Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Studia podyplomowe pracowników samorządowych to szansa na szybszy rozwój gmin

Pokrzycka-Walczak Magdalena
Pracownicy samorządów powinni stale podnosić swoje kwalifikacje, bowiem od jakości ich wiedzy zależy nie tylko pozyskiwanie unijnych funduszy, lecz także sprawne zarządzanie gminą i jej rozwój z korzyścią dla mieszkańców. Najlepszym sposobem na poszerzenie wiedzy jest udział w studiach podyplomowych, które oferują nie tylko zdobycie teoretycznej wiedzy, ale też praktycznych umiejętności.

Wielu samorządowców korzysta ze studiów podyplomowych z zakresu finansów oraz tematyki zamówień publicznych. Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji (WSEI) w Lublinie oferuje pracownikom samorządów podyplomowe studia na kierunku Rachunkowość budżetowa, a także – cieszące się bardzo dużym zainteresowaniem przedstawicieli gmin – Zamówienia publiczne oraz Nadzór, kontrola, audyt. – Dobrze prowadzona rachunkowość to podstawa dobrego funkcjonowania każdego samorządu, a znajomość zagadnień prawnych stanowi jej doskonałe uzupełnienie – tłumaczy Anna Nowacka z WSEI.

Studia z zakresu rachunkowości budżetowej przeznaczone są nie tylko dla pracowników odpowiedzialnych za finanse, lecz także kadry kierowniczej, która podejmuje kluczowe decyzje w zakresie m.in. pozyskiwania funduszy zewnętrznych. – W programie studiów poruszane są m.in. zagadnienia dotyczące gospodarowania mieniem samorządowym, dyscypliny finansów publicznych, sprawozdawczości jednostek samorządu terytorialnego, a także budżetowania zadaniowego i kontrolingu – informuje Anna Nowacka.

Ukończenie studiów podyplomowych na kierunku Rachunkowość budżetowa wiąże się z uzyskaniem przez absolwentów uprawnień do pełnienia funkcji głównego księgowego w jednostkach sektora finansów publicznych. – Nasi słuchacze mogą liczyć nie tylko na kompleksową wiedzę teoretyczną i praktyczną, przekazywaną przez najlepszych ekspertów, ale – po ukończeniu studiów – na dyplom menedżerski Fundacji OIC Poland i świadectwo ukończenia studiów podyplomowych – zapewnia Anna Nowacka.

Informatyka i ekologia to ważne tematy

Oprócz znajomości finansów istotne miejsce w zarządzaniu gminą ma także znajomość procesów informacyjnych oraz systemów informatycznych. Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Informatyczna (WSE-I) w Warszawie proponuje pracownikom samorządów – mającym wykształcenie wyższe – studia podyplomowe z zakresu zarządzania procesami informacyjnymi oraz obsługującymi je systemami informatycznymi w gminie. Absolwenci studiów zdobywają umiejętności dotyczące teoretycznych aspektów informacji oraz praktycznego posługiwania się systemami informatycznymi, wspomagającymi procesy decyzyjne w samorządach. Dzięki wprowadzeniu systemów informacyjnych w jednostkach samorządu terytorialnego następuje zwiększenie efektywności ich funkcjonowania, co najlepiej widać na poziomie gminy lub dzielnicy. Systemy informatyczne porządkują przepływ informacji w gminie i usprawniają pracę urzędów, co pozwala zmniejszyć koszty związane z tradycyjnym obiegiem dokumentacji.

W programie studiów, obok prezentacji informacyjnego funkcjonowania samorządu terytorialnego, znajdują się także zagadnienia dotyczące skutecznego pozyskiwania i wykorzystywania funduszy europejskich oraz polityki promocji gminy i regionu. Umiejętności pozyskane w czasie studiów pozwolą samorządowcom na dokonanie efektywnych zmian w zakresie zarządzania informacją. Dzięki tym zmianom gminy będą mogły szybciej się rozwijać, a skorzystają na tym przede wszystkim mieszkańcy.

Przy wyborze studiów podyplomowych warto pomyśleć o przyszłości i tendencjach, które wskazuje choćby polityka Unii Europejskiej w zakresie ekologii. W ofercie Wyższej Szkoły Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej (WSZiP) w Warszawie są Menedżerskie Studia Ekologiczne dla Samorządowców. – Naszym zadaniem jest przekazanie nowoczesnej wiedzy z zakresu ochrony środowiska, zarządzania i prawa środowiskowego, co pozwoli samorządowcom podnieść konkurencyjność własnych społeczności lokalnych w aspekcie ekorozwoju i wpłynie na poprawę jakości życia mieszkańców – mówi Tomasz Mikołajczyk, kierownik Centrum Studiów Podyplomowych. W ramowym programie studiów przewidziano m.in. ekologiczny audyt regionu oraz tworzenie strategii ekorozwoju dla gmin. Niestety, zainteresowanie samorządowców tą tematyką jest niewielkie. – Myślę, że powodem tego jest fakt, że problematyka nie jest tak popularna, jak np. pozyskiwanie funduszy europejskich – tłumaczy Tomasz Mikołajczyk. Tymczasem niezmiernie ważne jest myślenie perspektywiczne, bo za kilka lat Unia Europejska gros funduszy będzie przeznaczać na inwestycje ekologiczne, dlatego tak istotne jest dziś kształcenie pracowników samorządów w tym zakresie.

Czytaj także: Studia podyplomowe dla samorządowców>>

Duże zainteresowanie studiami dofinansowanymi z UE

Tymczasem wielu samorządowców efektywnie wykorzystuje szansę, jaką niesie ze sobą Program Operacyjny Kapitał Ludzki (POKL), z którego dofinansowywane są studia podyplomowe. Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego (WSAiB) w Gdyni oferuje studia podyplomowe dla jednostek samorządu terytorialnego, dofinansowane z POKL pt. „Specjalistyczne studia podyplomowe dla kadr administracji samorządowej”. Projekt realizowany jest w partnerstwie z Wyższą Szkołą Zarządzania i Prawa im. H. Chodkowskiej w Warszawie. – Proponujemy podniesienie lub uzupełnienie kwalifikacji oraz kompetencji pracowników w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego i aktów administracyjnych – mówi Dorota Drews, kierownik studiów podyplomowych WSAiB.

Samorządowcy mogą wybrać jeden z kilku kierunków studiów:

● Regulacje prawne jednostek samorządu terytorialnego (JST) w procesie wdrażania funduszy strukturalnych UE,

● Zamówienia publiczne w Polsce i UE,

● Administracyjne prawo gospodarcze,

● Nowoczesne zarządzanie kryzysowe,

● Kontrola i audyt w JST.

Koszt studiów pokrywany jest w 95% z funduszy unijnych. – Za udział pracownika w dwóch semestrach studiów, w czasie których odbywa się 161 godzin zajęć, władze samorządowe płacą 340 zł – zachęca Dorota Drews. W czasie zajęć uczestnicy otrzymują kompleksową wiedzę z danego zakresu, zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami UE. – Dzięki temu będą mogli samodzielnie interpretować przepisy i stosować je w swojej pracy, co jest nie bez znaczenia dla samorządów, które skutecznie pozyskują fundusze unijne bądź są zainteresowane poprawieniem efektywności w tym zakresie – tłumaczy kierownik Dorota Drews.

Zainteresowanie studiami, zwłaszcza z tematyki dotyczącej zamówień publicznych oraz kontroli i audytu, znacznie przekroczyło oczekiwania organizatorów. Zdaniem Doroty Drews wyraźnie widać zainteresowanie uczestnictwem w studiach podyplomowych wśród samorządów gminnych. – Być może w roku wyborczym władze samorządów regionalnych nie przywiązują dużego znaczenia do podwyższania kwalifikacji swoich pracowników, natomiast samorządy niewielkich gmin częściej niż dotąd korzystają z tej możliwości, słusznie upatrując w edukacji swoich pracowników szans na rozwój swoich „Małych Ojczyzn” – mówi Dorota Drews.

Czytaj także: Zwrot kosztów studiów podyplomowych dla pracownika>>

Przyszłość należy do liderów samorządowych

Od października ubiegłego roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) realizuje projekt Akademii Liderów Samorządowych (ALS), który ma na celu podniesienie kompetencji kadr menedżerskich w samorządzie terytorialnym. Chodzi o poprawę funkcjonowania samorządu poprzez stworzenie rozwiązania na wzór Master of Public Administration (MPA) oraz budowę wysokich kompetencji kadr administracji samorządowej.

Jest to projekt pilotażowy, ukierunkowany m.in. na rozwój umiejętności interpersonalnych, które są niezbędne liderom samorządowym – tłumaczy Rafał Sikorski, koordynator projektu z Wydziału Prawa i Administracji UW.

Akademia Liderów Samorządowych to podyplomowe studia profilowane dla liderów w samorządach, wzorowane na rozwiązaniach przyjętych w UE. Jej uczestnicy poszerzają wiedzę z zakresu stanowienia aktów prawa miejscowego, usług świadczonych przez JST, zarządzania zasobami ludzkimi, budowania wizerunku urzędu, przejrzystości funkcjonowania urzędu i praktyk antykorupcyjnych, zarządzania finansami publicznymi oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi i społecznymi.

Projekt adresowany jest do następujących grup beneficjentów: wójtów (burmistrzów lub prezydentów) i ich zastępców, starostów, marszałków województw, członków zarządów powiatów i województw, sekretarzy JST i dyrektorów urzędów marszałkowskich, odpowiadających za organizację i jakość pracy urzędu, a także skarbników JST. Oferta skierowana jest w znacznej mierze do obszarów wiejskich i miejsko-wiejskich, a rekrutacja odbywała się na zasadzie równości płci, zgodnie z wymaganiami POKL. Zajęcia prowadzą najlepsi eksperci zajmujący się tematyką JST w Polsce, z UW oraz dwóch wyższych szkół bankowych (WSB) – w Poznaniu, Wydziale Zamiejscowym WSB Poznań – w Chorzowie i Toruniu. Konsorcjum realizuje ten sam projekt, opierając się na zmodyfikowanym programie.

Obecnie w ALS (w ramach UW oraz konsorcjum dwóch szkół bankowych) bierze udział 240 słuchaczy z całej Polski. Ale zainteresowanie jest znacznie większe, zwłaszcza że projekt finansowany jest ze środków POKL, w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Akademia Liderów Samorządowych kończy się we wrześniu tego roku. – Mamy nadzieję, że będziemy mogli organizować kolejne tego typu studia dla liderów samorządowych, bo doskonale widać potrzebę kształcenia w tym kierunku – zapewnia Rafał Sikorski.

Przyszli liderzy samorządowi mogą skorzystać także z oferty Wyższej Szkoły Administracji Publicznej (WSAP) w Kielcach, która proponuje – obok czterech kierunków studiów podyplomowych, dofinansowywanych z POKL – także m.in. Podyplomowe Studium Zarządzania Ochroną Środowiska w Administracji Publicznej. – W programie studiów szczególny nacisk kładziemy na zagadnienia ochrony i kształtowania środowiska w ujęciu prawnym, ekonomicznym oraz gospodarczym, zgodnie z europejskimi standardami – tłumaczy dr Andrzej Bednarz, rektor WSAP w Kielcach.

Samorządowcy najbardziej zainteresowani są jednak zajęciami w Podyplomowym Studium Administracji. – Nabór na ten kierunek prowadzimy dwa razy w roku, gdyż chętnych jest zawsze więcej niż miejsc – informuje rektor A. Bednarz. Na zajęcia do Kielc przyjeżdżają pracownicy samorządów także spoza województwa świętokrzyskiego. Dużym zainteresowaniem cieszą się studia dofinansowane z POKL, zwłaszcza Samorządu i Administracji. Jednym z wielu atutów tych studiów w Kielcach jest fakt, że kończą się one napisaniem pracy dyplomowej. – Planujemy wkrótce wydać pierwszą edycję „Zeszytów Naukowych”, w których zamieszczone zostaną najciekawsze fragmenty prac dyplomowych – informuje rektor WSAP. Zeszyty zostaną wysłane do wszystkich samorządów w Polsce.

Oprócz wymienionych studiów dotyczących administracji WSAP zaprasza także na studia w zakresie finansów publicznych, prawa pracy, zarządzania projektami oraz gospodarki przestrzennej. Od października 2010 r. zostaną uruchomione kolejne kierunki, m.in. rachunkowość zarządcza w JST. – Nie chodzi tylko o to, by wyprzedzić konkurencję z innych szkół wyższych, lecz by uświadomić samorządowcom potrzebę inwestowania w wiedzę z tego zakresu i odpowiedzieć na nią – mówi Andrzej Bednarz. – Przepisy prawa z zakresu finansów publicznych uległy zasadniczej zmianie i wymagają od pracowników samorządów nowej wiedzy i umiejętności, aby mogły być przez nich prawidłowo stosowane.

Zdaniem Andrzeja Bednarza samorządowcy powinni stale podnosić swoje kwalifikacje poprzez studia, choćby dlatego, że wielu z nich, mimo wysokich kwalifikacji i dużej wiedzy urzędniczej w poszczególnych dziedzinach, powinno poszerzać wiedzę dotyczącą funkcjonowania administracji jako całości.

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czarnek: nikt nie może nauczycielowi nakazać albo zakazać korzystania z podręcznik HIT
    Czarnek: W przepisach prawa nie ma wymogu stosowania takiej albo innej książki, takiego albo innego podręcznika. To nauczyciel decyduje o tym, w jaki sposób realizuje podstawę programową, przy pomocy jakich narzędzi dydaktycznych, pomocy dydaktycznych.
    Lokalizacja miejsc sprzedaży napojów alkoholowych
    Określanie zasad sytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych należy do tych regulacji, które ze względu na swoją lakoniczność przenoszą ciężar wyznaczenia granic prawidłowego ich stosowania na orzecznictwo i doktrynę. Warto zwrócić więc uwagę na kilka kwestii, które mogą rzutować na ważność oraz efektywność zasad regulowanych w uchwałach rad gmin.
    Ochrona środowiska w planie miejscowym
    Podstawowym celem wprowadzania i modyfikacji regulacji planistycznych jest zapewnienie poszanowania ładu przestrzennego. Organy gminy w planach miejscowych muszą jednak również uwzględniać zagadnienia związane z ochroną środowiska. Wynika to wprost z regulacji odnoszących się do planowania i zagospodarowania przestrzennego.
    Istotne naruszenie prawa przez organ
    Opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność uchwały organu gminy można wskazać takie rodzaje naruszeń przepisów, jakie da się zaliczyć do istotnych, a więc skutkujących nieważnością wydanego aktu. Do naruszeń tych będzie należało np. naruszenie przepisów określających kompetencję do podejmowania aktu normatywnego, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów podjęcia aktu normatywnego, jeżeli na skutek tego naruszenia podjęto akt o innej treści niż gdyby naruszenie nie nastąpiło.
    Skarga na brak dostępności
    Od niemal roku w polskim prawie funkcjonuje instytucja skargi na brak dostępności. Można by się spodziewać, że skargi tego typu, przynajmniej w pierwszych miesiącach, będą wpływać lawinowo. Tymczasem Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odnotował wpływ zaledwie 25 skarg na brak dostępności, z czego zdecydowana większość posiadała wady formalne. Problem tkwi w nie do końca zrozumiałej procedurze. Złożenie skargi powinno być poprzedzone wnioskiem o zapewnienie dostępności.
    Wygaszenie mandatu radnego z powodu wykorzystania mienia gminy
    Wykorzystywanie mienia komunalnego stanowi przesłankę do wygaśnięcia mandatu radnego. Jednak nie każde korzystanie z tego mienia będzie wyczerpywało zakaz ustawowy. Tu istotną rolę odgrywa ustalenie, czy ma to charakter wykraczający poza warunki powszechnej dostępności mienia należącego do gminy.
    Nadawanie nazw przestrzeni publicznej
    Legislacja dotycząca zmian nazw obiektów przestrzeni publicznej oraz usuwania pomników stanowiła w ostatnich miesiącach źródło ożywionej dyskusji. Swój sprzeciw wyrażali zarówno samorządowcy, wskazując na naruszenie konstytucyjnej zasady suwerenności, jak i przedstawiciele doktryny, podkreślając nieprawidłowości względem techniki prawodawczej.
    Jak złożyć wniosek o dodatek węglowy przez ePUAP? [Instrukcja]
    Wniosek elektroniczny o dodatek węglowy można wysłać w ePUAP jako załącznik w formacie WORD albo PDF w trybie "Pismo ogólne do podmiotu publicznego". Nie ma bowiem osobnego formularza wniosku o dodatek węglowy dla systemu ePUAP, który można byłoby wypełnić po zalogowaniu się do niego.
    Interaktywny wzór wniosku o dodatek węglowy [PDF]
    Inforlex.pl przygotował interaktywny wzór wniosku o dodatek węglowy. Można go wypełnić na komputerze, wydrukować i podpisać.
    Program „Aktywny samorząd” [wnioski do 31 sierpnia i 10 października 2022 r.]
    Do 31 sierpnia 2022 r. trwa nabór wniosków do programu „Aktywny samorząd”. Jest to dofinansowanie dla osób z niepełnosprawnościami. Cytowana w komunikacie resortu minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg poinformowała, że od początku trwania programu dofinansowanie otrzymało ponad 230 tys. osób.
    Podstawa programowa z matematyki dla klas I–III [EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA]
    Podstawę programową dla klas I-III szkół podstawowych określa ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie m.in. podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej.
    Centralny rejestr wyborców dopiero w 2025 r.?
    O stworzenie Centralnego Rejestru Wyborców (CRW) od lat apeluje Państwowa Komisja Wyborcza. Choć jego budowa miała się zakończyć w grudniu 2022 r., obecnie deklarowany przez rząd termin to rok 2025.
    Czy jeden licznik na prąd wyklucza wypłatę dodatku węglowego dla dwóch rodzin?
    W domu z jednym piecem na węgiel mieszkają dwie rodziny. W domu jest tylko jeden licznik na prąd i wodę. Czy jeden licznik jest przeszkodą do otrzymania przed każdą z rodzin dodatku węglowego?
    Dyrektor szkoły karze ucznia pracami porządkowymi [ustawa o resocjalizacji z 9 czerwca 2022 r.]
    Od 1 września 2022 r. dyrektor szkoły nie będzie musiał zawiadamiać policji lub sądu rodzinnego o każdym przypadku popełnienia czynu karalnego przez ucznia. Zamiast tego, w przypadku drobnych wykroczeń, będzie mógł za zgodą rodziców sam zdecydować o rodzaju konsekwencji, jakie poniesie winowajca.
    MEiN: Nie będzie zmian w przepisach o dodatkach za trudne i uciążliwe warunki pracy dla pedagogów specjalnych
    Grupa posłów skierowała do resortu edukacji interpelację poselską w sprawie dodatków do wynagrodzenia nauczycieli pracujących w trudnych i uciążliwych warunkach. Parlamentarzyści zwrócili uwagę, że zmienione w maju 2022 roku Prawo oświatowe obliguje dyrektorów przedszkoli oraz szkół niebędących placówkami specjalnymi do obligatoryjnego zatrudnienia z dniem 1 września 2022 roku pedagogów specjalnych.
    Od 2023 r. zakaz wzywania petentów do urzędów? Sprawa ma być załatwiona emailem albo przez telefon
    Resort rozwoju i technologii przygotował projekt zmian w przepisach, dzięki którym obywatele nie będą musieli tak często jak obecnie stawiać się osobiście w urzędach - poinformował minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Dodał, że zmiany mają wejść od 2023 roku.
    Podwyżka cen węgla w sklepie internetowym PGG
    Polska Grupa Górnicza ujednoliciła od 16 sierpnia ceny sprzedaży poszczególnych sortymentów węgla opałowego we wszystkich kopalniach. Po zmianie średnia cena węgla opałowego wyniesie ok. 1,2 tys. zł za tonę wobec ok. 1 tys. zł/t dotychczas - podała spółka w komunikacie prasowym.
    Czy dodatek węglowy mogą otrzymać Ukraińcy?
    Czy dodatek węglowy może otrzymać uchodźca z Ukrainy, który wynajmuje mieszkanie ogrzewane węglem?
    Akademia budżetowa 2022
    Akademia budżetowa to cykl 4 szkoleń dedykowanych osobom zajmującym się rachunkowością oraz finansami w jednostkach sektora finansów publicznych m.in. w szkołach, przedszkolach, centrum usług wspólnych, ośrodkach pomocy społecznej, gminach, powiatach zatrudnionych na stanowiskach księgowych, inspektorów, referentów, sekretarzy oraz innych specjalistów. W ramach Akademii przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r.
    Kopalnia Budryk: dodatkowy węgiel „Orzech” dla odbiorców indywidualnych
    Jastrzębska Spółka Węglowa, która jest największym producentem węgla koksowego w UE, zwiększy produkcję węgla do celów energetycznych sortymentu orzech i rozpoczęła już jego sprzedaż w kopalni Budryk odbiorcom indywidualnym.
    Czy wójt może wydawać wytyczne dyrektorowi szkoły
    Sprawowanie nadzoru nad działalnością jednostek oświatowych nie jest uprawnieniem na tyle szerokim, aby dawało wójtowi prawo ingerowania w kompetencje dyrektorów szkół i przedszkoli.
    W jednym domu mieszkają dwie rodziny. Kto ma prawo do dodatku węglowego?
    Pytanie: Mieszkam z mężem i dzieckiem na parterze domu. Piętro jest zamieszkałe przez teścia i teściową. Obie rodziny żyją osobno w zakresie rachunków, zakupów. W domu jest piec na węgiel zgłoszony do CEEB. Dom należy do teściów. Kto ma prawo do dodatku węglowego?
    Prezydent podpisał nowelizację Karty Nauczyciela. Co się zmienia od 1 września 2022 r.?
    Nowelizacja Karty Nauczyciela wprowadza: 1) dwa stopnie awansu zawodowego: nauczyciela minowanego oraz nauczyciela dyplomowanego oraz 2) zmiany w wysokości tzw. średniego wynagrodzenia nauczycieli.
    Jak zmiany klimatu wpływają na nasze zdrowie? Tegoroczne fale upałów to zaledwie początek
    20 sierpnia 1897 roku brytyjski lekarz, Sir Ronalda Rossa odkrył, że za przenoszenie malarii odpowiedzialne są samice komarów. Niestety, zmiany klimatu, jakie obecnie obserwujemy, sprzyjają rozwojowi chorób przenoszonych właśnie przez wektory (m.in. komary i kleszcze), a ich zasięg występowania rozszerza się coraz bardziej na kraje Europy Północnej, powodując pojawianie się jednostek chorobowych, które dotychczas były kojarzone z obszarami tropikalnymi.
    Wniosek o dodatek węglowy trzeba złożyć do 30 listopada 2022 r.
    Aby otrzymać dodatek węglowy w wysokości 3000 zł, trzeba złożyć wniosek do gminy do 30 listopada. Gmina ma 30 dni na jego wypłatę.