Wzór: Luka w przepisach o tanim prądzie. Przedsiębiorcy boją się kar za błędy w oświadczeniu dla sprzedawcy prądu

Odpowiedzialność karna

Jakie są konsekwencje pomyłki w kwalifikacji „podstawowej działalności”? Przedsiębiorca będzie korzystał z „taniego prądu” dla części swojej działalności bez podstawy prawnej.

Oświadczenie o tanim prądzie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny." Potencjalna kara, to pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat. I trzeba się zastanowić, czy błąd w kwalifikacji działalności firmy w zakresie podstawowej działalności, podlega pod tą odpowiedzialność (zob. niżej).

Co to jest „podstawowa działalność?

Odbiorca uprawniony oznacza:

Nie wiadomo, czym jest „podstawową działalność” firmy. Nie ma jej definicji ustawowej.

Dominuje interpretacja, że jest to przeważająca działalność przedsiębiorcy. Wynika z odwołania się do przepisów o PKD  i definicji „działalności przeważającej”. W tym kierunku interpretacyjnym idzie Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Pismo Ministerstwa z 18 listopada 2022 r., z taką interpretacją na końcu artykułu.

Firma ma kilka źródeł przychodu i ... kłopot z tanim prądem

Problem przedsiębiorców polega na tym, czy mają jako „podstawową działalność” rozumieć przeważającą działalność:

1. według kodu PKD (głównego dla danej firmy);
2. jako faktyczną działalność (niezależnie od kodu PKD), która przynosi najwięcej przychodu.

Jak już wybiorą interpretację, to mogą wykorzystać subsydiowany prąd w kilku obszarach działalności ich firm, czy tylko jednym, tym "przeważającym"?

Np. trzy różne spółki: A, B, i C osiągają od 8 lat przychody w takiej proporcji:

Przedsiębiorca A: prace budowlane (75%) i hurtownia kosmetyczna (25% przychodów);

Przedsiębiorca B: usługi logistyczne (75%) i hotel (25%);

Przedsiębiorca C: eksport drewna (75%) i pieczarkarnia (25%).

W oświadczeniu o tanim prądzie kluczowa jest tabela. Przedsiębiorcy wypełnią ją następująco:

Zakładamy, że każda firma zużyje 100 000 kWh, z czego na usługi budowlane, usługi logistyczne i eksport drewna 75%. I ten prąd jest wyceniany jako "tani prąd". Natomiast prąd dla hurtowni, hotelu i pieczarkarni, to 25% z 100 000 kWh. Nie jest objęty ceną netto 79 groszy/kWh przy restrykcyjne wykładni pojęcia "podstawowa działalność".

I firmy pytają: „Dlaczego nie wolno 25% do swojej działalności, używać subsydiowanego prądu?”

Zwłaszcza, że żaden przepis ustawy nie nakazuje tej restrykcyjnej wykładni.

Jaki zresztą miałaby sens? Dawałaby korzyść firmie hotelarskiej, która 100% przychodów osiąga z hoteli wobec przedsiębiorcy, który ma działalność mieszaną. Pierwsza firma uzyskuje przewagę konkurencyjną nad drugą.

Odpowiedzialność karna

Kara za świadome podanie nieprawdy w oświadczeniu o tanim prądzie, to pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Czy ta kara grozi przedstawicielom przedsiębiorców, którzy oświadczyli, że ww. 25% przychody z hotelu, pieczarkarni i hurtowni, to "podstawowa działalność". A finalnie okazało się, że pomylili się?

W praktyce ryzyko kary jest niewielkie (poza ewidentnymi wyłudzeniami prądu np. na rzecz innych firm niż składający oświadczenia). Prokurator nie udowodni zamiaru złożenia fałszywego oświadczenia przy braku jasnej definicji "podstawowej działalności" w ustawie. Osoba oskarżona krótko zezna, że tak właśnie rozumiała w 2022 r. tą definicję jak przyjęła w oświadczeniu. Biorąc pod uwagę stopień skomplikowania ustawy o "tanim prądzie", sędzia z wysokim prawdopodobieństwem wyda wyrok uniewinniający.

Na dziś nic nie wiadomo o planach kontrolowania oświadczeń o "tanim prądzie" pod kątem prawidłowego opisania procentu energii zużywanej przez firmę na "działalność podstawową". W praktyce setki tysięcy wniosków, które wpływają do przedsiębiorstw energetycznych są niemożliwe do skontrolowania. Nie ma też dla takich kontroli odpowiednich narzędzi prawnych.

W przyszłości ewentualne postępowania karne będą raczej efektem indywidualnego zawiadomienia organów ścigania, a nie kontroli państwa.

Przykład

W 2024 r. były wspólnik spółki z o.o. złożył do prokuratury zawiadomienie, że spółka zużyła w 2023 r. prąd elektryczny o wartości 350 000 zł niezgodnie z przepisami "o tanim prądzie", a prezes spółki złożył fałszywe oświadczenie odbiorcy uprawnionego. Jako podstawową działalność prezes ujął hotel, który w ocenie byłego wspólnika nie spełniał kryteriów "podstawowej działalności" spółki, a działalności "pobocznej".

Wyjaśnienia Ministerstwa Klimatu i Środowiska

Infor.pl zwrócił się do Ministerstwa z prośbą o wyjaśnienie, co oznacza pojęcie  „podstawowa działalność przedsiębiorcy" w oświadczeniu o tanim prądzie.

W piśmie z 18 listopada 2022 r. czytamy:

„Pojęcie działalności podstawowej, o której mowa w art. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku, powinna pokrywać się z zakresem pojęciowym przeważającej działalności gospodarczej w rozumieniu PKD. Zgodnie z Zasadami budowy klasyfikacji, stanowiącymi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (pkt 7): „Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana”.

Stąd zgodnie z ww. ustawą cenę maksymalna powinno się stosować w zakresie, w jakim przedsiębiorca zużywa energię elektryczną na potrzeby podstawowej (w rozumieniu PKD przeważającej) działalności.”

Ministerstwo zaznaczyło, że:

1) Minister Klimatu i Środowiska nie jest organem uprawnionym do dokonywania wiążącej wykładni prawa powszechnie obowiązującego. W indywidualnych sprawach może to uczynić jedynie sąd powszechny.

2) Brak jest ustawowej definicji podstawowej działalności gospodarczej.

Zasady dla maksymalnej ceny prądu (ustawa z 27 października)

• 785 zł/MWh (79 groszy/1 kWh) dla firm i instytucji (od 1 grudnia 2022 r. do końca 2023 r.) oraz
• 693 zł/MWh (69 groszy/1 kWh) dla gospodarstw domowych (po wyczerpaniu w 2023 r. limitu 2000 kWh, 2600 kWh i 3000 kWh).

Do maksymalnej ceny 79 groszy i 69 groszy trzeba doliczyć podatek VAT i akcyzowy oraz opłaty dystrybucyjne.

Firmy składają oświadczenie dostawcom prądu, że spełniają przesłanki do skorzystania z "taniego prądu". Najlepiej do 30 listopada 2022 r. Opóźnienie powoduje późniejszy dostęp do prądu w cenie do 785 zł/MWh.

Osoby fizyczne nie składają żadnych oświadczeń.

ustawa z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku

Więcej o cenie maksymalnej za prąd:

20 pytań o „tani prąd” [Kompendium, oświadczenie, 79 groszy/kWh]

Więcej o zamrożeniu ceny prądu:

​

​

Wzór oświadczenia o tanim prądzie

Wzór oświadczenia wprowadziło rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 listopada 2022 r. w sprawie wzoru oświadczenia odbiorcy uprawnionego – Dziennik Ustaw 2022 r. poz. 2299

Poniżej wzór oświadczenia w formacie PDF do ściągnięcia:

Wzór oświadczenia wprowadziło rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 listopada 2022 r. w sprawie wzoru oświadczenia odbiorcy uprawnionego – Dziennik Ustaw 2022 r. poz. 2299