Kategorie

Kiedy można zaskarżyć uchwałę gminy?

Katarzyna Kozieł
Kiedy można zaskarżyć uchwałę gminy?/ fot. Fotolia
Kiedy można zaskarżyć uchwałę gminy?/ fot. Fotolia
Art. 101 ustawy o samorządzie gminnym formułuje prawo do zaskarżenia uchwały i zarządzenia organu gminy. Jest to narzędzie skierowane do każdego, czyj interes prawny naruszył akt prawny wójta czy też rady gminy. Niemniej jednak warto wiedzieć, jak praktyka sądów ustosunkowała się do ogólnie określonych w ustawie warunków legitymacji do wniesienia skargi.

Zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 r.o samorządzie gminnym (Dz.U. 1990 Nr 16 poz. 95) (dalej: ustawa o samorządzie gminnym) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwała lub zarządzeniem, podjętymi przez organ w sprawie zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Warto zaznaczyć, że przepis ten może wcale nie jest tak oczywisty w interpretacji. Niemniej jednak wiele wątpliwości precyzuje praktyka sądów administracyjnych. Szczególnie bogate jest orzecznictwo dotyczące pojęcia "interesu prawnego".

Polecamy: Rejestr Należności Publicznoprawnych. Zasady funkcjonowania, praktyczne przykłady, wzory dokumentów. PREMIUM

Co można skarżyć?

Jak wskazują przepisy, skargę można złożyć na uchwałę lub zarządzenie organu gminy. Z kolei art. 11a ustawy o samorządzie gminnym precyzuje, że organami gminy są rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta). Rada gminy jako organ uchwałodawczy podejmuje uchwały a wójt jako organ wykonawczy podejmuje zarządzenia.

Interes prawny a interes faktyczny

Jak już wspomniano, przedmiotem skargi może być wyłącznie taka uchwała bądź zarządzenie, które naruszają interes prawny skarżącego. W związku z tym nie będzie skuteczna skarga na uchwałę, która narusza jedynie interes faktyczny . Znajduje to  odzwierciedlenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dn. 22 października 2014 r. (I SA/ Po 298/14), w którym oddalono skargę pracownika jednego z teatrów na niekorzystną uchwałę budżetową, w której obniżono kwotę dofinansowania tej instytucji. Co ważne, że w wyroku sąd nie podważał twierdzenia, że zmniejszenie dotacji na działalność teatru faktycznie wpływa na sytuację ekonomiczną placówki, a także jej pracowników. Mimo tego jednoznacznie stwierdzono, że w takiej sytuacji skarżący nie posiadał wymaganej legitymacji skargowej - sam interes faktyczny nie był wystarczający. W celu wniesienie skutecznej skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym wymagane byłoby takie naruszenie interesu, które odbierałoby albo ograniczało uprawnienie podmiotu skarżącego lub też akt skarżony nakładałaby jakiś nowy obowiązek. 

Wykazanie interesu prawnego i jego naruszenia

Podmiot, skarżąc uchwałę organu gminy musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dn. 26 marca 3014 r. (IV SA Po 904/13) uznał, że legitymacja do wniesienia skargi w trybie art. 101 przysługuje nie tylko temu kto ma interes prawny, ale także temu czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem. Konieczne jest jednak, aby naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter, bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. 

Dlatego też, aby potwierdzić istnienie interesu prawnego należy wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Tak jak w wyroku NSA z 13 czerwca 2014 r. (II FSK 1677/12) rozstrzygającym o skardze podatnika na wadliwą uchwałę z dn. 22 grudnia 2011 r. Rady Miasta Kielce dotycząca podatku od nieruchomości. Zgodnie z tą uchwała skarżący byłby zmuszony uiszczać podatek w nowej, podwyższonej kwocie już od 1 stycznia 2012 r. Zdaniem sądu skarżący dostatecznie uzasadnił fakt posiadania legitymacji skargowej.  Uznano, że obciążenie wyższym podatkiem od nieruchomości nie może odbyć się kosztem gwarantowanej prawem sytuacji podatnika. Otóż miał on prawo oczekiwać wprowadzenia tego typu zmian i podwyżek z odpowiednim wyprzedzeniem oraz zgodnie z obowiązującym prawem. W tych warunkach zarzut skargi dotyczący przepisu § 5 uchwały Rady Miasta Kielce z dnia 22 grudnia 2011 r., określający termin wejścia w życie nowych stawek od nieruchomości został uznany za spełniający konieczne przesłanki wynikające z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i w konsekwencji WSA mógł się do niego odnieść do skargi merytorycznie.

Uchwała musi być wadliwa

Oczywiście sam fakt dostatecznie uzasadnionego naruszenia interesu prawa nie przesądza o skuteczność skargi, ponieważ niezbędne jest także ustalenie wadliwości uchwały lub zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 6 września 2011 r. (II OSK 1208/11) dotyczącego skargi na plan zagospodarowania przestrzennego podkreślił, iż należy wykazać, że akt prawa organu gminy godzi także w obiektywny porządek prawny i powinien byc usunięty z obrotu prawnego wyrokiem sądowym. We tej konkretnej sprawie uchwała, przeznaczając kawałek nieruchomości skarżącego na drogę publiczną naruszała jego interes prawny, jednak odbyło się to zgodnie z obowiązującym prawem. Dlatego też skarga nie był zasadna, ponieważ jak wskazał sąd:

"W przypadku uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczalność ingerencji w prawo własności wynika z przysługującego gminie, na mocy art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tzw. władztwa planistycznego, w ramach którego rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy."

Ogólnie rzecz ujmując, kryterium kontroli sądowoadministracyjnej będzie nie samo istnienie interesu prawnego, ale także legalność uchwały oraz to w jakim zakresie jej ewentualna niezgodność kształtuje sytuację skarżącego.

Skarga ta to nie actio popularis

Należy wspomnieć także o wyroku z 4 listopada 2003 r. (SK 30/02), w którym Trybunał Konstytucyjny zważył, że skarga w trybie art. 101 nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sama ewentualna sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też ewentualny stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.

Jak widać założeniem skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie jest stricte eliminowanie aktów niezgodnych z prawem - taką kontrolę powinny sprawować odpowiednie organy państwowe. Skarga ta pozwala podmiotom innym niż organu nadzoru na usunięcie z obrotu prawnego aktu organu gminy, który oprócz tego, że są wadliwe naruszają ich uprawnienia znajdujące oparcie w przepisach prawa.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    19 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Podział uczniów na zaszczepionych i niezaszczepionych - czy jest dozwolony?

    Podział uczniów na zaszczepionych i niezaszczepionych - czy jest dozwolony? Oto odpowiedź Ministra Edukacji i Nauki Przemysława Czarnka.

    Całodobowa infolinia dla dzieci, młodzieży i rodziców

    Całodobowa infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i już działa pod numerem telefonu 800 800 605. Można na niej uzyskać profesjonalną pomoc doświadczonych psychologów, pedagogów oraz prawników. Połączenia są bezpłatne.

    Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli?

    Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli? Nauczyciel, który nie będzie chciał pracować przy wyższym pensum, będzie mógł odejść na wcześniejszą emeryturę na obowiązujących wcześniej zasadach – dowiedział się DGP.

    Podwyżki dla nauczycieli i wyższe pensum w 2022 r.?

    Podwyżki dla nauczycieli i wyższe pensum w 2022 roku? Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowuje kolejne propozycje dotyczące reformy systemu wynagradzania nauczycieli.

    Stan wyjątkowy a stan wojenny

    Stan wyjątkowy a stan wojenny - czym się różnią, kiedy można je wprowadzić? Jakie stany nadzwyczajne przewiduje Konstytucja?

    Stan wyjątkowy - kogo nie obowiązują ograniczenia?

    Stan wyjątkowy - kogo nie obowiązują ograniczenia? Co z weselami, pogrzebami, chrzcinami? Czy w stanie wyjątkowym mogą się odbyć wybory?

    Stypendium szkolne w 2021 r.

    Stypendium szkolne na rok szkolny 2021/2022 to jedna z dostępnych form pomocy materialnej dla uczniów. Kto i kiedy może uzyskać stypendium?

    Reforma wynagrodzeń nauczycieli 2022

    Reforma wynagrodzeń nauczycieli 2022 - minister Czarnek zapowiada podwyżki wiążące się z reformą edukacji. Ile ma wynieść pensum?

    Czy będą podwyżki dla nauczycieli w 2022 r.?

    Ile zarabiają nauczyciele? Czy projekt ustawy budżetowej na 2022 rok przewiduje podwyżki dla nauczycieli? Przedstawiamy stanowisko ZNP.

    Stan wyjątkowy w Polsce - wątpliwości RPO

    Stan wyjątkowy. RPO ma wątpliwości ws. ograniczeń pracy dziennikarzy oraz dostępu do informacji publicznej.

    Stan wyjątkowy - Sejm zdecydował

    Stan wyjątkowy - Sejm nie uchylił rozporządzenia Prezydenta. Stanem wyjątkowym są objęte 183 miejscowości na Podlasiu i Lubelszczyźnie, znajdujące się przy granicy z Białorusią.

    „Hazard? Nie daj się wciągnąć!” – akcja edukacyjna KAS

    Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) wznawia ogólnopolską akcję edukacyjną, której celem jest podniesienie świadomości o zagrożeniach związanych z uzależnieniem od hazardu i uczestnictwem w nielegalnych grach hazardowych. W poprzednich edycjach akcji zorganizowano  ponad 1,6 tys. spotkań w szkołach. Wzięło w nich udział prawie 110 tys. osób. Akcja odbywa się pod honorowym patronatem Ministra Edukacji i Nauki.

    Stan wyjątkowy - kary za łamanie zakazów

    Stan wyjątkowy - jakie kary grożą za łamanie zakazów i przebywanie na terenach przygranicznych na Podlasiu i w województwie lubelskim?

    Miasta a zmiany klimatu - projekt ustawy

    Projekt ustawy, która ma zwiększyć odporność miast na zamiany klimatu i poprawić jakość życia mieszkańców, opublikowano na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Co zawiera?