Kategorie

Plusy i minusy przekazania szkoły

Mariusz Gadomski
Szkoła, uczniowie, przekazanie szkoły
Szkoła, uczniowie, przekazanie szkoły
ShutterStock
Zła sytuacja finansowa gminy, niskie subwencje oświatowe i mała liczba uczniów to najczęstsze powody zamykania wiejskich szkół. Decyzje takie, choć czasami nieuniknione, degradują wieś, a jej mieszkańców skazują na marginalizację i zagrożenie wykluczeniem społecznym.

Alternatywnym sposobem na rozwiązanie oświatowego problemu jest przekazywanie szkół przez gminy stowarzyszeniom oświatowym. Na ogół są one zawiązywane przez rodziców, protestujących przeciwko likwidacji szkół, do których uczęszczają ich dzieci. Ale szkołę może przejąć również instytucja zewnętrzna, jeśli posiada w tym zakresie wiedzę i doświadczenie.

Reklama

W gminie Opalenica dwie szkoły podstawowe zostały w ubiegłym roku przekazane uchwałami Rady Miejskiej stowarzyszeniom. Mieszkańcy miejscowości Kopanki i Urbanów zaprotestowali przeciwko zarządzeniu burmistrza, którego skutkiem miało być łączenie klas i dowożenie uczniów do Urbanowa, i postanowili ratować szkoły.

– Od września 2013 r. dzieci z Kopanek i Urbanowa uczęszczają do szkół społecznych, których organem prowadzącym są utworzone przez rodziców stowarzyszenia – informuje Dorota Pierzyńska, dyrektor Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w Opalenicy. – Uważam, że trudna decyzja o zmianie statusu obu szkół wyszła na dobre przede wszystkim dzieciom. Obie placówki pozostały w miejscowościach, w których dotychczas funkcjonowały, nie ma klas łączonych, nie trzeba dzieci dowozić. Rodzice chwalą takie rozwiązanie. Z moich informacji wynika też, że szkoły dobrze sobie radzą po przekazaniu ich stowarzyszeniom, zmiana nie spowodowała obniżenia poziomu nauczania ani nie zubożyła oferty dydaktycznej. A uczniów jest nawet nieco więcej niż przed przekazaniem.

To należy zapisać na plus. Są jednak i minusy. Przed podjęciem uchwał burmistrz Opalenicy zwrócił się do wielkopolskiego kuratora oświaty i Związku Nauczycielstwa Polskiego o opinie dotyczące przekazania szkół. Opinia kuratora była pozytywna, natomiast ZNP negatywnie odniósł się do proponowanych zmian, argumentując, że zatrudnieni w przekazywanych stowarzyszeniom szkołach nauczyciele zostaną pozbawieni pewnych przywilejów, m.in. w postaci Karty Nauczyciela i ich zarobki zmaleją.

– I faktycznie tak się stało. Nie da się ukryć, że zmiany nie są korzystne dla naszego środowiska zawodowego – przyznaje Leszek Fertig, dyrektor Szkoły Podstawowej w Kopankach, której organem prowadzącym jest Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Szkoły w Kopankach „Mali Wielcy”. – Zarabiamy teraz mniej, ale należy zadać sobie pytanie, czy nasza sytuacja byłaby dużo lepsza, gdyby szkoła została zlikwidowana? Myślę, że byłoby gorzej.

Jak to robią w Głuchołazach

Reklama

W gminie Głuchołazy w latach 1998–2011 z 13 szkół wiejskich zlikwidowano aż 10. Powodem likwidacji był niż demograficzny, wysokie koszty utrzymania i zła sytuacja finansowa gminy. Procedura likwidacyjna w każdym przypadku wzbudzała wśród społeczności lokalnej poczucie krzywdy, zagrożenia, utraty tożsamości.

– Od 2001 roku na terenie gminy Głuchołazy zaczęły zawiązywać się Stowarzyszenia Rozwoju Wsi, które stopniowo przejmowały szkoły zagrożone zamknięciem – mówi Krystyna Kubiszyn, naczelnik Wydziału Oświaty Urzędu Miejskiego w Głuchołazach. – Dzięki temu wiele z nich udało się uchronić przed likwidacją. Obecnie w gminie funkcjonuje osiem szkół podstawowych i dwa punkty przedszkolne, prowadzone przez stowarzyszenia oświatowe. Działają na zasadzie publicznych placówek oświatowych, co oznacza, że nie trzeba w nich płacić za naukę dzieci.

Na początku proponowane zmiany budziły nieufność ze strony przedstawicieli samorządu, rodziców, jak również nauczycieli. Gmina wyszła jednak z założenia, że jeżeli są możliwości, należy stworzyć coś nowego, zmieniać swój sposób myślenia, otoczenie. Przejmowanie przez stowarzyszenia szkół wiejskich, przedszkoli, świetlic, bibliotek i zarządzanie nimi jest tak naprawdę przejmowaniem współodpowiedzialności za prawidłowe zarządzanie gminą.

– Szkoły prowadzone przez stowarzyszenia są nierozerwalną częścią gminnej oświaty – mówi Krystyna Kubiszyn. – Dzieci korzystają i uczestniczą w programach, konkursach, olimpiadach organizowanych przez gminę i zajęciach rekreacyjnych. Dyrektorzy oraz nauczyciele uczestniczą we wspólnych konferencjach i szkoleniach. Obiekty szkolne oddane w użyczenie stowarzyszeniom są wspólnie remontowane i modernizowane.

Nie jest też do końca tak, że nauczyciele tracą na przekazywaniu szkół stowarzyszeniom. Owszem, muszą zrezygnować z przywilejów, jakie zapewnia im Karta Nauczyciela, ale niektórzy z nich nadal pracują na pełny etat, mają możliwość rozwijania zawodowych umiejętności, mogą szybciej awansować. Tyle tylko, że muszą włożyć w to wszystko nieco więcej wysiłku niż ich koledzy, zatrudnieni w szkołach gminnych.

Zobacz również: Zawiadomienie rodziców o zamiarze likwidacji szkoły

Prowadzenie szkoły na odległość

Do niedawna samorządy, które rezygnowały z prowadzenia szkół, zwykle przekazywały je stowarzyszeniom oświatowym, powoływanym przez rodziców i nauczycieli. Są to podmioty lokalne, działające na terenie gminy, w której funkcjonują prowadzone przez nie szkoły. Ale w ostatnich kilku latach prowadzenia wiejskich szkół coraz częściej podejmują się wyspecjalizowane instytucje zewnętrzne, np. fundacje. Niektóre z nich zarządzają kilkunastoma, a nawet kilkudziesięcioma placówkami oświatowymi (szkołami i przedszkolami) na terenie całej Polski.

Katowicka Fundacja Ekologiczna Wychowanie i Sztuka Elementarz działa od 1992 roku. Obecnie prowadzi 20 szkół i ponad 100 Małych Przedszkoli. W 1999 roku uruchomiła także Ośrodek Doskonalenia i Kształcenia Ustawicznego. Fundacja posiada wydawnictwo podręczników dla uczniów i książek dla nauczycieli.

– Jesteśmy wszechstronnie przygotowani do działalności edukacyjnej – mówi Andrzej Jabłoński, prezydent Fundacji Elementarz. – Chyba jako jedyni w Polsce korzystamy z własnych, wypracowanych programów przeznaczonych dla małych grup uczniów w różnym wieku. Ponadto organizujemy turystykę edukacyjną. Uczymy nie tylko wiedzy i umiejętności, lecz także przyjaźni, współdziałania, tolerancji. Na ważnym miejscu stawiamy wychowanie przez sztukę i ekologię.

Reprezentantem Fundacji na terenie szkoły jest dyrektor. Nadzór odbywa się również za pomocą internetu. Tworzona jest m.in. platforma e-lementarz, która będzie narzędziem wspomagającym w zarządzaniu.

Z punktu widzenia wójta

Sławomir Skwarek wójt gminy Adamów

– Temat przekazywania wiejskich szkół stowarzyszeniom jest mi szczególnie bliski, ponieważ kilkanaście lat temu, jako dyrektor szkoły w miejscowości Burzec w gminie Wojcieszków aktywnie uczestniczyłem w działaniach.

Do reformy oświatowej w 1999 roku mieliśmy 160 uczniów. Potem zlikwidowano dwie najstarsze klasy i utworzono gimnazja, nastał okres niżu demograficznego. Szkole groziła likwidacja, więc pomyśleliśmy, że można by ją poprowadzić na nowych warunkach. Ale na początku 2000 roku, żeby założyć stowarzyszenie, które mogło prowadzić szkołę, należało ją najpierw zlikwidować. Uznałem, że zamiast czekać aż gmina podejmie decyzję o likwidacji, lepiej będzie uprzedzić te działania. Był to swoisty ewenement na skalę kraju, bo szkoła została zlikwidowana na prośbę jej dyrektora.

Szkoła w nowym kształcie organizacyjnym działa już 12. rok i ma się dobrze. Uczy się w niej 70 dzieci, jest sześć oddziałów. Zadowoleni są rodzice i nauczyciele, którzy – wbrew temu, co się mówi – nie zarabiają mniej niż w szkołach gminnych. Stowarzyszenie oprócz szkoły prowadzi też trzy punkty przedszkolne, a także działalność gospodarczą, m.in. agencję pocztową. Myślę, że i władze gminy Wojcieszków są zadowolone, bo wyliczono, że na przekazaniu szkoły stowarzyszeniu gmina co roku jest w stanie zaoszczędzić ok. 100 tys. zł.

Z perspektywy kilkunastu lat mogę powiedzieć, że warto było podjąć ten wysiłek. Jestem zwolennikiem przekazywania szkół stowarzyszeniom wyrosłym na autentycznym lokalnym gruncie, dobrze znającym lokalne warunki, mieszkańców i ich potrzeby. Natomiast z perspektywy wójta, którym dziś jestem, dostrzegam przede wszystkim potrzebę podejmowania przez samorządowców dialogu z mieszkańcami gminy odnośnie do funkcjonowania gminnej oświaty. Wprawdzie rok 2014 jest rokiem wyborów samorządowych i w związku z tym na pewno okaże się spokojniejszy, jeśli chodzi o likwidację szkół, ale już dziś trzeba się zastanawiać, co przyniesie ze sobą przyszłość. Dodam jeszcze, że nie każda szkoła powinna zostać przekazana stowarzyszeniom. Jeśli dobrze sobie radzi w dotychczasowym kształcie, to lepiej niczego nie zmieniać. Gminy nie mogą dla własnej wygody pozbywać się szkół.

Polecamy serwis: Oświata

Poszerzaj swoją wiedzę z naszym programem >>
INFORLEX Plan kont – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Plan kont – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    31 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy gmina może wprowadzić uchwałę ograniczenia emisji hałasu

    Uchwały o ograniczeniu emisji hałasu nie można uchwalić tylko na podstawie skarg mieszkańców. Niezbędne są badania określające poziom hałasu. Przy czym wprowadzenia ograniczeń nie uzasadnia incydentalne naruszenie norm emisji hałasu.

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień w oparciu o urzędy wojewódzkie to nowe programy, których uruchomienie zapowiada rząd.

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?