Tematy - Rachunkowość budżetowa, Finanse publiczne

Absurdalny i nieefektywny fiskalizm i trwonienie publicznych pieniędzy to najważniejsze symptomy końca epoki III Rzeczypospolitej – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. Zdaniem Profesora czasy III RP dobiegają końca i czas pomyśleć o Czwartej Rzeczypospolitej rządzonej w interesie jej obywateli oraz dla dobra publicznego. Bo na obecną wersję ustroju po prostu nas już nie stać.

Od 1 lipca 2026 r. jednostki sektora finansów publicznych muszą udostępniać informacje o umowach w Centralnym Rejestrze Umów JSFP. Bez konta w systemie nie wypełnisz tego obowiązku. Czasu już nie ma, bo termin właśnie nadszedł – sprawdź szybko, jak założyć konto, kogo dotyczy obowiązek i jakie umowy musisz zgłaszać. MF przypomniało o tym ostatnio w komunikacie z 23.06.2026 r.

MF opublikowało raport po pierwszym roku działania reformy finansów samorządów. Gminy, miasta, powiaty i województwa dostały łącznie o 53,3 mld zł więcej niż dostałyby według starych zasad. Reforma zmieniła sposób finansowania samorządów – odtąd głównym źródłem pieniędzy jest PIT od mieszkańców, nie subwencje. Ale eksperci MF przyznają: system wymaga poprawek. Co działa i jakie będą zmiany w 2027?

Czym jest korupcja i jakie jest ryzyko z tym związane dla księgowego jednostki sektora finansów publicznych? Na czym polega nepotyzm, kumoterstwo i konflikt interesów? Jakie kary grożą za korupcję i jaką księgowy może ponieść odpowiedzialność karną, cywilną i pracowniczą i za naruszenie dyscypliny finansów publicznych? Jak się zachować w sytuacji korupcyjnej i jakie są okoliczności łagodzące? Jakie mechanizmy psychologiczne sprzyjają korupcji? Wyjaśnia dr Marcin Piątek, były wieloletni pracownik administracji publicznej - kontroler finansów publicznych, mienia publicznego oraz zamówień publicznych.

1 września wejdzie w życie program „Maluszkowe”, zakładający jednorazowe wypłaty, od 1 do 10 tys. zł, z tytułu urodzenia kolejnych dzieci lub wieloraczków w Sosnowcu. Wojewoda śląski Marek Wójcik opublikował już stosowną uchwałę w dzienniku urzędowym województwa.

Gmina Choroszcz potwierdziła najwyższe standardy zarządzania publicznymi pieniędzmi. Anna Radziszewska, skarbnik gminy, zajęła III miejsce w prestiżowym ogólnopolskim rankingu „Skarbnik Samorządu 2026” w kategorii gmin miejsko-wiejskich.

Planowanie budżetowe na 2027 rok odbędzie się na nowych zasadach, czyli na podstawie przepisów wykonawczych uchwalonych na mocy zmienionego upoważnienia ustawowego. Dla działów księgowych jednostek budżetowych będzie to prawdziwa rewolucja w ich codziennej pracy i już dziś szykują się do wdrożenia zmian, choć na razie znamy tylko postanowienia projektu rozporządzenia.

Projekt nowego rozporządzenia w sprawie klasyfikacji budżetowej wprowadza bardzo istotną zmianę systemową – zasadę „dwustronności” (D/W). Oznacza to ujednolicenie podejścia do dochodów i wydatków oraz istotne zmiany w paragrafach, które wpłyną na ewidencję i sprawozdawczość od 2027 roku.

Rada Ministrów przyjęła 3 lutego 2026 r. projekt ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten zawiera przepisy mające na celu wdrożenie rozwiązań zmierzających do realizacji kamienia milowego A2aG w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO).Wprowadza in. większą przejrzystość finansów państwa, w tym w zakresie planowania wydatków oraz skuteczniejsze i bardziej racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Nowe rozwiązania realizują uzgodnienia zawarte z Komisją Europejską.

Nie czekaj, aż szpital trafi na OIOM finansów. Nowa ustawa nakazuje program naprawczy dopiero po stracie przekraczającej 1%, ale kto zwleka do tego momentu, ryzykuje terapię przymusową. Dyrektor, który wcześniej sięgnie po narzędzia „pre-naprawcze”, ma szansę poprawić wynik własnym tempem, bez ustawowej kroplówki i kwartalnych raportów. Nowe przepisy dotyczące programów naprawczych w publicznych podmiotach leczniczych komentuje adwokat Grzegorz Prigan.

Zadłużenie Polski w 2025 r. - trzeba społeczeństwu powiedzieć prawdę. Trzeba zmienić myślenie i zamiast ograniczać wydatki zastanowić się nad podwyżkami podatków. Nie dlatego, że ktoś lubi wysokie podatki, ale dlatego, że brak działań teraz, szczególnie tych niepopularnych – będzie nas kosztować znacznie więcej, niż podjęcie tych działań.

Finanse samorządów to temat, który wraca w debacie publicznej regularnie. Ostatnie lata przyniosły jednak szczególnie istotne zmiany – od wprowadzenia Polskiego Ładu, po ustawę z października 2024 roku, która znacząco przeorganizowała sposób zasilania budżetów gmin, powiatów i województw. O tym, co w praktyce oznacza nowy model finansowania, mówił podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu prof. Paweł Felis ze Szkoły Głównej Handlowej.

Finanse publiczne. Polacy znają pojęcia budżetu państwa, inflacji, deficytu czy długu. Nie rozumieją jednak mechanizmów rządzących finansami publicznymi. Czy raport opracowany przez Instytut Finansów pokazujący, w jaki sposób państwo finansuje swoje działania poszerzy tę wiedzę?

Polski system zdrowia skrytykowany – jakie są zastrzeżenia? Według analizy prof. Johna Yfantopoulosa z greckiego Instytutu Badań Polityczno-Ekonomicznych i Społecznych IPOKE, polska opieka zdrowotna należy do najbardziej niedofinansowanych w UE. Dlatego koszty ponoszone przez pacjentów są bardzo wysokie, a 2/3 z nich dotyczy leków. Czy da się poprawić rentowność systemu zdrowia?

Ustawa budżetowa na 2023 r. została 3 lutego podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę. Budżet zakłada dochody na poziomie 604,5 mld zł, wydatki nie większe niż 672,5 mld zł oraz deficyt, który nie powinien przekroczyć 68 mld zł.

Zapraszamy na praktyczne webinarium „Rejestr umów - nowy obowiązek JSFP” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 6 czerwca 2022 roku. Polecamy!

OPIS NIEPRAWIDŁOWOŚCI: Rada gminy postanowiła przyjąć na sesji rady gminy specjalną uchwałę w sprawie przekazania środków finansowych na Fundusz Wsparcia Oddziału Straży Granicznej z przeznaczeniem na zakup wyposażenia dla funkcjonariuszy Straży Granicznej. W założeniu radnych ma to wspomóc jednostki Straży Granicznej; co jest rzeczą niezbędną w obliczu aktualnego kryzysu na Ukrainie, a co w części dotyczy także interesów Polski.

Centralny rejestr umów - od 1 lipca 2022 r. jednostki sektora finansów publicznych będą przekazywały do centralnego rejestru umów, szereg danych dotyczących m.in. pracowników instytucji publicznych oraz umów zawieranych przez urzędy (w tym umów o pracę zawartych z osobami pełniącymi funkcje publiczne). Same umowy nie będą przekazywane. Chodzi o niektóre informacje z umów.

Rejestr umów JSFP. Od 1 lipca 2022 r. zostanie utworzony rejestr umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. Kto nie wykonuje lub nie dopuszcza do wykonania obowiązku prowadzenia, aktualizacji, udostępnienia lub wprowadzania danych do rejestru umów, albo podaje w nim nieprawdziwe dane, będzie podlegał grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, przewidujący nowe obowiązki i sankcje. Obowiązkowe ma być np. informowanie o umowach, przekraczających 10 tys. zł.

Złamanie przepisów dot. zamówień na udzielanie świadczeń zdrowotnych będzie stanowiło naruszenie dyscypliny finansów publicznych - przewiduje projekt, nad którym pracuje resort finansów, funduszy i polityki regionalnej.

Wielomiliardowe wsparcie uruchamiane w ramach kolejnych odsłon Tarczy Antykryzysowej nie powinno być jedyną odpowiedzią państwa polskiego na kryzys gospodarczy wywołany pandemią koronawirusa. Warto sięgać do historii i z niej czerpać naukę, jakich narzędzi użyć do tego, by wykorzystać trudniejsze czasy do modernizacji kraju i przywrócenia gospodarce ścieżki wzrostu gospodarce. W ocenie Instytutu Staszica polskie władze powinny skorzystać z zagranicznych doświadczeń w zakresie finansowania inwestycji infrastrukturalnych. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że unijne źródła finansowania nie mogą być traktowane jako jedyne albo kluczowe w wieloletniej perspektywie.

Wydany w 2019 roku wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy o rozliczaniu gmin z części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej oraz o tzw. janosikowym, wymusił zmianę przepisów. Nowe regulacje obowiązują od stycznia 2020 roku.

Samorządy jeszcze nigdy nie były tak zadłużone. Jak donosi "DGP" Ministerstwo Finansów (MF), bazując na wieloletnich prognozach finansowych jednostek samorządu terytorialnego (JST), wskazuje, że na koniec tego roku samorządowe długi mogą wynieść 86,6 mld zł.

Projekt ustawy budżetowej na 2020 r. trafił do Sejmu. Deficyt sektora finansów publicznych w 2020 r. ma wynieść 1,2 proc. PKB

Urzędy skarbowe umarzały postępowania egzekucyjne ws. opłat dodatkowych za brak opłaty za postój w strefach płatnego parkowania po upływie 5-letniego terminu przedawnienia tych roszczeń, wskazanego w ustawie o drogach publicznych. Jedno z takich postanowień o umorzeniu zaskarżył Prezydent m.st. Warszawy, wskazując, że termin przedawnienia nie upłynął, bo zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej przerwały go czynności egzekucyjne zastosowane wobec dłużnika. W wyroku z 25 września 2019 r. zgodził się z nim Naczelny Sąd Administracyjny.

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych nowelizuje m.in. przepis art. 59a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 869, dalej: u.f.p.) - dotyczący niedochodzenia drobnych należności cywilnoprawnych przypadających JST.

Spór o udostępnienie informacji publicznej wiąże się z możliwością poniesienia przez instytucję publiczną dodatkowych kosztów. Chodzi nie tylko o koszty wynikające z poniesienia własnych wydatków czy o zwrot kosztów przeciwnika. Niekiedy kosztami urzędu są również specyficzne sankcje finansowe, orzekane przez sądy administracyjne.

Czym są instrumenty dłużne niedookreślone? Jak JST mają wyliczyć indywidualny wskaźnik zadłużenia?

Nowelizacja ustawy okołobudżetowej na 2018 r. podpisana przez Prezydenta. Przewidziano powiększenie funduszu zapasowego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Prezydent podpisał ustawę z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Dróg Samorządowych. Sprawdź co się zmieni.

Nie jest dopuszczalne, aby w tej samej sprawie Gmina występowała w podwójnej roli tj. organu i strony skarżącej. Uchwała Rady Gminy jest w istocie uchwałą tej Gminy i Gmina nie może jej skarżyć do sądu administracyjnego – uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Białymstoku, odrzucając skargę Gminy na uchwałę w sprawie budżetu (Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 213/18).

Ostatnią nowelizacją ustawy o samorządzie gminnym ustawodawca wprowadził nową instytucję raportu o stanie gminy, który ma stanowić podsumowanie pracy wójta w poprzednim roku kalendarzowym.

Gmina, która chce uzyskać status uzdrowiska musi spełnić kilka warunków. Przede wszystkim powinna posiadać klimat o właściwościach leczniczych, prowadzić gospodarkę odpadami, a także posiadać zakłady lecznictwa uzdrowiskowego.

Od dwóch tygodni mamy możliwość poznania założeń i regulacji zawartych w projekcie nowej ustawy o jawności życia publicznego.

Znamy projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2018 .

Księgi rachunkowe prowadzone techniką komputerową należy wydrukować albo przenieść na informatyczny nośnik danych. Jak wygląda prawidłowa archiwizacja takich ksiąg?

Reforma oświaty nadal budzi liczne obawy, w tym także dotyczące ewentualnej konieczności zwrotu dofinansowań z unijnych funduszy, pozyskanych dotąd przez samorządy na wyposażenie czy inwestycje w tego typu placówki, w szczególności w ramach regionalnych programów operacyjnych.

Przez bariery w przepisach finansowanie zadań publicznych w formie leasingu jest praktycznie niemożliwe. Czy coś się zmieni w tym zakresie?

Według doniesień Eurostatu deficyt sektora finansów publicznych w UE28 w 2016 r. wyniósł minus 1,7 % PKB. Zmniejszył się także dług publiczny, jego wysokość spadła z 85 do 83,5 % PKB.

Inwentaryzacja to jedna z podstawowych dziedzin rachunkowości. Jej rolą jest zweryfikowanie prawdziwości danych zawartych w księgach rachunkowych dotyczących wielkości poszczególnych aktywów i pasywów jednostki. Obowiązek przeprowadzenia inwentaryzacji mają wszystkie jednostki zobowiązane do stosowania ustawy o rachunkowości, w tym wszystkie jednostki należące do sektora finansów publicznych.

Zgodnie z nowymi przepisami prawa od 1 stycznia 2017 r. zostanie wprowadzona obowiązkowa centralizacja rozliczeń w jednostkach samorządu terytorialnego w zakresie podatku VAT. Jednostka samorządu terytorialnego od nowego roku wstępuje w prawa i obowiązki swoich jednostek organizacyjnych, które dotychczas były samodzielnymi podatnikami podatku VAT. Centralizacja rozliczeń VAT oznacza, że jednostki samorządu terytorialnego są zobowiązane do generowania oraz wysyłania zbiorczej deklaracji VAT oraz zbiorczego Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK), zawierającego zapisy Rejestru VAT wszystkich jednostek podległych.

4 listopada 2016 r. rząd rozpatrzy projekt nowelizacji ustawy o finansach publicznych, przewidujący m.in. wprowadzenie możliwości rezygnacji z dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych przez jednostki samorządu terytorialnego, gdy kwota długu nie przekracza 100 zł.

Według Najwyższej Izby Kontroli coraz więcej samorządów decyduje się na kosztowne finansowanie w pozabankowych instytucjach finansowych, tzw. parabankach. W związku z tym, jak zauważa NIK, konieczne jest wprowadzenie mechanizmów zabezpieczających samorządy przed niekontrolowanym zadłużaniem.

W instytucji kultury nie ma osoby zatrudnionej na stanowisku zastępcy dyrektora (takie stanowisko nie jest przewidziane w regulaminie organizacyjnym). Czy w takim razie można na czas nieobecności dyrektora (np. urlopu wypoczynkowego) udzielić upoważnienia do zatwierdzania do wypłaty dowodów księgowych głównemu księgowemu?

Konto 500 służy do ewidencji kosztów działalności podstawowej, do której zalicza się poszczególne typy działalności stanowiące zasadnicze przedmioty działania, zgodne z celem utworzenia jednostki.

Od 1 stycznia 2017 r. w gminie będzie działało Centrum Usług Wspólnych (CUW) obejmujące jednostki oświatowe (do tej pory księgowość była prowadzona w poszczególnych szkołach) i w związku z tym nasunęła się wątpliwość odnośnie do programu księgowego do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wszystkie szkoły używają tego samego programu, na podstawie zakupionych przez nie licencji, z tym że użytkują różne wersje tego oprogramowania. Czy po zorganizowaniu wspólnej obsługi księgi rachunkowe każdej szkoły muszą być nadal prowadzone w osobnym programie, czy można je scalić i prowadzić za pomocą jednego oprogramowania?

Gmina przystąpiła do stowarzyszenia gmin, na rzecz którego ma uiszczać kwartalne składki. Na jakim koncie należy ująć rozrachunki z tytułu tych składek - na koncie dotyczącym rozrachunków z budżetami, czy dotyczącym pozostałych rozrachunków publicznoprawnych?

Do podmiotów, które nie posiadają statusu przedsiębiorcy prowadzącego księgi rachunkowe przy użyciu programów komputerowych, należy odpowiednio zastosować okres przejściowy, jaki został przewidziany dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Tak wynika z interpretacji ogólnej przepisów prawa podatkowego, wydanej 20 czerwca 2016 r. przez Ministra Finansów.

Skarbnik powiatu pobrał z kasy gotówkę i nie pokwitował jej odbioru. Kto powinien w takim przypadku pokwitować wypłatę gotówki z kasy? Jeśli nikt nie pokwituje, to czy kasjer albo skarbnik poniesie z tego tytułu odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych?

Rachunkowość budżetowa, Finanse publiczne

Prof. Modzelewski: III RP kończy się - widać to w trwonionych pieniądzach publicznych i nieefektywnym fiskalizmie. Jaka powinna być Czwarta Rzeczypospolita?

Centralny Rejestr Umów JSFP – jak szybko założyć konto? Obowiązek właśnie wszedł w życie

Reforma finansów samorządów – 53 mld zł więcej w 2 lata, ale i problemy do poprawy w 2027 roku

Ryzyko korupcji dla księgowego jednostki sektora finansów publicznych – pułapki, mechanizmy i odpowiedzialność prawna

Nawet 10 tys. zł za narodziny dziecka. Od września rusza nowy program

Skarbnik Samorządu 2026 – sukces Gminy Choroszcz

Planowanie budżetowe na 2027 rok już na nowych zasadach. Znamy postanowienia projektu dotyczącego zmian w klasyfikacji budżetowej

Dwustronność (D/W) zmienia zasady gry w budżetówce. Księgowi muszą przygotować się na nową logikę klasyfikacji

Będą ważne zmiany w ustawie o finansach publicznych. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji

Zanim szpital trafi na OIOM finansów. Jak stosować nowe przepisy o programach naprawczych w publicznych podmiotach leczniczych

Zadłużenie Polski 2025. Trzeba społeczeństwu powiedzieć prawdę

Finansowanie samorządów po zmianach prawnych – stabilność czy nowe wyzwania? [Gość Infor.pl]

Co Polacy wiedzą o finansach publicznych? Okazuje się, że niewiele...

Polska opieka zdrowotna należy do najbardziej niedofinansowanych w UE

Budżet na 2023 podpisany

Webinarium „Rejestr umów - nowy obowiązek JSFP” + certyfikat gwarantowany

Wsparcie dla Straży Granicznej w obliczu kryzysu bez odrębnych uchwał rady gminy

Jak rząd uzasadnił wprowadzenie publicznego rejestru umów?

Kara więzienia za brak rejestru umów jednostek sektora finansów publicznych

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - nowe obowiązki i sankcje

Będzie zmiana przepisów o dyscyplinie finansów publicznych

Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych w Polsce, czyli nie czekajmy na UE - analiza Instytutu Staszica

Od 2020 roku ważne zmiany w sprawie janosikowego

Podsumowanie 2019 r.: Zadłużenie w samorządach najwyższe w historii

Zrównoważony budżet na 2020 r.

Niektóre gminy będą mogły dochodzić opłat dodatkowych za parkowanie nawet po upływie 5 lat

Zmiany dotyczące niedochodzenia drobnych należności przez JST

Sankcje finansowe związane z nieudostępnieniem informacji publicznej

Niestandardowe instrumenty finansowe

Nowelizacja ustawy okołobudżetowej na 2018 r. podpisana

Ustawa o Funduszu Dróg Samorządowych podpisana

Gmina nie zaskarży uchwały rady gminy

Czym jest raport o stanie gminy?

Jak uzyskać status gminy uzdrowiskowej?

Ustawa o jawności życia publicznego – rejestr umów

Ustawa okołobudżetowa 2018 r.

Jak archiwizować księgi rachunkowe prowadzone techniką komputerową?

Likwidacja gimnazjum spowoduje konieczności zwrotu dofinansowań z unijnych funduszy

Leasing nie dla podmiotów publicznych

Sytuacja finansów publicznych w krajach UE polepsza się

Jak przeprowadzić inwentaryzację nieruchomości w samorządowych jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej

Centralizacja rozliczeń VAT w samorządach od 1 stycznia 2017 r.

Gmina będzie mogła darować długi do 100 zł

Samorządy zadłużają się w parabankach

Czy głównemu księgowemu można powierzyć obowiązki w zakresie zatwierdzania dokumentów księgowych do wypłaty

Konto 500 „Koszty działalności podstawowej”

Użytkowanie oprogramowania do prowadzenia ksiąg rachunkowych CUW

Na jakim koncie ewidencjonować składki na rzecz stowarzyszeń gminnych

JPK w samorządach - od kiedy?

Czym grozi niepokwitowanie wypłaty gotówki z kasy