Samorząd, śmieci

Już od 1 stycznia 2027 roku dwanaście polskich wsi może uzyskać prawa miejskie. Rząd opublikował założenia projektu rozporządzenia, które przewidują również zmiany granic gmin i miast oraz zmianę nazwy jednej z gmin. Decyzje dotyczą miejscowości w aż dziewięciu województwach.

Od września w Krakowie mają zacząć obowiązywać nowe zasady nocnej sprzedaży alkoholu. Miasto planuje wydłużyć godziny obowiązywania nocnej prohibicji – zakaz sprzedaży alkoholu do spożycia poza lokalami gastronomicznymi będzie obowiązywał od godz. 22:00 do 6:00 zamiast obecnych 00:00–5:30. Jak podkreślają urzędnicy, zmiana ma pomóc ograniczyć nocne zakłócanie porządku i poprawić bezpieczeństwo mieszkańców.

Gdzie wyrzucać styropian po sprzętach AGD i RTV? Do pojemnika żółtego, czarnego, a może bezpośrednio do PSZOK-u? Nie każdy nadaje się do recyklingu. Styropian opakowaniowy trafia do innego miejsca niż styropian po jedzeniu czy styropian budowlany.

Jak wynika z raportu „Polskie miasta wobec sztucznej inteligencji”, przygotowanego przez Fundację Miasto i Związek Miast Polskich, już co drugi urzędnik korzysta z narzędzi AI, takich jak ChatGPT, Copilot czy Claude. Jednocześnie 27,5 proc. badanych samorządów wdrożyło sztuczną inteligencję w sposób systemowy, a większość urzędów nadal nie posiada wewnętrznych zasad korzystania z tych rozwiązań.

Pierwsze polskie samorządy właśnie podpisały umowy na łącznie 7,6 mln zł dofinansowania innowacji społecznych – od ogrodów terapeutycznych dla seniorów po mobilne centra pomocy i farmy wertykalne w szkołach. To efekt programu „Innowacje w samorządzie". Każda gmina może dostać do 300 tys. zł na wdrożenie jednego z 30 gotowych, przetestowanych rozwiązań. Jakie innowacje są dostępne i jak aplikować?

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy - Prawo ochrony środowiska. Nowe przepisy zwiększają prawa obywateli do czystego powietrza i pośrednio do ochrony zdrowia. Dzięki zmianom łatwiej będzie zgłosić skargę do sądu na programy ochrony powietrza oraz na bezczynność lokalnych władz.

Już niedługo samorządowe organy podatkowe nie tylko będą musiały przesyłać Dyrektorowi KIS wydawane przez siebie interpretacje w celu zamieszczenia ich w systemie EUREKA. Będą też musiały uzupełnić system o dokumenty wydane od 1 stycznia 2025 roku. Prezydent podpisał ustawę nowelizującą, która istotnie zmienia obowiązki samorządów.

Regulacje szczególne stosowane w odniesieniu do wybranych grup zawodowych nie muszą być bardziej korzystne od tych znajdujące zastosowanie do ogółu pracowników. I choć budzi to niezadowolenie, zasada jest prosta – przepisy szczególne wykluczają stosowanie przepisów ogólnych, nawet gdy pracownicy tracą na tym finansowo.

W Polsce obowiązuje Jednolity System Segregacji Odpadów (JSSO), zgodnie z którym odpady dzieli się na pięć podstawowych frakcji. Każdy rodzaj śmieci powinien trafiać do właściwie oznaczonego pojemnika o określonym kolorze.

Jeszcze niedawno szkolenia z obrony cywilnej traktowano jako formalność lub relikt minionej epoki. Dziś, w obliczu wojny za wschodnią granicą, cyberzagrożeń i kryzysów infrastrukturalnych, samorządy coraz wyraźniej pokazują, że bezpieczeństwo lokalne zaczyna się od przygotowania ludzi, procedur i instytucji.

Reforma finansowania samorządów sprawiła, że największe wzrosty dochodów odnotowały gminy, które będą się najsilniej wyludniać – wynika z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Zmiany w finansowaniu samorządów mogą łagodzić skutki procesów demograficznych - zauważono.

Samorządowcy z Pomorza apelują o pilne uchwalenie ustawy o związku metropolitalnym, ponad podziałami politycznymi. Zaznaczają, że wprowadzenie tej regulacji przyniesie wymierne korzyści dla mieszkańców, szczególnie w zakresie transportu, dostępu do usług oraz rozwoju gospodarczego regionu.

Czy dostęp do pomieszczenia socjalnego i toalety odpowiadającej określonym standardom może być w XXI wieku tematem podlegającym długotrwałej dyskusji? Jak się okazuje, tak. Pracodawcom samorządowym od 2022 r. nie udało się dostosować infrastruktury do wymagań wynikających z przepisów, a resort właśnie postanowił złagodzić wymagania. Co czeka pracowników zatrudnionych jako kierowcy?

Między 2014 a 2024 r. średnia ilość odpadów komunalnych wytwarzanych przez przeciętnego Polaka wzrosła o ponad 40 proc. do 377 kg - wynika z danych GUS. Stowarzyszenie Polski Recykling wskazuje, że ilość odpadów kierowanych do recyklingu nie rośnie tak szybko jak selektywna zbiórka.

Schrony, miejsca doraźnego schronienia i infrastruktura wspierająca ewakuację ludności - wszystko to wraca do planowania miast w Polsce. To skutek zmieniającej się sytuacji bezpieczeństwa w Europie. Czym są "punkty schronienia"? Będą wykorzystywane obiekty już istniejące oraz budowane nowe. Samorządy mają ważne zadanie do wykonania.

Związek Gmin Wiejskich RP skierował do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pismo, w którym domagał się kompleksowej reformy płac w jednostkach samorządu terytorialnego. Zagadnienia dotyczące wprowadzenia systemowych rozwiązań w zakresie wynagradzania pracowników samorządowych będą przedmiotem analiz – poinformowało MRPiPS.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej rozpoczęło konsultacje projektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast. Kluczowym rozwiązaniem ma być wprowadzenie tzw. związku rozwojowego, czyli nowej, elastycznej formy współpracy samorządów, która ma usprawnić planowanie, transport i dostęp do usług publicznych.

Z analiz Instytutu Ochrony Środowiska wynika, że na skutek zjawisk ekstremalnych takich jak m.in. powodzie, podtopienia, susze czy przymrozki wiosenne, Polska traci rocznie średnio około 6 miliardów złotych. Jak budować odporność rolnictwa na zmiany klimatu? Ogromna w tym rola samorządów gmin wiejskich.

Projekt opracowany przez Ministra do Spraw Równości wprowadza rady kobiet jako nową instytucję do gmin, powiatów i województw. Rady otrzymają kompetencję do reprezentowania środowisk kobiecych przed organami jednostek samorządu terytorialnego oraz podejmowania inicjatyw na rzecz społeczności lokalnej.

Krajowy System e-Faktur to system teleinformatyczny, z którego już niebawem będą musieli korzystać wszyscy krajowi podatnicy polskiego podatku od towarów i usług. Jednak nie jest to cały krąg podmiotowy stosowania KSeF.

Grudzień to dla samorządów okres wzmożonej organizacji jarmarków, iluminacji, koncertów oraz wydarzeń integracyjnych. Choć takie inicjatywy są w pełni dopuszczalne, gminy muszą pamiętać, że dla organów nadzoru – RIO czy NIK – kluczowe jest nie to, czy dekoracje podobają się mieszkańcom, lecz czy ich finansowanie ma jasną podstawę prawną i zostało właściwie udokumentowane. Mec. Bartłomiej Tkaczyk, specjalista ds. obsługi samorządów i partner w kancelarii LEGALLY.SMART, przypomina najważniejsze zasady bezpiecznego planowania, a także realizowania świątecznych wydatków.

Resort klimatu i środowiska zapowiada zmiany, które mają umożliwić gminom różnicowanie wysokości opłat za odpady w zależności od ich masy oraz jakości segregacji. Pomysł, choć zgodny z europejskim trendem "płać za to, co wyrzucasz", budzi jednak wątpliwości – zwłaszcza wśród samorządów, które obawiają się skutków ubocznych w postaci wzrostu kosztów i nielegalnego pozbywania się odpadów.

Pierwszy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej jest wdrażany już w latach 2025–2026. Następne będą miały charakter planów czteroletnich. Co jest podstawą finansowania tych zadań?

Ministerstwo Cyfryzacji, wspólnie z partnerami z sektora nauki i technologii, opracowało PLLuM (Polish Large Language universal Model). To pierwszy zrealizowany na rządowe zlecenie duży, otwarty model językowy dopasowany do realiów języka polskiego. Jak jednostki samorządu terytorialnego (JST) mogą skorzystać z możliwości oferowanych przez ten model?

Rozporządzenie w sprawie sposobu utrzymywania zasobów ochrony ludności przez obowiązane organy ochrony ludności weszło w życie 16 września 2025 r. Określa ono wytyczne dla wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), starostów oraz wojewodów.