Nowa ustawa ma zmienić zasady rozwoju miast. Rząd stawia na współpracę samorządów

Do 23 lutego można zgłaszać uwagi do projektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast. Przygotowane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej regulacje wprowadzają m.in. związek rozwojowy - elastyczną formę współpracy samorządów, która ma wzmocnić wspólne planowanie, poprawić dostęp mieszkańców do usług publicznych, zintegrować transport oraz zwiększyć odporność miast i ich obszarów funkcjonalnych na wyzwania klimatyczne.

Ustawa o zrównoważonym rozwoju miast, która powstaje w MFiPR, to jeden z priorytetów rządu oraz element wdrażania Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej: Przygotowujemy fundamentalną zmianę systemową, która usprawni relacje między miastami a ich otoczeniem, w szczególności tam, gdzie od lat brakowało skutecznych narzędzi współpracy. Konsultacje projektu ustawy, która ma to uregulować, chcemy przeprowadzić sprawnie, aby przejść do kolejnych etapów legislacyjnych. Widzimy gotowość zarówno po stronie rządu, jak i samorządów, aby te rozwiązania szybko zaczęły działać

– podkreśla minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Wsparcie rozwoju i współpracy w miastach i ich otoczeniu

Ustawa wprowadzi nowe, kompleksowe regulacje dotyczące polityki miejskiej i uporządkuje kwestie rozwoju miast w systemie zarządzania rozwojem kraju. Najważniejsza z nich polega na wprowadzeniu związku rozwojowego – nowej formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego. Będzie on mógł działać na obszarach metropolii, aglomeracji i mniejszych miast.

Związki rozwojowe będą realizować lub koordynować m.in.:

• planowanie strategiczne i ponadlokalne,
• integrację transportu publicznego i rozwój mobilności,
• działania w zakresie środowiska i adaptacji do zmian klimatu,
• koordynację rozwoju usług publicznych, w tym edukacji ponadpodstawowej,
• zadania z zakresu gospodarki komunalnej – jeśli zdecydują o tym samorządy.

Związek rozwojowy będzie mógł pełnić także rolę centrum usług wspólnych czy grupy zakupowej, co przełoży się na większą efektywność wydatków publicznych.

Przewidywane jest także wsparcie finansowe dla związków rozwojowych, powiązane ze stopniem integracji i realizacją wspólnych strategii oraz planów transportowych i komunikacyjnych.

Co usprawni ustawa

Polska sieć osadnicza ma charakter policentryczny. Opiera się na miastach różnej wielkości, które pełnią ważne funkcje dla otaczających je obszarów. Dziś wiele wyzwań rozwojowych wykracza poza granice pojedynczych gmin. Depopulacja, starzenie się społeczeństwa, suburbanizacja, dostępność mieszkań czy sprawny transport publiczny wymagają współpracy całych obszarów funkcjonalnych. To powiązane ze sobą jednostki (np. gminy, powiaty), które charakteryzują się wspólnymi uwarunkowaniami społeczno-gospodarczymi, celami rozwoju i problemami przestrzennymi. Przygotowywana w MFiPR ustawa stanowi odpowiedź na te wyzwania.

Główne cele ustawy:

1. Wzmocnienie współpracy samorządów w miejskich obszarach funkcjonalnych (MOF)

Ustawa tworzy ramy i zachęty do współdziałania miast i gmin ich otaczających przy rozwiązywaniu wspólnych problemów rozwojowych.

2. Uregulowanie polityki miejskiej w systemie zarządzania rozwojem kraju

Polityka miejska ma charakter międzysektorowy – dotyczy m.in. planowania przestrzennego, środowiska, mobilności, mieszkalnictwa i spraw społecznych. Ustawa zapewni lepszą koordynację działań rządu i samorządów.

Korzyści dla samorządów i mieszkańców

Wejście w życie ustawy ma przynieść m.in.:

• lepsze, wspólne planowanie rozwoju w miastach i ich obszarach funkcjonalnych,
• większy dostęp do usług publicznych (np. transportu, gospodarki odpadami, zaopatrzenia w wodę),
• obniżenie kosztów dzięki efektowi skali i zintegrowanemu zarządzaniu,
• ograniczenie niekontrolowanej suburbanizacji,
• zmniejszenie punktów spornych między miastami a gminami sąsiednimi,
• lepszą koordynację działań rządowych wobec samorządów,
• większe możliwości pozyskiwania funduszy zewnętrznych.

Szczególnie ważnym adresatem rozwiązań są miasta regionalne i subregionalne niebędące stolicami województw, które pełnią istotne funkcje ponadlokalne i często mierzą się z wieloma wyzwaniami. Wzmocnienie ich funkcji ponadlokalnych, powstrzymanie procesu ich depopulacji będzie ważnym celem zaczynającej się perspektywy strategicznej. Niemniej jednak ustawa odnosi się do ośrodków różnej wielkości (metropolie, aglomeracje, miasta średnie), gdyż w dużej mierze mają one podobne wyzwania i problemy, ale w różnej skali i intensywności.