszczególnych pracowników urzędu i uczestników konsultacji, kolejność podejmowanych działań i uszczegółowione standardy minimum – to wszystko może regulować zgodna z regulaminem konsultacji społecznych wewnątrzurzędowa procedura konsultacji, obowiązująca wszystkich pracowników urzędu. – Oparta na regulaminie konsultacji szczegółowa procedura prowadzenia procesów konsultacyjnych wprowadzona zarządzeniem prezydenta, burmistrza lub wójta wyjaśnia poszczególnym urzędnikom, jak prowadzić konsultacje krok po kroku, na co zwracać uwagę, skąd czerpać wiedzę w razie wątpliwości – zaznacza Oktawiusz Chrzanowski z FISE – polecamy zapoznanie się z przykładowymi regulaminami i procedurami wypracowanymi w „Konsultacjach z zasadami”. Opublikowaliśmy je w „Konsultacjach okiełznanych” dostępnych na stronie www.konsultacjezzasadami.pl.

RENATA MACIEJCZAK

dziennikarka specjalizująca się w tematyce samorządowej

Polecamy serwis: Organizacja

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    27 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Whistleblowing – co z ustawą?

    Whistleblowing – co z ustawą? Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej dyrektywę o sygnalistach? Czy warto na nią czekać?

    Zmiany dla nauczycieli - godziny karciane

    Godziny karciane wrócą do szkół? Zdaniem nauczycieli dojdzie do tego poprzez zwiększenie czasu pracy. Propozycje zmian przedstawiło MEiN.

    Co się musi znaleźć w aktach budynku?

    Dokumentacja techniczna budynku jest bardzo ważna. Przedstawiamy podstawowe informacje na jej temat i wyjaśniamy, czy może ona zostać odtworzona.

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN. Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycje zmian dla nauczycieli, w tym podwyżek wynagrodzeń. Nauczyciele mają jednak pracować więcej.

    Do 8 lat więzienia za zakażenie koronawirusem?

    Zakażenie koronawirusem. Wiceminister sprawiedliwości zapowiada wysokie kary, takie jak np. za zakażenie wirusem HIV. Sprawcy może grozić nawet 8 lat więzienia.

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany. Zmniejszenie liczby stopni awansu zawodowego, egzamin na mianowanie oraz zmiany w urlopach dla nauczycieli - to niektóre propozycje MEiN.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r. - ile wyniosą? Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycję wynagrodzeń. Nauczyciel dyplomowany zarobi nawet 7750 zł.

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19 – dla kogo? Jakim preparatem będzie można się zaszczepić?

    Darmowe przejazdy komunikacją w Dzień bez Samochodu - 22 września

    22 września w Dzień bez Samochodu darmowe przejazdy komunikacją zbiorową w Warszawie i w wielu innych miastach.

    Polski Ład - dochody gmin w 2022 r.

    Polski Ład. Wiceminister Finansów Sebastian Skuza zapewnia, że żadna gmina w 2022 nie będzie miała mniejszych dochodów niż prognozowała przed Polskim Ładem.

    Wynagrodzenia i zatrudnienie w samorządach

    Wynagrodzenia w samorządach - czy będą podwyżki w 2022 roku? Czy spodziewana jest redukcja etatów w urzędach?

    Stan wyjątkowy - do kiedy?

    Stan wyjątkowy - do kiedy? Czy stan nadzwyczajny przy granicy polsko-białoruskiej zostanie przedłużony?

    Podwyżki cen za wodę i ścieki 2021-2024

    Podwyżki cen za wodę i ścieki. Wiceszef Wód Polskich poinformował, że do regulatora trafiło ok. 2,6 tys. wniosków taryfowych od przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych. W ponad 90 proc. przypadków przedsiębiorstwa zawnioskowano o podwyżki cen za wodę i ścieki. Propozycje nowych taryf są składane na trzy lata (2021-2024).

    4 fala COVID - kiedy lockdown?

    4 fala COVID - kiedy lockdown? Minister Zdrowia poinformował w jakiej sytuacji rząd będzie wprowadzał obostrzenia.

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".