Tematy - Finanse publiczne, Rada gminy

Co Polacy sądzą o deficycie budżetowym. To zasadne pytanie zwłaszcza po ostatniej obniżce ratingu Polski spowodowanej przede wszystkim złym stanem finansów publicznych, a także dlatego, że w 2027 r. czekają nas wybory parlamentarne.

Rady gmin mają prawo wprowadzać na swoim terenie zwolnienia przedmiotowe od podatku od nieruchomości, inne niż określone przez ustawodawcę. Działania w tym zakresie często bywają jednak przedmiotem sporów i prowadzą do unieważniania wydanych uchwał podatkowych.

Absurdalny i nieefektywny fiskalizm i trwonienie publicznych pieniędzy to najważniejsze symptomy końca epoki III Rzeczypospolitej – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. Zdaniem Profesora czasy III RP dobiegają końca i czas pomyśleć o Czwartej Rzeczypospolitej rządzonej w interesie jej obywateli oraz dla dobra publicznego. Bo na obecną wersję ustroju po prostu nas już nie stać.

Od 1 lipca 2026 r. jednostki sektora finansów publicznych muszą udostępniać informacje o umowach w Centralnym Rejestrze Umów JSFP. Bez konta w systemie nie wypełnisz tego obowiązku. Czasu już nie ma, bo termin właśnie nadszedł – sprawdź szybko, jak założyć konto, kogo dotyczy obowiązek i jakie umowy musisz zgłaszać. MF przypomniało o tym ostatnio w komunikacie z 23.06.2026 r.

MF opublikowało raport po pierwszym roku działania reformy finansów samorządów. Gminy, miasta, powiaty i województwa dostały łącznie o 53,3 mld zł więcej niż dostałyby według starych zasad. Reforma zmieniła sposób finansowania samorządów – odtąd głównym źródłem pieniędzy jest PIT od mieszkańców, nie subwencje. Ale eksperci MF przyznają: system wymaga poprawek. Co działa i jakie będą zmiany w 2027?

Czym jest korupcja i jakie jest ryzyko z tym związane dla księgowego jednostki sektora finansów publicznych? Na czym polega nepotyzm, kumoterstwo i konflikt interesów? Jakie kary grożą za korupcję i jaką księgowy może ponieść odpowiedzialność karną, cywilną i pracowniczą i za naruszenie dyscypliny finansów publicznych? Jak się zachować w sytuacji korupcyjnej i jakie są okoliczności łagodzące? Jakie mechanizmy psychologiczne sprzyjają korupcji? Wyjaśnia dr Marcin Piątek, były wieloletni pracownik administracji publicznej - kontroler finansów publicznych, mienia publicznego oraz zamówień publicznych.

1 września wejdzie w życie program „Maluszkowe”, zakładający jednorazowe wypłaty, od 1 do 10 tys. zł, z tytułu urodzenia kolejnych dzieci lub wieloraczków w Sosnowcu. Wojewoda śląski Marek Wójcik opublikował już stosowną uchwałę w dzienniku urzędowym województwa.

Gmina Choroszcz potwierdziła najwyższe standardy zarządzania publicznymi pieniędzmi. Anna Radziszewska, skarbnik gminy, zajęła III miejsce w prestiżowym ogólnopolskim rankingu „Skarbnik Samorządu 2026” w kategorii gmin miejsko-wiejskich.

Planowanie budżetowe na 2027 rok odbędzie się na nowych zasadach, czyli na podstawie przepisów wykonawczych uchwalonych na mocy zmienionego upoważnienia ustawowego. Dla działów księgowych jednostek budżetowych będzie to prawdziwa rewolucja w ich codziennej pracy i już dziś szykują się do wdrożenia zmian, choć na razie znamy tylko postanowienia projektu rozporządzenia.

Rada Ministrów przyjęła 3 lutego 2026 r. projekt ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten zawiera przepisy mające na celu wdrożenie rozwiązań zmierzających do realizacji kamienia milowego A2aG w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO).Wprowadza in. większą przejrzystość finansów państwa, w tym w zakresie planowania wydatków oraz skuteczniejsze i bardziej racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Nowe rozwiązania realizują uzgodnienia zawarte z Komisją Europejską.

Nie czekaj, aż szpital trafi na OIOM finansów. Nowa ustawa nakazuje program naprawczy dopiero po stracie przekraczającej 1%, ale kto zwleka do tego momentu, ryzykuje terapię przymusową. Dyrektor, który wcześniej sięgnie po narzędzia „pre-naprawcze”, ma szansę poprawić wynik własnym tempem, bez ustawowej kroplówki i kwartalnych raportów. Nowe przepisy dotyczące programów naprawczych w publicznych podmiotach leczniczych komentuje adwokat Grzegorz Prigan.

Zadłużenie Polski w 2025 r. - trzeba społeczeństwu powiedzieć prawdę. Trzeba zmienić myślenie i zamiast ograniczać wydatki zastanowić się nad podwyżkami podatków. Nie dlatego, że ktoś lubi wysokie podatki, ale dlatego, że brak działań teraz, szczególnie tych niepopularnych – będzie nas kosztować znacznie więcej, niż podjęcie tych działań.

Finanse samorządów to temat, który wraca w debacie publicznej regularnie. Ostatnie lata przyniosły jednak szczególnie istotne zmiany – od wprowadzenia Polskiego Ładu, po ustawę z października 2024 roku, która znacząco przeorganizowała sposób zasilania budżetów gmin, powiatów i województw. O tym, co w praktyce oznacza nowy model finansowania, mówił podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu prof. Paweł Felis ze Szkoły Głównej Handlowej.

Rady gmin mają możliwość wprowadzenia ograniczeń w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych. Jednak, aby skutecznie podjąć w tym zakresie uchwałę, muszą przestrzegać określonych zasad. Jakie błędy gminy popełniają najczęściej?

Finanse publiczne. Polacy znają pojęcia budżetu państwa, inflacji, deficytu czy długu. Nie rozumieją jednak mechanizmów rządzących finansami publicznymi. Czy raport opracowany przez Instytut Finansów pokazujący, w jaki sposób państwo finansuje swoje działania poszerzy tę wiedzę?

Polski system zdrowia skrytykowany – jakie są zastrzeżenia? Według analizy prof. Johna Yfantopoulosa z greckiego Instytutu Badań Polityczno-Ekonomicznych i Społecznych IPOKE, polska opieka zdrowotna należy do najbardziej niedofinansowanych w UE. Dlatego koszty ponoszone przez pacjentów są bardzo wysokie, a 2/3 z nich dotyczy leków. Czy da się poprawić rentowność systemu zdrowia?

Rady seniorów będą mogły być powoływane nie tylko na poziomie gminnym, ale także na szczeblu powiatowym i wojewódzkim – zakłada nowelizacja ustaw regulujących funkcjonowanie samorządów, którą w środę 8 lutego uchwalił Sejm.

Ustawa budżetowa na 2023 r. została 3 lutego podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę. Budżet zakłada dochody na poziomie 604,5 mld zł, wydatki nie większe niż 672,5 mld zł oraz deficyt, który nie powinien przekroczyć 68 mld zł.

Ustalanie składu osobowego komisji budzi często dużo emocji. Organ ten pełni jedynie funkcję pomocniczą względem rady gminy, jednak omawiane tam kwestie mogą być istotne z punktu widzenia lokalnej społeczności. Z tego też powodu udział w pracach jednej komisji może być bardziej pożądany od uczestnictwa w innej.

Pytanie: Czy rada gminy ustala podatek od deszczówki?

Zapraszamy na praktyczne webinarium „Rejestr umów - nowy obowiązek JSFP” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 6 czerwca 2022 roku. Polecamy!

Rada gminy nie ma kompetencji do nakładania na właścicieli nieruchomości obowiązków w zakresie odbierania odpadów komunalnych z ich nieruchomości. Oznacza to, że rada nie może ich zobowiązać do wystawiania pojemników w dniu odbioru odpadów we wskazanych miejscach.

Przepisy ustrojowe nakładają na gminę obowiązek wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy - w tym wśród młodzieży. Jedną z form realizacji tego zadania jest utworzenie młodzieżowej rady gminy. W ten sposób przyznaje się młodzieży (w tym organizacjom młodzieżowym) możliwość bezpośredniego oddziaływania na życie publiczne lokalnej społeczności.

OPIS NIEPRAWIDŁOWOŚCI: Rada gminy postanowiła przyjąć na sesji rady gminy specjalną uchwałę w sprawie przekazania środków finansowych na Fundusz Wsparcia Oddziału Straży Granicznej z przeznaczeniem na zakup wyposażenia dla funkcjonariuszy Straży Granicznej. W założeniu radnych ma to wspomóc jednostki Straży Granicznej; co jest rzeczą niezbędną w obliczu aktualnego kryzysu na Ukrainie, a co w części dotyczy także interesów Polski.

Centralny rejestr umów - od 1 lipca 2022 r. jednostki sektora finansów publicznych będą przekazywały do centralnego rejestru umów, szereg danych dotyczących m.in. pracowników instytucji publicznych oraz umów zawieranych przez urzędy (w tym umów o pracę zawartych z osobami pełniącymi funkcje publiczne). Same umowy nie będą przekazywane. Chodzi o niektóre informacje z umów.

Rada gminy w uchwale w sprawie powołania rady seniorów nie może dowolnie warunkować uczestnictwa w tej radzie. Niedopuszczalne jest definiowanie pojęcia seniora w taki sposób, który wykluczałby udział w radzie seniorów ze względu na wiek. W skład tego gremium mogą wchodzić przedstawiciele osób starszych oraz przedstawiciele podmiotów działających na ich rzecz. Tym samym członkostwo w tym gremium nie jest zależne od wieku - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Ustawodawca nie upoważnił rady gminy do formułowania w treści regulaminu utrzymania czystości i porządku zakazu wprowadzania zwierząt (np. psów) na określone tereny. Lokalny prawodawca jest władny ustalić jedynie sposoby postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na placach zabaw dla dzieci czy kąpieliskach nie był uciążliwy i nie zagrażał przebywającym tam osobom.

Rejestr umów JSFP. Od 1 lipca 2022 r. zostanie utworzony rejestr umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. Kto nie wykonuje lub nie dopuszcza do wykonania obowiązku prowadzenia, aktualizacji, udostępnienia lub wprowadzania danych do rejestru umów, albo podaje w nim nieprawdziwe dane, będzie podlegał grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Budżet jednostki samorządu terytorialnego - uchwała. Ustawodawca przyznał wyłączną kompetencję do opracowania projektu uchwały budżetowej (a także uchwał nowelizujących budżet) organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego. Oznacza to, że rada gminy (powiatu) oraz sejmik województwa nie może wystąpić z inicjatywą uchwałodawczą - ani w sprawie budżetu, ani w sprawie wprowadzenia do jego treści zmian.

Mandat radnego wygasa. Czy skargę na uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego można wnieść za pośrednictwem Poczty Polskiej?

Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa - Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację przepisów dotyczących samorządów lokalnych. Dzięki nowym rozwiązaniom, młode osoby będą miały szersze możliwości do angażowania się w życie publiczne i obywatelskie.

Czy do statutu gminy można wprowadzić zapis dopuszczający prowadzenie sesji w trybie zdalnym? Czy podobne rozwiązania można zastosować w odniesieniu do jednostek pomocniczych? W ostatnim czasie organy nadzorcze kwestionują taką praktykę i uchylają wydane w tej sprawie uchwały.

2 marca 2021 roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa wzmacniającej rolę młodzieżowych rad przy jednostkach samorządu terytorialnego.

Czy w uchwale rady gminy, określającej zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, rada gminy może postanowić, że do uczestnictwa w konsultacjach uprawnieni są mieszkańcy gminy, którzy ukończyli 18 lat?

Czy rada gminy, podejmując uchwałę określającą godziny otwarcia i zamknięcia placówek handlowych i zakładów gastronomicznych, może postanowić, że placówki handlu detalicznego branży spożywczej mogą być otwierane i zamykane w dowolne dni tygodnia w przedziale czasowym całodobowym, z wyjątkiem placówek zlokalizowanych w budynkach wielomieszkaniowych, które mogą być czynne w dowolne dni tygodnia w przedziale czasowym 5.30 - 22.00?

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, przewidujący nowe obowiązki i sankcje. Obowiązkowe ma być np. informowanie o umowach, przekraczających 10 tys. zł.

Od kilku lat funkcjonuje związek metropolitalny w województwie śląskim – Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Jej przykład inspiruje do utworzenia kolejnych tego typu podmiotów. W konsekwencji senatorowie zdecydowali się na wniesienie do Sejmu projektów ustaw odnoszących się do dwóch obszarów – powiązanych z Łodzią oraz z Trójmiastem.

Od 23 września 2020 r. instytucje publiczne mają obowiązek dołączenia napisów oraz audiodeskrypcji do publikowanych przez siebie multimediów. To kolejny etap wdrażania dostępności cyfrowej przez podmioty publiczne.

Złamanie przepisów dot. zamówień na udzielanie świadczeń zdrowotnych będzie stanowiło naruszenie dyscypliny finansów publicznych - przewiduje projekt, nad którym pracuje resort finansów, funduszy i polityki regionalnej.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, rada gminy nie może różnicować stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli opłata została ustalona metodą od gospodarstwa domowego. W szczególności niedopuszczalne jest w opinii Sądu, różnicowanie ze względu na wielkość tego gospodarstwa.

W sierpniu 2020 r. do Sejmu trafił poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Jego celem jest wzmocnienie pozycji młodzieżowych rad gmin, w tym poprzez wprowadzenie wyraźnej podstawy do finansowania ich inicjatyw. Jednak nie wszystkie postanowienia projektu powinny wzbudzać entuzjazm.

Zdaniem Wojewody Śląskiego rada gminy – podobnie jak inne organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego – nie może podejmować uchwał w trybie korespondencyjnym.

Czy w podejmowanej przez radę gminy uchwale w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt należy regulować zagadnienia związane ze: wskazaniem urządzeń i środków, za pomocą których zwierzęta będą wyłapywane, określeniem środków do przewozu zwierząt, zapewnieniem (w razie potrzeby) pomocy lekarsko-weterynaryjnej, wskazaniem miejsca przetrzymywania wyłapanych zwierząt przed przewiezieniem do schroniska?

Kontroli sądowoadministracyjnej podlega nie tylko uchwała w sprawie stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ale także sposób jej procedowania przez radę gminy, w tym uzasadnienie projektu uchwały.

Czy rada gminy, podejmując uchwałę w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego (art. 40 ust. 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), może ich wysokość różnicować na podstawie wprowadzonego przepisami tej uchwały kryterium „rodzaj nawierzchni drogi”?

Czy otrzymywanie przez radnego gminy wynagrodzenia wypłacanego ze środków budżetowych gminy za realizowane usługi stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że mandat tego radnego wygasł w związku z art. 24f ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym?

Wielomiliardowe wsparcie uruchamiane w ramach kolejnych odsłon Tarczy Antykryzysowej nie powinno być jedyną odpowiedzią państwa polskiego na kryzys gospodarczy wywołany pandemią koronawirusa. Warto sięgać do historii i z niej czerpać naukę, jakich narzędzi użyć do tego, by wykorzystać trudniejsze czasy do modernizacji kraju i przywrócenia gospodarce ścieżki wzrostu gospodarce. W ocenie Instytutu Staszica polskie władze powinny skorzystać z zagranicznych doświadczeń w zakresie finansowania inwestycji infrastrukturalnych. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że unijne źródła finansowania nie mogą być traktowane jako jedyne albo kluczowe w wieloletniej perspektywie.

Wydany w 2019 roku wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy o rozliczaniu gmin z części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej oraz o tzw. janosikowym, wymusił zmianę przepisów. Nowe regulacje obowiązują od stycznia 2020 roku.

Uchwała rady gminy dotycząca powołania i odwołania skarbnika wywołuje skutki w zakresie prawa publicznego jak też prawa pracy. Jednakże nawiązanie czy rozwiązanie stosunku pracy - także z powołania - jest czynnością, która nie podlega kontroli sądów administracyjnych.

Żaden przepis ustawy nie nakłada na radę gminy obowiązku odebrania od radnego oświadczenia, czy wyraża zgodę na kandydowanie do składu określonej komisji – stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny.

Finanse publiczne, Rada gminy

1/3 Polaków uważa, że deficyt budżetowy to manipulacja. 1/8 rodaków to w ogóle nie obchodzi

Rada gminy może ograniczyć krąg podmiotów objętych zwolnieniem podatkiem od nieruchomości, orzekł sąd

Prof. Modzelewski: III RP kończy się - widać to w trwonionych pieniądzach publicznych i nieefektywnym fiskalizmie. Jaka powinna być Czwarta Rzeczypospolita?

Centralny Rejestr Umów JSFP – jak szybko założyć konto? Obowiązek właśnie wszedł w życie

Reforma finansów samorządów – 53 mld zł więcej w 2 lata, ale i problemy do poprawy w 2027 roku

Ryzyko korupcji dla księgowego jednostki sektora finansów publicznych – pułapki, mechanizmy i odpowiedzialność prawna

Nawet 10 tys. zł za narodziny dziecka. Od września rusza nowy program

Skarbnik Samorządu 2026 – sukces Gminy Choroszcz

Planowanie budżetowe na 2027 rok już na nowych zasadach. Znamy postanowienia projektu dotyczącego zmian w klasyfikacji budżetowej

Będą ważne zmiany w ustawie o finansach publicznych. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji

Zanim szpital trafi na OIOM finansów. Jak stosować nowe przepisy o programach naprawczych w publicznych podmiotach leczniczych

Zadłużenie Polski 2025. Trzeba społeczeństwu powiedzieć prawdę

Finansowanie samorządów po zmianach prawnych – stabilność czy nowe wyzwania? [Gość Infor.pl]

Nocna prohibicja – jakich błędów unikać przy podejmowaniu uchwały

Co Polacy wiedzą o finansach publicznych? Okazuje się, że niewiele...

Polska opieka zdrowotna należy do najbardziej niedofinansowanych w UE

Rady seniorów nie tylko w gminach, ale także w powiatach i województwach

Budżet na 2023 podpisany

Pominięty radny - ustalanie składu komisji przez radę

Czy rada gminy ustala podatek od deszczówki?

Webinarium „Rejestr umów - nowy obowiązek JSFP” + certyfikat gwarantowany

Rada gminy nie może zobowiązać właścicieli nieruchomości do wystawiania pojemników w dniu odbioru odpadów

Jak utworzyć młodzieżową radę gminy?

Wsparcie dla Straży Granicznej w obliczu kryzysu bez odrębnych uchwał rady gminy

Jak rząd uzasadnił wprowadzenie publicznego rejestru umów?

Gminna rada seniorów nie tylko dla seniorów

Rada gminy nie zabroni wprowadzania psów do parków

Kara więzienia za brak rejestru umów jednostek sektora finansów publicznych

Projekt budżetu opracowuje wójt, a uchwala go rada

Jak ustalić termin wniesienia skargi na uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego

Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa

Zdalne sesje w statucie JST

Młodzież w Radzie i Sejmiku

Uchwała rady gminy nie może wykluczać mieszkańców z konsultacji

Gmina ustala godziny otwarcia sklepów

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - nowe obowiązki i sankcje

Związki metropolitalne dla Łodzi i Pomorza? Omówienie senackich projektów

Zapis sesji rady musi być dostępny cyfrowo

Będzie zmiana przepisów o dyscyplinie finansów publicznych

Metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi

Młodzieżowe rady gminy na nowo

Rada gminy nie może głosować korespondencyjnie

Program ochrony zwierząt przed bezdomnością

Stawka opłaty za gospodarowanie odpadami musi być wynikiem rzetelnej analizy

Stawki za zajęcie pasa drogowego

Zabroniona działalność gospodarcza radnego gminy

Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych w Polsce, czyli nie czekajmy na UE - analiza Instytutu Staszica

Od 2020 roku ważne zmiany w sprawie janosikowego

Kompetencje sądu administracyjnego do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy

Powołanie radnego do komisji wbrew jego woli