Mroźna zima stała się testem odporności finansowej i jakości zarządzania samorządów

• Ta zima stała się testem odporności finansowej samorządów
• Długotrwałe skutki trudnej zimy
• Zima jest kosztem czy ryzykiem?
• Stabilność budżetowa samorządów a klimat

Ta zima stała się testem odporności finansowej samorządów

Tegoroczna zima stała się dla wielu samorządów realnym testem odporności finansowej i jakości zarządzania. Intensywne opady śniegu i długotrwałe mrozy nie tylko zwiększyły koszty bieżącego utrzymania dróg i transportu publicznego, ale także pokazały, jak bardzo stabilność budżetów JST zależy od wcześniejszych decyzji planistycznych, konstrukcji umów i elastyczności finansowej. Eksperci podkreślają: problemem nie jest sama zima, lecz brak przygotowania na jej ponadprzeciętny przebieg.

Długotrwałe skutki trudnej zimy

Choć największa presja finansowa pojawia się w trakcie intensywnych opadów, skutki zimy dla budżetów JST nie kończą się wraz z roztopami. Samorządy muszą mierzyć się nie tylko z wydatkami na odśnieżanie, sól, piasek czy paliwo, ale również z przyspieszonym zużyciem sprzętu oraz falą napraw infrastruktury po sezonie zimowym. Pęknięcia nawierzchni, zapadnięte studzienki, uszkodzenia jezdni czy awarie infrastruktury technicznej generują koszty, które często pojawiają się z opóźnieniem, już poza „zimowym” okresem budżetowym. Do tego dochodzą problemy transportu publicznego – opóźnienia, awarie i interwencje techniczne, które zwiększają presję na wydatki bieżące. – Z perspektywy finansów publicznych zima działa jak efekt domina. Jedno nieplanowane zdarzenie uruchamia kolejne koszty, które bardzo szybko zaczynają obciążać rezerwy budżetowe, szczególnie w sezonach o ponadprzeciętnej intensywności – zauważa mec. Bartłomiej Tkaczyk, partner w kancelarii LEGALLY.SMART, specjalista ds. obsługi samorządów. Według dostępnych danych w sezonach o wyjątkowo intensywnych opadach wydatki na zimowe utrzymanie dróg w dużych miastach potrafią wzrosnąć nawet o kilkadziesiąt procent.

Zima jest kosztem czy ryzykiem?

Tegoroczny sezon zimowy wyraźnie pokazał, jak duże znaczenie ma sposób przygotowania zamówień publicznych na usługi sezonowe. Różnica między sztywną umową ryczałtową a elastycznym modelem rozliczeń, opartym na stawkach jednostkowych, klauzulach pogodowych czy mechanizmach waloryzacyjnych, często przesądza o tym, czy samorząd zachowuje kontrolę nad kosztami. – Zbyt ogólny opis przedmiotu zamówienia lub brak odniesienia do intensywności sezonu zimowego może prowadzić do niedoszacowania kontraktu. W praktyce oznacza to albo konieczność aneksowania umów, albo ryzyko sporów i przerw w realizacji usług – podkreśla mec. Tkaczyk. Jak dodaje, dobrze skonstruowana umowa nie tylko zabezpiecza interes finansowy JST, ale też zapewnia ciągłość usług i przewidywalność działań w sytuacjach kryzysowych, takich jak długotrwałe mrozy czy nagłe intensywne opady.

Stabilność budżetowa samorządów a klimat

Eksperci zwracają uwagę, że zimy o ponadnormatywnym przebiegu przestają być anomalią, a stają się nową zmienną, którą samorządy muszą uwzględniać w planowaniu finansowym. Brak elastyczności w budżecie zwiększa ryzyko nagłych przesunięć środków, opóźnień inwestycji czy trudnych decyzji w trakcie roku budżetowego. – Wyzwaniem nie jest śnieg. Wyzwaniem jest brak przygotowania na jego nadmiar. Samorządy, które traktują zimę wyłącznie jako zdarzenie losowe, zamiast element ryzyka budżetowego, same ograniczają swoją odporność finansową – wskazuje mec. Bartłomiej Tkaczyk.

Wśród dobrych praktyk eksperci wymieniają tworzenie rezerw celowych, planowanie kosztów w oparciu o różne scenariusze pogodowe oraz wieloletnie podejście do usług sezonowych, które pozwala rozłożyć ryzyko w czasie i zwiększyć przewidywalność wydatków.

Źródło: LEGALLY.SMART